II OZ 385/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 242/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2023 r., nr SKO.Eg.40.38.2023 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: 1. sprostować z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 242/24, w ten sposób, że w miejsce oznaczenia strony skarżącej "R. K.", wpisać "R. K.", 2. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 242/24, po rozpoznaniu wniosku R. K. (skarżący), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2023 r., nr SKO.Eg.40.38.2023. Sąd wskazał, że skarżący pismem z dnia 4 marca 2024 r. złożył skargę na opisane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Gminy [...] z dnia 19 lipca 2023 r., nr PP.3160.1.2023.JD, którym nałożono na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 10.000 zł, w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy nr 1 z dnia 18 lipca 2023 r. Wymieniony tytuł wykonawczy stanowi podstawę prowadzonej wobec skarżącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym - obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki nr [...], położonej przy ul. [...] w K., gm. [...]. W skardze zawarto również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, argumentując, że jego wykonanie stanowi "realne zagrożenia dla możliwości prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej". Sąd przywołał dyspozycję art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej: "p.p.s.a.") oraz stwierdził, że skarżący nie podał żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że wykonanie zaskarżonego postanowienia prowadzi do wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący jedynie ogólnikowo powołał się na "realne zagrożenie dla możliwości prowadzenia przez niego działalności gospodarczej", nie przedstawiając w tym zakresie żadnej argumentacji. Zdaniem Sądu, mając na względzie, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, nie można uznać, że wysokość grzywny stwarza zagrożenie dla płynności finansowej firmy skarżącego, tym bardziej, że nie przedstawił on, ani sytuacji finansowej i majątkowej prowadzonej firmy, ani swojej sytuacji życiowej. Sąd zauważył także, że postanowienie organu I instancji nakłada na skarżącego obowiązek świadczenia pieniężnego, z istoty tego świadczenia wynika możliwość ewentualnego późniejszego jego zwrotu (w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący zarzucając naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, iż natychmiastowe wykonanie "decyzji" Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2023 r. (nr SKO.Eg.40.38.2023) nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a także brak pełnego odniesienia się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do argumentacji przedstawionej przez skarżącego i uzasadnienia swojej decyzji. Skarżący wskazał, że wstrzymanie "postępowania" do czasu rozpatrzenia skargi jest konieczne, gdyż wbrew twierdzeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapłata tak wysokiej grzywny jak kwota 10.000 zł znacznie wpłynie na płynność finansową prowadzonej przez skarżącego firmy, bowiem uniemożliwi realizację innych bieżących zobowiązań, co może wiązać się nawet z koniecznością zawieszenia lub zakończenia prowadzenia działalności. Sytuacja finansowa przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego jest trudna, a zostało to spowodowane przede wszystkim wybuchem pandemii i wojny w Ukrainie, czego skutki odczuwane są przez przedsiębiorstwo skarżącego do dzisiaj. Te nadzwyczajne wydarzenia spowodowały wysoki wzrost cen materiałów oraz wszystkich opłat, jakie ponosi skarżący w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natychmiastowe uiszczenie przez skarżącego grzywny w wysokości 10.000 zł na tym etapie postępowania spowoduje również nieodwracalne skutki dla skarżącego. Wykonując "decyzję" Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący będzie musiał zrezygnować z licznych przedsięwzięć, co bezpowrotnie może pozbawić go zleceń, a tym samym utratę renomy i źródła dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego, w sytuacji gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania określonego rozstrzygnięcia musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonego aktu, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W przypadku, gdy przedmiotem wniosku złożonego w powyższym trybie jest postanowienie nakładające na stronę grzywnę w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku, udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej, należy rozpoznać mając na uwadze nie tylko ewentualne możliwości finansowe strony skarżącej i jej sytuację życiową, ale także uwzględniając rozwiązania prawne przyjęte w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., zwana dalej "u.p.e.a."). Mając na względzie tak zakreślone ramy postępowania, stwierdzić należy, że skarżący, ani we wniosku, ani w złożonym zażaleniu, nie wykazał, że w wyniku wykonania zaskarżonego postanowienia, nakładającego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł, zaistniałoby niebezpieczeństwo, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej całościowo. Nie przedłożył przy wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia żadnych dokumentów źródłowych i danych, które mogłyby wskazywać na jego aktualną sytuację materialną i finansową. Dokumenty takie nie zostały także dołączone do wniesionego zażalenia. Ogólnikowe wywody strony dotyczące sytuacji finansowej w związku z "wybuchem pandemii i wojny w Ukrainie", nie stanowią wystarczającej podstawy pozwalającej uznać, iż wykonanie postanowienia spowoduje po stronie skarżącego powstanie trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody. Sąd nie jest w stanie ocenić, czy rzeczywiście twierdzenia skarżącego odpowiadają prawdzie, tj. czy uiszczenie w chwili obecnej grzywny w wysokości 10.000 zł może w znaczny sposób zagrozić płynności finansowej prowadzonej przez skarżącego firmy. Skarżący nie uzasadnił także należycie zależności pomiędzy uiszczeniem grzywny, a rezygnacją z licznych przedsięwzięć, zleceń. Ponadto, wskazać należy, iż grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego. Nie ma ona charakteru bezwzględnego, czy nieodwracalnego. Skarżący może bowiem w każdej chwili uniknąć zagrożenia egzekucji nałożonej grzywny poprzez wykonanie obowiązku określonego tytułem wykonawczym. Zagwarantowanie wykonania obowiązku publicznoprawnego jest uzasadnieniem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, skoro w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) skarżący ma zapewnioną ochronę, której skuteczność jest uzależniona od woli samego skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1080/15). Zgodnie z art. 125 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (§ 1). Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie (§ 2). Ochronę skarżącego reguluje również instytucja zwrócenia grzywny. Według art. 126 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. Nie doszło wobec tego do naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnoszący zażalenie całkowicie bezpodstawnie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 163 § 2 p.p.s.a. Ww. przepis stanowi o tym, że postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom; gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem; doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Niewątpliwie nie doszło do jego naruszenia, albowiem zaskarżone postanowienie zostało doręczone stronom wraz z uwzględnieniem wymogu co do pouczeń, zawiera uzasadnienie. Autor zażalenia zamierzając kwestionować kompletność uzasadnienia powinien sformułować zarzut oparty na naruszeniu art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Stosownie do art. 156 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie wobec błędnego oznaczenia strony skarżącej, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia.