II OZ 356/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 365/05 o przyznaniu prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata i odmawiające przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie

Wnioskiem dnia 13 listopada 2008 r. złożonym na urzędowym formularzu skarżąca D. W. ponownie zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Oboje nie mają nikogo na utrzymaniu. Na miesięczny dochód rodziny składają się: emerytura D. W. w wysokości [...] zł brutto i emerytura M. W. w wysokości [...] zł brutto. Co łącznie daje kwotę [...] zł. Są współwłaścicielami nieruchomości (w jednej czwartej)- działek o nr [...] i [...] w N. D. Nie posiadają natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Nadto - jak wskazali skarżący - w mieszkaniu nie ma wody i ogrzewania. Wskazali, że nie mają innych dodatkowych informacji o swoim stanie majątkowym. We wniosku wskazali również, że jedną całą emeryturę tj. ok. 1000 zł od 2000 r. wydają na korespondencję z Sądami. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącej prawo pomocy części dotyczącej ustanowienia adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Jak wskazał Sąd rozpoznając zgłoszony przez D. W. wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny znalazł podstawy do jego uwzględnienia w części w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, gdyż sytuacja materialna skarżącej wskazuje, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżąca D. W. zwolniona z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł - zobowiązana jest pokryć koszt 50 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, oraz ponieść koszt ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej objętej przymusem adwokackim. Ponadto oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod kontem ewentualnych zmian w sytuacji majątkowej skarżącej, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu o charakterze stałym w kwocie łącznie [...] zł brutto, co daje na osobę kwotę [...] zł, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek zasobów majątkowych oraz biorąc z drugiej strony pod uwagę fakt, że wnioskodawczyni po raz kolejny wbrew swojemu obowiązkowi nie wykazała braku dostatecznych środków, a przedstawione we wniosku informacje są w zasadzie tożsame z zaprezentowanymi w poprzednim wniosku. Sąd doszedł do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącej prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie D. W. i M. W. wnieśli zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym. Skarżącej nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak bowiem trafnie zauważył Sąd I instancji skarżąca i jej mąż uzyskują stały dochód w kwocie [...] zł, którego wysokość gwarantuje zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny skarżące. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest okoliczność, że skarżącą stać na wszczynanie licznych spraw sądowych. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lutego 2009 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.