II OZ 350/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2401/15 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącej T. M. termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2401/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił T. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r. oddalającego skargę T. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że ww. wyrok z dnia 25 października 2016 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 października 2017 r., w związku z czym termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 4 listopada 2017 r. W dniu 30 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej nadał w Urzędzie Pocztowym skargę kasacyjną od ww. wyroku adresując ją bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. NSA przekazał powyższą skargę kasacyjną Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w dniu 7 listopada 2017 r. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. skargę kasacyjną z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podnosząc, że skarga kasacyjna została nadana 30 października 2017 r., a więc tydzień przed upływem terminu do jej wniesienia. Do NSA wpłynęła ona 31 października 2017 r. i w tym też dniu Zastępca Przewodniczącej Wydziału II zadekretowała przesłanie skargi do WSA. W dniu 6 listopada 2017 r., czyli w ostatnim dniu terminu, NSA wysłał do pełnomocnika skarżącej pismo, w którym stwierdził, że przesyła skargę kasacyjną do WSA w Warszawie. Samą skargę kasacyjną złożono jednak dopiero następnego dnia, czyli już po terminie, na biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z powyższym bezpośrednią przyczyną przekroczenia terminu do złożenia przedmiotowej skargi kasacyjnej były zaniechania pracowników NSA, na co skarżąca ani jej pełnomocnik nie mogli mieć wpływu. Tym samym, w ocenie skarżącej, do uchybienia terminu doszło bez jej winy i to pomimo błędnego zaadresowania koperty. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd podniósł, że argumentacja skarżącej nie stanowi okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Uchybienie to było bowiem następstwem wadliwego działania pełnomocnika skarżącej oraz osób, którym powierzył on wysłanie skargi kasacyjnej, poprzez skierowanie jej bezpośrednio do NSA, zamiast do WSA w Warszawie, nie zaś działanie pracowników NSA. Sąd podkreślił, że czynności podejmowane przez pracowników NSA były następstwem wadliwego przesłania skargi kasacyjnej. Gdyby skarżąca przesłała skargę kasacyjną do WSA w Warszawie, w ogóle nie doszłoby do podejmowania czynności przez pracowników NSA. To pełnomocnik skarżącej ponosi zatem pełną odpowiedzialność za uchybienie terminu przy wnoszeniu przedmiotowej skargi kasacyjnej. Błędne zaadresowanie koperty nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do uchybionej czynności procesowej. Zażaleniem T. M. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono nierozpoznanie istoty wniosku, tj. kwestii, "czy pomimo błędnego zaadresowania koperty wnoszona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna powinna była wpłynąć do WSA w terminie, gdyby nie zaniechania pracowników NSA, na których ani strona, ani jej pełnomocnik nie mieli wpływu?", a w to miejsce skupienie się na oczywistym i nie podnoszonym jako podstawa wniosku błędzie sekretarki, podczas gdy przedmiotem wniosku były zaniedbania pracowników NSA. Jednocześnie w zażaleniu wniesiono o wystąpienie na podstawie art. 264 § 2 in fine w zw. z art. 15 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego: "czy wina strony lub jej pełnomocnika, o której stanowi art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powinna być oceniana w kontekście całokształtu okoliczności faktycznych czy też uchybienie już przy samym nadaniu pisma procesowego automatycznie przesądza o tej winie, bez względu na ewentualne zachowania osób trzecich - na których wybór i zachowania ani pełnomocnik, ani strona nie mają wpływu - i faktyczny wpływ tych osób na doprowadzenie do uchybienia terminu?". W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że zaskarżone postanowienie jest oderwane od towarzyszących okoliczności faktycznych. W okolicznościach tej sprawy błędne zaadresowanie koperty nie miało bezpośredniego wpływu na uchybienie terminu. Wprawdzie skarga kasacyjna trafiła nie tam gdzie trzeba, ale jeszcze na tydzień przed upływem terminu sędzia NSA zarządził jej przesłanie do WSA w Warszawie. Zarządzenie to powinno być wykonane niezwłocznie i wtedy nie doszłoby do uchybienia terminu. Podkreślono przy tym, że strony jak i ich pełnomocnicy nie mają żadnego wpływu na to czy, kiedy i jak pracownicy NSA wykonują zarządzenia Przewodniczącego. W tym stanie rzeczy nie można strony obciążać winą za to, że pracownicy Skarżąca nie tylko uprawdopodobniła, ale udowodniła, że choć koperta została niewłaściwie zaadresowana, to jednak w samym uchybieniu terminu nie ma jakiejkolwiek jej winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm), dalej: p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Stosownie zaś do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu - art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Wymóg braku winy dotyczy także pełnomocnika strony. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144 ). Podkreślić przy tym należy, iż uprawdopodobnienie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. W niniejszej sprawie błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę kasacyjną, polegające na omyłkowym zaadresowaniu jej bezpośrednio do NSA, zbiegło się z opóźnionym wykonaniem zarządzenia zastępcy Przewodniczącej Wydziału II Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wynikało to także z dni wolnych od pracy przypadających w dniach: 1 - 2 listopada i 4- 5 listopada 2017r. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można zatem uznać, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło z wyłącznej winy skarżącej. W konsekwencji należy uznać, że w sprawie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 86 § 1 p.p.s.a pozwalające na przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.