II OZ 405/23

Dnia 6 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. spółka jawna z siedzibą [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 311/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K. spółka jawna z siedzibą [...] na decyzję Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2023 r. nr WZ.5290.33.6.2022 w przedmiocie nakazania wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę, ponieważ na wezwanie Sądu strona skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi przez nadesłanie dokumentu, z którego wynika umocowanie do reprezentacji skarżącego (właściwe pełnomocnictwo). Sąd wskazał, że pomimo skutecznego doręczenia pełnomocnikowi strony skarżącej wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi wraz ze stosownym pouczeniem braku tego nie uzupełniono, albowiem złożenie kopii pełnomocnictwa z dnia 24 lutego 2023 r., nr 462/VW/2023, udzielonego przez skarżącą Spółkę r.pr. T. Z., warunku tego nie spełnia. Dokument ten nie został potwierdzony za zgodność z oryginałem, a z jego treści wynika, że pełnomocnik ten udzielając pełnomocnictwa substytucyjnego do działania w imieniu skarżącej Spółki nie był jeszcze umocowany do działania w jej imieniu, bowiem jego pełnomocnictwo zaczęło obowiązywać od dnia 1 marca 2023 r. Jak wynika z przedłożonych dokumentów pełnomocnictwo substytucyjne zostało udzielone w dniu 24 lutego 2023 r., a więc w dniu, w którym nie zaczęło jeszcze obowiązywać pełnomocnictwo główne. W tej dacie została również sporządzona, podpisana i nadana przez pełnomocnika substytucyjnego skarga do sądu. W treści pełnomocnictwa substytucyjnego zaznaczono, że jego skuteczność zależy od ważności pełnomocnictwa głównego. Skoro zatem pełnomocnictwo główne zaczęło obowiązywać w dniu 1 marca 2023 r., to można byłoby przyjąć, że również z tą datą zaczęło obowiązywać udzielone przez pełnomocnika głównego pełnomocnictwo substytucyjne. Prowadzi to do wniosku, że w dacie wniesienia skargi pełnomocnik substytucyjny nie był umocowany do działania w imieniu skarżącej Spółki. Przy czym podkreślić należy, że pełnomocnik ten nie przedłożył żadnego innego dokumentu, z którego wynikałoby jego umocowanie do działania w imieniu skarżącej w dniu, w którym została sporządzona i wniesiona skarga do Sądu. Należało więc przyjąć, że pełnomocnik nie wykonał zobowiązania Sądu w sposób prawidłowy. Sąd podzielił poglądy prawne orzecznictwa sądowego wskazujące, że skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącego, to Sąd winien wezwać pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu, a Sąd nie był zobligowany do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z 23 maja 2017 r., II GZ 367/17). Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; nadanie niniejszej sprawie dalszego biegu; oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W zażaleniu sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. - art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, polegające na uznaniu, że braki formalne w zakresie umocowania pełnomocnika zamykają stronie drogę sądową, co jest sprzeczne z konstytucyjnie gwarantowanym prawem do sądu; - art. 49 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. polegające na ich niezastosowaniu, tj. zaniechaniu wezwania strony do uzupełnienia pisma, skoro podpisanie skargi przez osobę, która nie przedstawiła pełnomocnictwa mimo wezwania, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi; - art. 34 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na przedwczesnym zastosowaniu i odrzuceniu skargi z pominięciem wezwania strony do podpisania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Argumentacja zażalenia w zasadzie potwierdza, że na wezwanie Sądu nadesłano niewłaściwe dokumenty, pomimo tego, że istniał właściwy dokument na potwierdzenie, że pełnomocnik substytucyjny był uprawniony do sporządzenia i podpisania skargi w imieniu skarżącej Spółki w dniu 24 lutego 2023 r. Z treści zażalenia wynika, że w dacie sporządzenia skargi przez pełnomocnika substytucyjnego istniało inne pełnomocnictwo główne (udzielone 24 lutego 2022 r.) obowiązujące do 28 lutego 2023 r., które nie zostało nadesłane na wezwanie Sądu. Nadesłano kolejne pełnomocnictwo główne (a właściwie jego kopię – na co niewadliwie wskazał Sąd I instancji), które wskazywało na jego obowiązywanie od 1 marca 2023 r. do 29 lutego 2024 r., a więc swoim zakresem nie obejmowało daty, w której skarga została sporządzona i podpisana (24 lutego 2023 r.). Jednocześnie z pełnomocnictwa substytucyjnego jednoznacznie wynika, że jego skuteczność zależy od ważności pełnomocnictwa głównego. Tego rodzaju okoliczności nie uprawniają więc do twierdzenia, że w niniejszej sprawie skarga została podpisana przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, o jakim mowa w art. 34 w zw. z art. 35 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie takie okoliczności nie stanowią o istnieniu braku formalnego, który mógłby podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi, tym bardziej, że z treści skargi wynika, jaka osoba sporządziła skargę (profesjonalny pełnomocnik). Nieuzupełniony istotny brak formalny skargi, jakim bez wątpienia jest brak dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie do reprezentacji skarżącej Spółki, nie może stać się innego rodzaju brakiem formalnym – brakiem podpisu skarżącego pod skargą, który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu w oparciu o treść art. 49 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 15 maja 2019 r., II OZ 422/19; z 9 lutego 2018 r., I OZ 103/18; z 22 kwietnia 2015 r., II OSK 825/15). Tego rodzaju okoliczności nie uprawniają do twierdzenia, że zaskarżone orzeczenie o odrzuceniu skargi jest przedwczesne. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest też podstaw do stwierdzenia, że odrzucenie skargi bez uprzedniego bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania w określonym stanie prawnym wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Oceniając natomiast zarzut zażalenia odnoszący się do naruszenia art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, to Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie należy umożliwić uzupełnienie braków formalnych skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości strona nie skorzystała w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem (por. postanowienia NSA: z 29 grudnia 2011 r., I OSK 2319/11, z 12 lutego 2015 r., II GSK 69/15). Co więcej, ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje również możliwość przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, z której to instytucji strona nie skorzystała. Należy też zauważyć, że ciężar nałożony na stronę postępowania przed sądem administracyjnym w postaci obowiązku przedłożenia na wezwanie Sądu dokumentu pełnomocnictwa nie jest nadmierny. To natomiast jak strona skarżąca formułuje zakres i czasowość udzielanego pełnomocnictwa jest jej uprawnieniem i wyborem, co oznacza, że musi liczyć się z określonymi skutkami swoich działań. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz okoliczność nienadesłania w ustawowym terminie prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odrzucenie skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.