II OZ 386/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2025 r. sygn. IV SA/Wa 2069/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bydgoszczy z 16 grudnia 2024 r. znak: ... w sprawie ze skargi S. M. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 czerwca 2025 r. znak: ... w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 2 października 2025 r. sygn. IV SA/Wa 2069/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z 16 grudnia 2024 r. znak: ... w sprawie ze skargi S. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 czerwca 2025 r. znak: ... w przedmiocie zobowiązania do powrotu. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że skarżący obywatel X, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, podnosząc, że mieszka w Polsce od 2017 r. i od tego roku prowadzi zarazem na terytorium RP życie rodzinne z żoną - obywatelką polską. Uzasadniając wniosek skarżący podał, że na mocy art. 330 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach decyzja nie powinna z tego powodu zostać wykonana. Zdaniem skarżącego, nieuwzględnienie wniosku grozi niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez nieuprawnioną ingerencję w jego życie rodzinne oraz pozbawieniem go możliwości uczestniczenia w postępowaniu sądowym, a ponadto z uwagi na sytuację panującą w kraju pochodzenia (X). Podał, że jego życie rodzinne nie może zostać przeniesione do kraju pochodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że rozpoznawany wniosek nie zasługiwał on na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że celem wstrzymania wykonania danego aktu nie jest uniknięcie wszystkich niedogodności związanych z jego wykonaniem, lecz uchronienie wnioskodawcy przed kwalifikowanymi skutkami jego wykonania, określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. W ocenie Sądu, argumentacja przedstawiona we wniosku nie daje podstaw do stwierdzenia, że skarżący wykazał, iż na skutek wykonania decyzji zobowiązującej go do powrotu do kraju pochodzenia zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew stanowisku skarżącego, nie można było uznać, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki z uwagi na prowadzenie przez skarżącego w Polsce życia rodzinnego z żoną. Sąd zauważył bowiem, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji skarżący będzie mógł wrócić do Polski. Opuszczenie przez niego Polski do czasu wydania rozstrzygnięcia w sprawie będzie zatem czasowe, co nie daje podstaw do twierdzenia o wyrządzaniu skarżącemu szkody w rozmiarze znacznym czy o skutkach trudnych do odwrócenia. Zdaniem Sądu argumentacja wniosku, nawiązująca do treści art. 330 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach nie podlegała zaś uwzględnieniu, gdyż rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu sąd nie bada meritum sprawy, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. To, czy istniały w tej sprawie przesłanki do zastosowania art. 330 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach podlegać będzie rozważeniu podczas kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, pozostałe podniesione we wniosku argumenty również nie zasługiwały na uwzględnienie. Nieobecność skarżącego w Polsce w czasie wydawania rozstrzygnięcia w sprawie nie doprowadzi do znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, skoro skarżący w postępowaniu sądowym reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Ogólnikowe powoływanie się przez skarżącego na "sytuację panującą w kraju pochodzenia (X)" również nie było wystarczające do uwzględnienia rozpoznawanego wniosku. Sytuacja w kraju, którego skarżący jest obywatelem, bez wątpienia jest odmienna od sytuacji w kraju pobytu, co jednakże samo w sobie nie uprawnia twierdzenia, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący w uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku nie wyjaśnił, w czym konkretnie upatruje owych niebezpieczeństw, w związku z tym jego twierdzenia Sąd uznał za gołosłowne. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z 16 grudnia 2024 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. A. zaskarżonemu postanowieniu zarzucając: I. naruszenie art. 330 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach przez jego niezastosowanie przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy skarżący jest od dnia 27 lutego 2017 r. małżonkiem obywatelki polskiej, z którą prowadzi trwałe i ustabilizowane życie rodzinne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaś decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu - na podstawie ww. przepisu - nie wykonuje się, gdyż: 1. skarżący jest małżonkiem obywatela polskiego; 2. nie występują przesłanki negatywne w postaci zagrożenia obronności lub bezpieczeństwa państwa, ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego; 3. związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium RP, ich przejazdu, pobytu ani wyjazdu, Zdaniem skarżącego niezastosowanie art. 330 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach przez Sąd I instancji doprowadził do nieracjonalnego i nieuzasadnionego pozbawienia skarżącego ochrony prawnej oraz naruszenia jego prawa do życia rodzinnego i realnego dostępu do sądu; II. