II OZ 389/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 474/12 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 474/12 w osobach: sędziego NSA Anny Moskały, sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka, sędziego WSA Alicji Palus, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza, sędziego NSA Jadwigi Danuty Mróz, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Anny Siedleckiej, sędziego NSA Haliny Kremis, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego, sędziego WSA Dagmary Dominik-Ogińskiej, sędziego NSA Lidii Błystak, sędziego NSA Henryki Łysikowskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego WSA Katarzyny Radom, sędziego WSA Katarzyny Borońskiej, sędziego WSA Anetty Chołuj, sędziego WSA Zbigniewa Łobody, sędziego NSA Józefa Kremisa, sędziego WSA Marka Olejnika, sędziego WSA Marii Tkacz-Rutkowskiej, sędziego WSA Marty Semiczek, sędziego NSA Haliny Betty, sędziego WSA Olgi Białek oraz umarzające postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz w sprawie ze skargi D.W. i M. W. na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi N. dla części A postanawia oddalić zażalenie.

D. i M. W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi N. dla części A. Pismem z dnia 14 kwietnia 2013 r. skarżący złożyli wniosek o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Niniejszy wniosek ponowili także w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. Precyzując zakres podmiotowy złożonego wniosku oraz uprawdopodobniając przyczyny wyłączenia wnioskodawcy w piśmie z dnia 16 maja 2013 r. zarzucili sędziom: Halinie Kremis, Annie Moskale, Oldze Białek, Annie Siedleckiej, Alicji Palus, Józefowi Kremisowi, Jerzemu Strzebińczykowi, Zygmuntowi Wiśniewskiemu, Andrzejowi Wawrzyniakowi, Mieczysławowi Górkiewiczowi wykorzystywanie stanowisk służbowych, ochronę "bezprawia i układów [...] mafii powiązanej z Agencją Nieruchomości Rolnych we W.", legalizowanie bezprawia kosztem skarżących, pozbawienie ich prawa do dokumentów, prawa do rzetelnego procesu, prawa do obrony, niszczenie i przerabianie dokumentów, jak też stronnicze, wadliwe i niesprawiedliwe rozstrzyganie ich spraw. Ponadto wnioskodawcy sędziom w osobach: Ryszard Pęk, Alojzy Wyszkowski, Lidia Serwiniowska, Henryka Łysikowska, Katarzyna Radom, Halina Betta, Lidia Błystak, Katarzyna Borońska, Anetta Chołuj, Dagmara Dominiak, Ludmiła Jajkiewicz, Ewa Kamieniecka, Zbigniew Łoboda, Jadwiga Danuta Mróz, Marek Olejnik, Marta Semiczek, Maria Tkacz-Rutkowska, Tomasz Świetlikowski zarzucili stronniczość, a sędziom: Mirosławie Rozbickiej – Ostrowskiej, Jolancie Sikorskiej, Tadeuszowi Kuczyńskiemu oraz Wandzie Wiatkowskiej – Ilków również niesprawiedliwość. W niniejszym piśmie wnioskodawcy nadmienili także, iż sędziowie tutejszego Sądu nie chcieli złożyć oświadczeń "jakie nieruchomości, gdzie, za ile o jakiej powierzchni i w jakim trybie kupowali" od Agencji Nieruchomości Rolnej we W. i jej spółki – [...] D. i M. W. zarzucili również, że Sąd sprzyjał rodzinie Z. we wszystkich sprawach, w których była ona stroną, a wnioskodawców bezprawnie karał grzywną za składane wnioski dowodowe. Sędziowie w osobach: Ryszard Pęk, Alojzy Wyszkowski, Lidia Serwiniowska, Henryka Łysikowska, Katarzyna Radom, Halina Betta, Lidia Błystak, Katarzyna Borońska, Anetta Chołuj, Dagmara Dominiak, Ludmiła Jajkiewicz, Ewa Kamieniecka, Zbigniew Łoboda, Jadwiga Danuta Mróz, Marek Olejnik, Marta Semiczek, Maria Tkacz-Rutkowska, Tomasz Świetlikowski, Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Jolanta Sikorska, Tadeusz Kuczyńsk, Wanda Wiatkowska – Ilków, Halina Kremis, Anna Moskała, Olga Białek, Anna Siedlecka, Alicja Palus, Józef Kremis, Jerzy Strzebińczyk, Zygmunt Wiśniewski, Andrzej Wawrzyniak, Mieczysław Górkiewiczow złożyli oświadczenia, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r. oddalił wniosek o wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 474/12 w osobach: sędziego NSA Anny Moskały, sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka, sędziego WSA Alicji Palus, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza, sędziego NSA Jadwigi Danuty Mróz, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Anny Siedleckiej, sędziego NSA Haliny Kremis, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego, sędziego WSA Dagmary Dominik-Ogińskiej, sędziego NSA Lidii Błystak, sędziego NSA Henryki Łysikowskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego WSA Katarzyny Radom, sędziego WSA Katarzyny Borońskiej, sędziego WSA Anetty Chołuj, sędziego WSA Zbigniewa Łobody, sędziego NSA Józefa Kremisa, sędziego WSA Marka Olejnika, sędziego WSA Marii Tkacz-Rutkowskiej, sędziego WSA Marty Semiczek, sędziego NSA Haliny Betty, sędziego WSA Olgi Białek oraz umorzył postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz. Sąd uznał, że w okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy wniosek o wyłączenie wskazanych sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie. Wnioskodawcy nie podali bowiem żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Przywołane okoliczności co do stronniczości, wykorzystywania stanowiska jak też legalizowania bezprawia kosztem skarżących wynikają wyłącznie z subiektywnego przeświadczenia strony o istnieniu takich okoliczności. Nie zostały jednak uprawdopodobnione przez wnioskodawców i tym samym nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Nie można bowiem kwestionować obiektywizmu sędziego, bez przywołania faktycznych podstaw, które w sposób uzasadniający wskazywałyby na utratę zaufania co do bezstronności sędziego. Przywołane przez wnioskodawców podstawy wyłączenia nie stanowią również okoliczności obligujących Sąd do ich wyłączenia z mocy prawa. Ponadto Sąd zauważył, że także w złożonych wyjaśnieniach, wskazani Sędziowie oświadczyli, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Odnośnie orzeczenia w punkcie II sentencji Sąd wskazał, że sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz nie orzeka już w tutejszym sądzie. W związku z tym, postępowanie z wniosku o wyłączenie w/w sędziego stało się bezprzedmiotowe. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. i M. W., podtrzymując dotychczasową argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Wskazać należy, że w obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazali w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości oraz o wadliwym sposobie orzekania, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu. Tego rodzaju okoliczności jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.