II OZ 359/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1119/23 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi E.L. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 552/18 postanawia: odrzucić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1119/23 odrzucił skargę E.L. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 552/18. Powyższa skarga została odrzucona na podstawie art. 277 w zw. z art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), tj. z uwagi, iż została złożona po terminie. Sąd I instancji podał, że skarżący żąda wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 552/18 z powodu nieważności, tj. iż jako strona nie był należycie reprezentowany i wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd wyjaśnił, że z art. 277 p.p.s.a. wynika, że przy powołaniu się na tę podstawę wznowienia postępowania, termin trzymiesięczny do wniesienia skargi o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarżący o orzeczeniu, którego wzruszenia się domaga, dowiedział się 14 sierpnia 2018 r., tj. z chwilą, kiedy osobiście doręczono mu odpis postanowienia WSA w Krakowie z 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 552/18 z uzasadnieniem. Termin na wniesienie przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania upłynął zatem jeszcze w listopadzie 2018 r. Dlatego też nadanie przedmiotowej skargi 29 sierpnia 2023 r. nastąpiło z uchybieniem art. 277 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, podniósł, że zachował termin do złożenia skargi, albowiem o podstawie wznowienia dowiedział się dopiero w kancelarii adwokackiej, kiedy pełnomocnik przeanalizował stan sprawy. Po drugie, postanowieniem z 26 listopada 2018 r. Sąd odrzucił skargę jako przedwczesną i tym samym – wraz z ówczesnych pełnomocnikiem z urzędu – zablokował rozpoznanie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd rozpoznający niniejszy środek odwoławczy podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OZ 40/19, iż na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 p.p.s.a., niewymienione w art. 173 p.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej, przysługuje skarga kasacyjna. Postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów: badania dopuszczalności tej skargi przez sąd oraz ewentualnie następnie badania jej zasadności. Te dwa etapy poprzedza ocena skargi przez przewodniczącego wydziału pod względem spełnienia warunków formalnych i fiskalnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jako pisma procesowego (art. 46-47 p.p.s.a.) podstawą odrzucenia skargi o wznowienie jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a. (por.: postanowienie NSA z 8 listopada 2011 r., II OSK 2065/11). Natomiast skarga nieopłacona, pomimo wezwania przewodniczącego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania, która spełnia warunki formalne pisma procesowego kierowana jest na posiedzenie niejawne celem dokonania przez sąd oceny jej dopuszczalności, czyli stwierdzenia czy zachowany został termin do jej wniesienia, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.) i czy nie występują przesłanki z art. 285 p.p.s.a. Badając zachowanie terminów o których mowa w art. 277 i 278 p.p.s.a., sąd może zażądać od zgłaszającego skargę uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu (art. 280 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 277 p.p.s.a. uznając, że została wniesiona po upływie terminu o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Postępowanie sądowe ze skargi o wznowienie postępowania uregulowane zostało odrębnie w Dziale VII p.p.s.a. Częściowo odrębnie uregulowano warunki formalne skargi o wznowienie postępowania (art. 279 p.p.s.a.), terminy wniesienia tej skargi (art. 277 i 278 p.p.s.a.), procedurę badania dopuszczalności skargi (art. 280, art. 281, art. 285 p.p.s.a.) oraz tryb postępowania przy merytorycznym rozpoznaniu skargi o wznowienie i ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 281, art. 282 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175. Przepis ten, zmieniony ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) z 15 sierpnia 2015 r., stanowi odesłanie do stosowania do skargi o wznowienie postępowania sądowego (m.in. warunków formalnych skargi) przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że przepisy działu VII stanowią inaczej. Terminy wniesienia skargi o wznowienie postępowania zostały uregulowane odrębnie w art. 277 i 278 p.p.s.a. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Natomiast – w myśl art. 281 zdanie pierwsze p.p.s.a. - na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Oznacza to, że przepisy art. 280 § 1 i art. 281 p.p.s.a. również stanowią szczególną - w stosunku do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - podstawę prawną odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Wyjątki od tej zasady wymienione w art. 173 § 1 p.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 p.p.s.a. nie zostało wymienione w art. 173 p.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej. Zatem od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (por. postanowienia NSA z: 17 kwietnia 2018 r., II OZ 372/18; 12 września 2018 r., II FZ 545/18, oraz J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, s. 733). Zatem nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż od postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania z powodu niezachowania terminu, o którym mowa w art. 280 § 1 p.p.s.a. jako kończącego postępowanie w sprawie, przysługuje skarga kasacyjna. Wniesienie zażalenia na postanowienie, od którego przysługuje skarga kasacyjna powoduje, że zażalenie takie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zaznaczenia przy tym wymaga, że nawet w przypadku uznania, że złożony przez skarżącego środek odwoławczy od ww. postanowienia stanowi skargę kasacyjną (mylnie zatytułowaną jako zażalenie), to z uwagi na niezachowanie wymagań szczególnych przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej, i tak podlegałaby ona odrzuceniu. Pomimo bowiem, że została ona złożona przez profesjonalnego pełnomocnika (który reprezentował skarżącego także przed Sądem I instancji), nie zawiera ona zarzutu naruszenia jakichkolwiek przepisu. Jak wynika natomiast z treści art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części (pkt 1), przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (pkt 2); wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (pkt 3). O ile wymogi zawarte w art. 176 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. mogą zostać na wezwanie Sądu uzupełnione, to brak przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jest brakiem nieusuwalnym i skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Z powyższych względów, na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.