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy niewątpliwie zachodzi możliwość sprowadzenia na skarżącego bezpośredniego niebezpieczeństwa, a także spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez egzekucję obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji wykonanie decyzji spowodowałoby: 1. nieuprawnioną ingerencję w życie rodzinne skarżącego, prowadzone z żoną, obywatelką polską, na terytorium RP; 2. pozbawienie skarżącego osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym i możliwości pełnego skorzystania z prawa do sądu przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowanego skargą skarżącego; 3. iluzoryczny charakter dalszej ochrony prawnej w przypadku późniejszego uwzględnienia skargi; 4. narażenie skarżącego na realne zagrożenie życia i zdrowia w kraju pochodzenia, X, w związku z jego współpracą z armią USA, złożonymi wnioskami o ochronę międzynarodową w I. i N. oraz sytuacją panującą po przejęciu władzy przez T.; 5. potencjalne represje wynikające z jego poglądów politycznych i statusu osoby współpracującej z wojskiem amerykańskim. Niezastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez Sąd I instancji prowadzi więc do istotnego naruszenia praw skarżącego i zagrożenia jego życia, zdrowia oraz integralności życia rodzinnego w Polsce. Na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 czerwca 2025 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z dnia 16 grudnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Sąd Wojewódzki rozpoznając wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z 16 grudnia 2024 r. uwzględnił w sposób właściwy wszystkie okoliczności wskazane przez stronę, odnoszące się do skutków nakazanego powrotu do kraju pochodzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zobowiązanie skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę warunków życia, ale nie oznacza automatycznie powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przede wszystkim wskazać należy, że błędny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 330 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym: decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wykonuje się, gdy cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego. Z treści tego przepisu wynika, że jest on stosowany przez właściwy organ wykonujący decyzję o zobowiązaniu do powrotu, celem sprawdzenia, czy zaistniały przeszkody czyniące przymusowy powrót cudzoziemca niedopuszczalnym. Jeśli chodzi o fakt małżeństwa skarżącego z obywatelką Polski, to nie mógł mieć znaczenia w kontekście tego przepisu skoro małżeństwo zawarte zostało przed wydaniem decyzji i okoliczność ta podlegała ocenie na podstawie art. 303 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Podkreślić trzeba, że kwestia ochrony skarżącego z uwagi na małżeństwo z Polką była oceniona w zaskarżonym wyroku i jest też przedmiotem zarzutów skargi kasacyjnej, tak więc ten aspekt sprawy będzie weryfikowany na etapie merytorycznego rozpoznania sprawy. Z kolei okoliczność ta rozpatrywana w ramach art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mogła samodzielnie stanowić przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, zważywszy na brak przekonującej argumentacji co do trudnych do odwrócenia skutków dla życia rodzinnego skarżącego w razie braku wstrzymania przedmiotowych decyzji. Ponadto prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że opuszczenie przez cudzoziemca terytorium Polski przed rozpoznaniem skargi nie jest równoznaczne z pozbawieniem go prawa do sądu. Odmowa wstrzymania wykonania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu nie narusza gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu. Skarżący jest w niniejszym postępowaniu reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, dlatego prawo do sądu skarżącego będzie zagwarantowane ze względu na właściwą jego reprezentację. Nie mogła również odnieść skutku przedstawiona w zażaleniu argumentacja dotycząca współpracy z armią USA oraz wskazanie w skardze zagrożeń płynących z faktu, że informacje o wszczętych postępowaniach uchodźczych w Indiach i Niemczech są znane w kraju jego pochodzenia. Zaznaczyć bowiem trzeba, że skarżący nie uprawdopodobnił w sposób należyty, że są to okoliczności mogące wywołać realne niebezpieczeństwo dla jego życia i zdrowia w razie powrotu do [...]. Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarżący nie wykazał aby w jego przypadku spełnione zostały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Uprawnione było zatem wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego co do braku podstaw do wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. ----------------------- 6