II OZ 40/22

Dnia 8 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 261/21 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi [...] S.A. w K. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 24 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 261/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe zainicjowane skargą [...] S.A. w K. na uchwałę Rady Miasta [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń. Sąd pierwszej instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 166/18, zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o treści: "Czy art. 37a ust. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm.), w zakresie w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 powołanej ustawy, warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest zgodny z art. 2, art. 21, art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.)". Zainicjowane tym pytaniem postępowanie toczy się w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 20/19. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie zachodzi związek między wynikiem postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym, a wynikiem postępowania zainicjowanego skargą [...] S.A. w K. na uchwałę Rady Miasta [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...], bowiem Trybunał Konstytucyjny ma wypowiedzieć się na temat zgodności z Konstytucją RP m.in. przepisu art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowił m.in. podstawę prawną zaskarżonej uchwały krajobrazowej, i którego zarzut naruszenia skarżąca podniosła w skardze. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez zawieszenie postępowania pomimo braku ku temu podstaw prawnych i faktycznych. W ocenie skarżącej, "w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w zakresie pytania prawnego zadanego w innej toczącej się sprawie przed innym sądem administracyjnym i dotyczące innego aktu prawa miejscowego, stanowi niezbędne rozstrzygnięcie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy". Zdaniem skarżącej, "sama (...) abstrakcyjna nie określona w czasie możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania". Skarżąca stwierdziła, że działanie Sądu spowoduje jedynie wydłużenie postępowania, co nie jest zasadne z punktu widzenia ekonomiki procesowej. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd może z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie, w której rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przewidziana w tym przepisie możliwość zawieszenia postępowania sądowego ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w Konstytucji RP (rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki – art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i wynikającego z art. 7 p.p.s.a. postulatu szybkości postępowania. Celowość rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 125 § 1 p.p.s.a. pozostawiona została ocenie sądu. Uznanie to nie może być jednak dowolne. Z tej przyczyny obowiązkiem sądu jest rozważenie, a w konsekwencji i dostateczne wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w prowadzonej sprawie. Należy podkreślić, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem sformułowania "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W szczególności chodzi o te przypadki, gdy zawieszenie postępowania następuje w przypadku podjęcia stosownej uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny lub wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając już zażalenia w kwestii zawieszenia postępowania z uwagi na przedmiotowe pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, w tym oceniając celowość i legalność zawieszenia postępowania sądowego dotyczącego zaskarżonej uchwały Rady Miasta [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...], stwierdził m.in., że "Trybunał Konstytucyjny ma wypowiedzieć się na temat zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 37a ust. 9 u.p.z.p., który stanowi wzorzec kontroli zaskarżonej uchwały. Z perspektywy tego przepisu będą oceniane postanowienia tejże uchwały". (Tak w postanowieniu z 7 października 2021 r., sygn. akt II OZ 630/21, dotyczącym tej samej uchwały, która jest zaskarżona w rozpoznawanej sprawie, oraz w postanowieniu z 7 października 2020 r., sygn. akt II OZ 749/20, dotyczącym innej uchwały krajobrazowej). Podobnie w niniejszej sprawie przepis, którego dotyczy pytanie, jest przedmiotem zarzutów formułowanych przez stronę skarżącą a zatem ocena, czy jest on zgodny z Konstytucją RP będzie miał wpływ na ocenę legalności zaskarżonej uchwały. Odnosząc się do zarzutu zażalenia, jakoby działanie Sądu pierwszej instancji miało spowodować "jedynie wydłużenie postępowania, co nie jest zasadne z punktu widzenia ekonomiki procesowej", to zdaniem NSA, takiego rodzaju argumentacja, z której wynika chęć jak najszybszego rozpoznania sprawy, jakkolwiek ważka ze względu na subiektywny interes skarżącej, to nie może stanowić uzasadnienia dla przyjęcia, iż nie zachodzą w sprawie podstawy do zawieszenia postępowania. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego nie powinno być traktowane jako naruszenie zasady ekonomii procesowej. Naczelną zasadą, którą należy się kierować, jest zasada państwa prawa, a w państwie prawa liczą się: stabilność orzecznicza sądów, trwałość i nienaruszalność prawomocnych wyroków, spójność systemu prawnego i konstytucyjna eliminacja wadliwych aktów normatywnych (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt I GSK 746/09). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.