II OZ 383/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu 21 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. oraz D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 410/24 o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia starszego referendarza sądowego z 8 listopada 2024 r. w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 stycznia 2024 r., nr 22/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 410/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej "WSA w Warszawie" na podstawie art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie z 8 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 410/24 o odmowie przyznania D. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. K. P. oraz D. K., dalej "skarżące" pismem z 24 stycznia 2025 r. zaskarżyły ww. postanowienie. Skarżące zarzuciły naruszenie "prawa materialnego, błędną interpretację prawa, utratę zaufania do organów Państwa, a także naruszenie art. 7,10, 28 k.p.a. oraz zasad współżycia społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do NSA przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Ustawodawca, w powołanej wyżej ustawie w brzmieniu nadanym nowelizacją, która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 p.p.s.a. Stosownie bowiem do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu - art. 260 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy zażalenie D. K. wniesione na postanowienie WSA w Warszawie z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 410/24, utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 8 listopada 2024 r. odmawiające przyznania jej prawa pomocy jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Odnosząc się zaś do zażalenia złożonego w niniejszej sprawie przez K. P. wskazać trzeba, że jest ono niedopuszczalne, ponieważ nie była ona adresatem zaskarżonego postanowienia. Podkreślić bowiem należy, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego rozstrzygnięcia – w tym przypadku wyłącznie D. K. Rozstrzygnięcia Sądu wydawane w postępowaniu wpadkowym wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy doręczane są bowiem wyłącznie stronie, której dotyczył ten wniosek (zob. postanowienie NSA z 26 października 2017 r. II OZ 1265/17, LEX nr 2391464). W tej sytuacji zażalenie wniesione przez K. P. także podlegało odrzuceniu. Z przedstawionych względów orzeczono jak sentencji na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a.