II OZ 368/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 719/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 17 lipca 2024r., Nr IF-1.7840.6.12.2024.DB w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego udzieleniu pozwolenia na budowę postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe.

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 719/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 17 lipca 2024r., Nr IF-1.7840.6.12.2024.DB w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego udzieleniu pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że J. K. wniósł skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego dnia 17 lipca 2024r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 4 kwietnia 2024r. o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia 1 grudnia 2020r. Wskazaną decyzją z dnia 1 grudnia 2023r. Prezydent Miasta C. zmienił swoją decyzję z 1 sierpnia 2016r. zatwierdzającą projekt budowlany oraz udzielającą A. i R. S pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego na wskazanych działkach, przez udzielenie pozwolenia na budowę szczelnego zbiornika na ścieki, szczelnego zbiornika na wody deszczowe i wskazanych instalacji zewnętrznych oraz na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczo-garażowego na budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z jego przebudową. Zaskarżona obecnie decyzja z 17 lipca 2024r. została wydana w postępowaniu wznowieniowym wszczętym na wniosek skarżącego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący domagał się wstrzymania wykonania decyzji organów obu instancji, a przede wszystkim decyzji Prezydenta Miasta C. z 1 grudnia 2023r. Podnosi, że inwestor nie wykonał siedmiu studni chłonnych, które zostały przewidziane w pozwoleniu na budowę z 1 sierpnia 2016r. i w związku z tym wody opadowe zalewają działkę skarżącego. Poza tym "w obrysie budynku inwestor zainstalował światła, które w nocy migają i zakłócają skarżącemu sen, a miał to być tylko budynek gospodarczy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd wskazał, że stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że wstrzymanie wykonania może co do zasady dotyczyć tylko tych aktów prawnych (decyzji, postanowień), które w ogóle nadają się do wykonania w drodze egzekucji administracyjnej. Do takich aktów zasadniczo nie należą wydane w postępowaniach nadzwyczajnych (w szczególności w postępowaniu wznowieniowym, prowadzonym w trybie art. 145 i nast. k.p.a.) decyzje o odmowie uchylenia innych ostatecznych decyzji. Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r., poz. 1427 ze zm.) nie dają możliwości egzekwowania takiej odmownej decyzji. Na skutek takiej decyzji nie powstają dla żadnej ze stron nowe obowiązki (ani prawa); nie wywołuje ona też bezpośrednio dla nich żadnych skutków prawnych, które podlegałyby ochronie tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., rozumianej szeroko. Ponadto, w ocenie Sądu, ochrona tymczasowa przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie obejmuje decyzji z dnia 1 grudnia 2020r. Sąd zaznaczył, że nawet jeśli uznać, że ochrona tymczasowa sięga głęboko i dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania także decyzji ostatecznej, której dotyczy wznowione postępowanie, to jednak w rozpatrywanej sprawie jest to niemożliwe, ponieważ decyzja z 1 grudnia 2020r. została już wykonana. Nadto zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, by na skutek wykonania decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę groziłaby mu znaczna szkoda albo by wystąpiły skutki niemożliwe do odwrócenia, a więc by zachodziły wymienione wyżej przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania wskazanych decyzji administracyjnych, dlatego orzekł, jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K. zarzucając rażące naruszenie: art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i uznanie, że: a) norma ta nie ma zastosowania w przypadku zaskarżenia decyzji w trybie nadzwyczajnym i gdy decyzja jest wykonana, b) na skutek wykonania decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę nie grozi skarżącemu szkoda albo skutki niemożliwe do zaakceptowania. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku (powinno być postanowienia) przez wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta C. z 4 kwietnia 2024 roku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że ustawodawca nie wprowadza dyferencji pomiędzy kontrolą aktu w trybie zwykłym i nadzwyczajnym. Tym bardziej, nie ma żadnych racjonalnych argumentów uzasadniających odmowę przyznania tymczasowej ochrony w przypadku postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym. Z powyższego skarżący wywiódł, że w tej części postanowienie Sądu nie może ostać się. Zdaniem skarżącego nie ma racji również Sąd Wojewódzki, że wykonanie decyzji samo w sobie jest przeszkodą w udzieleniu ochrony tymczasowej. Jeżeli w wyniku wykonanie zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to taka sytuacja uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie tylko petryfikuje, ale i pogłębia istniejący stan rzeczy, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia rodziny skarżącego. Budynek w dalszym ciągu jest narażony na podmywanie, zagrzybianie, wilgoć, drożdżaki, następuje jego dalsza dewastacja. Wskazać trzeba, że systematyczne zalewanie budynku powoduje wypłukiwanie łączeń betonowych, ceresitowych i z mapei, naruszając konstrukcję budynku, co grozić może katastrofą budowlaną (nawet dla laika oczywistym jest, że ciągły strumień wody niszczy materiał, na który oddziałuje, czy to jest beton, drewno, farba, płytki, etc). Nie można przecież nie uznać, że zalewanie działki i domu należącego do skarżącego, co w konsekwencji ze względu na panującą wilgoć, prowadzi do pogorszenia stanu zdrowia jego rodziny, nie stanowi: wyrządzenia znacznej szkody i nieodwracalnych skutków dla skarżącego w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie zaś z art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W świetle art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednak zgodnie z art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o oddaleniu skargi. W przypadku uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę ochrona tymczasowa traci bowiem rację bytu wynikającą z tego, że trwa ona tak długo, jak długo nie rozstrzygnięto prawomocnie o tym, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. W niniejszej sprawie, przed wniesieniem zażalenia na zaskarżone postanowienie z dnia 11 grudnia 2024 r., Sąd I instancji wydał w dniu 19 grudnia 2024r. wyrok oddalający skargę. Skarżący nie złożył wniosku o uzasadnienie wyroku ani skargi kasacyjnej. Postępowanie sądowoadministracyjne zakończyło się zatem prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co skutkuje tym, że bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie zażalenia na postanowienie odmawiające zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA sygn. akt II GZ 108/19 z dnia 25 czerwca 2019r.). Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia ----------------------- 4