II OZ 393/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 57/12 o odmowie wyłączenia sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego od orzekania w niniejszej sprawie w sprawie ze skargi J.W. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie niewykonania postanowienia wyznaczającego termin do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 57/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił wyłączenia sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego od orzekania w niniejszej sprawie ze skargi J.W. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie niewykonania postanowienia wyznaczającego termin do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek podlegał oddaleniu, albowiem nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego Jacka Pruszyńskiego od orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu w sprawie nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 18 § 1 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.", a zwłaszcza przesłanka wskazana w punkcie 6a ww. przepisu, zatem Sąd ten rozważał, czy istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, niezależnie od przyczyn wskazanych w ww. przepisie. Zdaniem skarżącej orzeczenie wydane z udziałem sędziego, które wskazała skarżąca, nie uprawnia do wniosku o wystąpieniu obiektywnych wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Pokazują natomiast, że strona subiektywnie odbiera sędziego jako "nieprzychylnie do niej nastawionego", czego jednak nie uzasadnia odwołaniem się do przesłanek obiektywnych, a jedynie do zarzutów dotyczących sposobu zastosowania przepisów procesowych i materialnych. Te natomiast mogą być przedmiotem stosownych środków zaskarżenia, ale same w sobie nie uzasadniają jeszcze wyłączenia. Dalej Sąd wskazał, że obowiązek wyłączenia sędziego istnieje zawsze, gdy powstają wątpliwości co do jego bezstronności, a charakter wątpliwości musi być obiektywny. Jednakże Sąd uznał, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, albowiem wątpliwości strony opierają się na braku zaufania strony do sędziego. Zatem sam fakt, że strona podnosi zarzuty dotyczące nieprawidłowości w orzekaniu w innej sprawie nie stanowi wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd I instancji nie ocenił właściwie zasadniczej kwestii, iż sędzia WSA Jacek Pruszyński popełnił znaczący błąd przy orzekaniu w sprawie II SA/Bk 32/12. Nadto wskazano, że w sprawie niniejszej pojawiła się również kwestia interesu prawnego skarżącej, gdyż chodzi o bezczynność Wojewody Podlaskiego w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia [...] listopada 2004 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Dalej podniesiono, że Sąd pomija fakt, iż sędzia Jacek Pruszyński nie zapoznał się z aktami sprawy, a w szczególności z wyrokiem NSA z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 208/06, z którego wyraźnie wynika interes prawny skarżącej w pozwoleniu na budowę całego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Nadto wskazano na orzeczenia NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1157/12 i z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 559/12, gdzie zdaniem skarżącej zajęto odmienne stanowisko, niż Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Dalej wskazując na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego (SK 53/04 z dnia 13.12.2005 r.) skarżąca podniosła, że gwarancje bezstronności sędziowskiej muszą być pojmowane szerzej jako umożliwiające wyłączenie w przypadku okoliczności zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Na koniec skarżąca wskazała, że jej obawa jest tego rodzaju, że "kwestionowany sędzia może zachować się jak przy orzekaniu w sprawie II SA/Bk 32/12, ponieważ w przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią jest mój przymiot strony, oparty również na w/w wyroku NSA". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami postępowania oraz nie mieli wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować powstaniem wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Jan Paweł Tarno. Wyd. LexisNexis Warszawa 2010, s. 76). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca żadna z przesłanek wskazana w treści art. 18 § 1 P.p.s.a. powodująca wyłączenie sędziego od orzekania z mocy ustawy. Jak wynika z uzasadnienia zażalenia wątpliwości co do bezstronności sędziego skarżąca upatruje w tym, że sędzia WSA Jacek Pruszyński wyrządził jej "krzywdę popełniając znaczny błąd przy orzekaniu w sprawie II SA/Bk 32/12". Na skutek bowiem błędów proceduralnych, jakich zdaniem skarżącej dopuścił się ten sędzia, oraz nie respektowania wyroku NSA, którym sąd był związany, skład sędziowski orzekający we ww. sprawie wydał orzeczenie niezgodne z oczekiwaniami skarżącej i naruszające prawo. Niniejsza sprawa została zainicjowana skargą na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie niewykonania postanowienia wyznaczającego termin do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Zaś sprawa na którą wskazuje skarżąca, a w której orzekał sędzia Jacek Pruszyński, tj. II SA/Bk 32/12, także została zainicjowana przez skarżącą, ale dotyczyła decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. A zatem nie mamy tutaj do czynienia z tożsamością spraw. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż udział sędziego którego wniosek dotyczy we wskazanych wyżej sprawach nie może skutkować przyjęciem, iż w stosunku do niego zachodzi przyczyna wyłączenia od orzekania z mocy prawa zawarta w art. 18 § 1 pkt 6 i 6a P.p.s.a. W niniejszej sprawie brak jest również podstaw do wyłączenie sędziego od orzekania na podstawie art. 19 P.p.s.a. Przepis ten jako podstawę wyłączenia sędziego czyni samo powstanie wątpliwości co do bezstronności tego sędziego u strony zgłaszającej wniosek (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat. M. Niezgódka-Medek, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 74, teza 1). Przy czym do uwzględnienia wniosku nie wystarczy samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, lecz strona winna wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do tej bezstronności (porównaj: uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 22.02.2008 r., sygn. II FZ 60/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem z powyższego przepisu wynika, iż względną przyczyną wyłączenia sędziego jest jakakolwiek okoliczność, pod warunkiem iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Takich okoliczności nie wskazał zarówno sędzia Jacek Pruszyński w swoim oświadczeniu złożonym w sprawie, jak również sama skarżąca. Przytoczonych przez skarżącą argumentów, iż dowodem na brak bezstronności sędziego jest sposób prowadzenia przez tego sędziego innej sprawy z udziałem skarżącej (tutaj II SA/Bk 32/12) nie sposób podzielić, albowiem zastrzeżenia co do sposobu procedowania danego sędziego oraz jego udział w wydaniu orzeczenia, z którego strona jest niezadowolona, nie mogą być uznane za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (porównaj: postanowienie NSA z dnia 13.09.2012 r., sygn. akt II OZ 749/12). Natomiast wskazane przez skarżącą orzeczenia NSA dotyczące kwestii wyłączenia sędziego, w tym II OZ 1157/12, dotyczyły odmiennego stanu faktycznego. Orzeczeniem tym wyłączono sędziego od orzekania w sprawie nie z tego powodu, że sędzia ten orzekał już w innych sprawach z udziałem skarżącej, ale dlatego, że orzekał już w sprawie, która została zainicjowana tym samym wnioskiem co sprawa, w której orzekał Naczelny Sąd Administracyjny na skutek wniesionego przez skarżącą zażalenia. I dopiero ta okoliczność spowodowała przyjęcie, że po stronie sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie w sprawie II SAB/Bk 8/12 zaszła okoliczność tego rodzaju, że mogła wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego. Dlatego też wniesione zażalenie jako bezzasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. należało oddalić.