II OZ 374/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1321/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W.S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1321/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA) odrzucił skargę W.S. (dalej skarżący) na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] października 2019 r., [...], zapadłe w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W uzasadnieniu sąd I instancji wyjaśnił, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 19 listopada 2019 r. wezwano profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie 9 egzemplarzy odpisów skargi, złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego oraz podanie numeru PESEL skarżącego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pouczając jednocześnie, że nieusunięcie braków formalnych skargi spowoduje jej odrzucenie. Ponadto zarządzeniem z 21 listopada 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Wezwanie to również zawierało pouczenie, że czynności powyższej należy dokonać w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania doręczono fachowemu pełnomocnikowi skarżącego 27 listopada 2019 r. Dnia 5 grudnia 2019 r. do Sądu wpłynęły dwa pisma procesowe pełnomocnika, nadane w placówce pocztowej 4 grudnia 2019 r. Na pierwszym z nich, zatytułowanym jako "uzupełnienie braków fiskalnych", został naklejony znak opłaty sądowej ze wskazaną kwotą 100 zł. W drugim piśmie pełnomocnik podał numer PESEL skarżącego oraz załączył 9 odpisów skargi. W piśmie tym zwrócił się ponadto o przedłużenie terminu na przedłożenie pełnomocnictwa, uzasadniając to brakiem możliwości skontaktowania się z mocodawcą w wyznaczonym na uzupełnienie braków skargi terminie. W dniu 12 grudnia 2019 r. do Sądu wpłynęło kolejne pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, do którego załączył udzielone mu przez skarżącego pełnomocnictwo. Zdaniem WSA, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego nie wykonał należycie kierowanych do niego wezwań Sądu. Odpis doręczonego mu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zawierał informację, że wymaganą kwotę należy uiścić w kasie Sądu bądź na rachunek bankowy Sądu. WSA zauważył ponadto, że w rozpoznawanej sprawie termin do wykonania wezwań w przedmiocie uzupełnienia braków skargi upływał dla skarżącego w dniu 4 grudnia 2019 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego nie nadesłał również wymaganego pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W terminie tym pełnomocnik zwrócił się jedynie z wnioskiem o jego przedłużenie. Ostatecznie powyższy brak uzupełnił 11 grudnia 2019 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), a więc z oczywistym uchybieniem 7-dniowego terminu wyznaczonego na dokonanie tej czynności. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że termin wskazany w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) jest terminem ustawowym, który w odróżnieniu od terminu sądowego nie podlega przedłużeniu. Czas trwania tego terminu oraz konsekwencje jego niedotrzymania zawsze określa ustawa. Natomiast przedłużeniu mogą podlegać terminy sądowe, o czym stanowi przepis art. 84 p.p.s.a. Z tej przyczyny wniosek pełnomocnika skarżącego o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganego pełnomocnictwa nie mógł zostać uwzględniony. W zażaleniu skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, zaskarżył postanowienie z dnia 16 stycznia 2020 r. w całości zarzucając naruszenie: 1) przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przez odrzucenie skargi, pomimo że podlegała ona rozpoznaniu, 2) art. 45 Konstytucji RP, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania, 3) art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie tego postanowienia, bądź też o jego reasumpcję przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawidłowe wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym uzależnione zostało od zachowania właściwej formy, czasu oraz miejsca dokonania czynności procesowej. Następstwem niedopełnienia tych wymagań, które zostały szczegółowo uregulowane w p.p.s.a. jest odrzucenie skargi. W ten sposób nie dochodzi w ogóle do skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, a tym samym do poddania zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania administracji publicznej kontroli sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wbrew temu, na co wskazuje pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu zażalenia, skarżący nie uzupełnił w terminie wszystkich braków formalnych i fiskalnych. W sprawie nie doszło do prawidłowego uzupełnienia braku fiskalnego w postaci uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Jak stanowi art. 219 § 2 p.p.s.a., opłata sądowa powinna zostać uiszczona gotówką do kasy właściwego sądu albo na rachunek bankowy. Pełnomocnik skarżącego został pouczony o tych dwóch sposobach uiszczenia wpisu decydując się finalnie na przesłanie do sądu znaku opłaty sądowej, który nie stanowi uznanego środka płatniczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tak samo z brzmienia art. 49 § 1 p.p.s.a. nie wynika możliwość wydłużenia 7-dniowego okresu czasu na uzupełnienie braku formalnego. Jak trafnie zauważył to sąd I instancji, termin ten ma charakter ustawowy i w odróżnieniu od terminu sądowego nie podlega przedłużeniu. Z przedstawionych względów wniesiona skarga w sposób zgodny z prawem została przez sąd I instancji odrzucona. Biorąc pod uwagę niezachowanie przez skarżącego wymogów formalnych oraz fiskalnych skargi, działanie sądu I instancji trudno uznać za sprzeczne z prawem do sądu, a tym bardziej z prawem do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, skoro w sprawie doszło do odrzucenia skargi, a nie skargi kasacyjnej. Innymi słowy, skarżący działając przez profesjonalnego pełnomocnika, sam pozbawił się dostępu do sądu nie uzupełniając w należyty sposób braków wniesionej skargi. Gdyby została ona złożona w sposób zgodny z prawem, wówczas zaskarżone postanowienie podlegałoby merytorycznej kontroli pod względem zgodnego z prawem działania administracji publicznej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.