II OZ 404/23

Dnia 6 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 378/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2023 r., nr WOP.7722.206.2022.MK, w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którym uchylono postanowienie PINB w części dotyczącej terminu i ustalono nowy termin, tj. do 31 maja 2023 r. (pkt 1), w pozostałej części utrzymano zaskarżone postanowienie w mocy (pkt 2), tj. w zakresie nałożenia na skarżącego obowiązku przedłożenia 2 egzemplarzy ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonanych robót budowlanych, polegających na montażu wentylatora mechanicznego dla lokalu [...] na kominie budynku usługowo-mieszkalnego przy ul. [...] w S., zawierającej badanie akustyczne, inwentaryzację budowlaną wykonanych robót wraz z oceną zgodności z zaleceniami producenta, sztuką budowlaną, warunkami technicznymi i przepisami oraz obowiązującymi normami; oraz obowiązku przedłożenia zgody Wspólnoty Mieszkaniowej [...] przy ul. [...] w S. na wykonane roboty budowlane w częściach wspólnych nieruchomości związane z montażem wentylatora oraz zgodę na planowane wykonanie robót budowlanych, o ile będą zalecenia wykonania robót w częściach wspólnych nieruchomości. Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanki udzielenia mu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym. Strona skarżąca w ogóle nie podała choćby przybliżonych kosztów, jakie w związku z nałożonym na nią obowiązkiem będzie musiała ponieść, oraz nie zestawiła tego ewentualnego wydatku ze swoją sytuacją majątkową. Samo twierdzenie, że koszty ekspertyzy stanowią o niebezpieczeństwie wyrządzenia szkody majątkowej nie jest w tej sytuacji wystarczające do uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Sąd nie dysponuje bowiem żadnymi dokumentami źródłowymi, poza zdawkowym oświadczeniem strony, że wniosek powinien zostać uwzględniony. W rezultacie treść złożonych przez stronę skarżącą oświadczeń nie pozwala, w ocenie Sądu, na ocenę rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych strony skarżącej, a tym samym zbadanie, jak w istocie zmieniłaby się jej sytuacja po wykonaniu postanowienia albo też na skutek jego wykonania. Ponadto Sąd podkreślił, że niepełne uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie może być uznane za brak formalny wniosku i nie obliguje Sądu do wezwania strony, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do jego uzupełnienia. Dodatkowo Sąd wskazał, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonego aktu, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. są odmienne od tych, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienie NSA z 12 marca 2021 r., I GSK 144/21). Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący. W zażaleniu sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. - art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia, w sytuacji gdy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji skierowany był do organu na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a., a zatem nie wymagał on szczegółowego uzasadnienia ani przedkładania żadnych dodatkowych dowodów; - art. 49 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i zaniechanie wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych pisma, w sytuacji gdy nie została wskazana podstawa prawna wniosku o wstrzymanie wykonalności postanowienia, a był to brak formalny, przez który pismo nie mogło otrzymać prawidłowego biegu; - art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na zaniechaniu zbadania przez Sąd I instancji pełnej i prawidłowej oceny zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Przede wszystkim brak jest podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie nie był skierowany do Sądu Administracyjnego. Na takie stwierdzenie nie pozwala okoliczność, że w skardze skierowanej do Sądu Administracyjnego zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, lecz bez wskazania podstawy prawnej. Niezależnie od ewentualnego rozpoznania wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu przez organ administracyjny, strona skarżąca może także wnioskować do sądu administracyjnego o wstrzymanie jego wykonania. Artykuł 61 p.p.s.a. nie zawiera konkurencyjnych środków prawnych w postaci tymczasowej ochrony prawnej, co oznacza, że dopuszczalne jest skierowanie takiego wniosku do organu lub sądu administracyjnego, tym bardziej, że wnioski te opierają się na innych przesłankach, co zdaje się dostrzegać strona skarżąca, ponieważ we wniosku powołała się na jedną z przesłanej z art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie, że wykonanie zaskarżonego postanowienia może narazić skarżącego na szkodę majątkową w postaci poniesienia kosztów ekspertyzy technicznej (art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przesłanki odwołującej się do szkody nie zawiera, ponieważ organ administracji publicznej może wydać postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania w granicach własnego uznania). Poza tym niezależnie od rozpoznania wniosku o wstrzymanie przez sąd administracyjny strona skarżąca może złożyć kolejny wniosek skierowany do sądu administracyjnego celem wykazania zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto jeżeli organ administracyjny nie rozpatrzył skierowanego do niego wniosku o wstrzymanie, to brak rozstrzygnięcia organu powoduje, że wniosek rozpozna sąd bez potrzeby jego ponawiania. Taka możliwość działania sądu jest skutkiem przekazania sądowi skargi przez organ celem rozpoznania. W tych warunkach nie istniały prawne przeszkody do rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia przez Sąd Administracyjny, w tym te wynikające z art. 49 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Przechodząc zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie wniosku o wstrzymanie, należy stwierdzić, że argumentacja zażalenia w zasadzie nie kwestionuje oceny Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ma rację Sąd, że powoływanie się na kwestie skutków finansowych związanych z wykonaniem obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej wymaga wykazania kosztów związanych z nałożonym obowiązkiem w zestawieniu z sytuacją finansową strony skarżącej wnioskującej o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W niniejszej sprawie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, aby w okolicznościach tej konkretnej sprawy zachodziły przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Należy zauważyć, że Sąd I instancji trafnie uznał, że wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, skoro nie przedstawiono w nim w przekonujący sposób, że wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub narazi ją na wyrządzenie znacznej szkody, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.