II OZ 348/23

Dnia 21 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1040/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr WINB-WOP.7721.68.2022.MK w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zmiany sposobu użytkowania budynku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić A. M. termin do wniesienia skargi.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 14 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę. Następnie Sąd I instancji powołał się na treść art. 85, art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 3 p.p.s.a. oraz stwierdził, że wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie spełnił tego wymogu. Skarżąca jako przeszkodę w zachowaniu ustawowego terminu do złożenia skargi wskazała swoją chorobę. Na tę okoliczność przedłożyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że choroba ma charakter przewlekły. Nie podważając okoliczności, że skarżąca boryka się z problemami zdrowotnymi, Sąd podkreślił, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku, gdy wnioskodawczyni wskazuje chorobę jako przyczynę uchybienia terminu, koniecznym jest również wykazanie, że rodzaj choroby czy sytuacja osobista uniemożliwia dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Wnioskodawczyni, powołując się jedynie lakonicznie na okoliczność, że cierpi na przewlekłą chorobę, nie wykazała, że zły stan zdrowia w sposób obiektywny uniemożliwił jej złożenie skargi z zachowaniem ustawowego terminu. Choroba wnioskodawczyni nie ma charakteru incydentalnego, lecz – jak wynika z przedłożonego zaświadczenia – ma ona charakter przewlekły, nie uniemożliwiając jej wykonywania pracy czy podejmowania szeregu innych czynności administracyjnych lub sądowych. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc nadto pismo uzupełniające argumentację zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega uwzględnieniu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, np. że skarżąca była chora, lecz także wykazanie, że powoływana choroba stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Konieczne jest zatem w takim przypadku wykazanie przez wnioskodawcę, że jego stan zdrowia był takiego rodzaju, iż nie pozwalał na osobiste wykonanie czynności. W tej zaś sprawie skarżąca, przedkładając Sądowi I instancji stosowne zaświadczenia lekarskie dotyczące jej stanu zdrowia uprawdopodobniła, że w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi mogła znajdować się w takiej kondycji zdrowotnej, która była tego rodzaju, że uniemożliwiała jej prawidłowe wykonanie wezwania Sądu w zakreślonym terminie. Należy wskazać, że w sposób obiektywny skarżąca przedstawiła diagnozę swojego stanu zdrowotnego, który wskazuje na zaburzenia na poziomie percepcji, co mogło wpłynąć na błędne wyliczenie terminu do wniesienia skargi i w konsekwencji wniesienie skargi po terminie. Jak wynika z zaświadczenia lekarskiego choroba skarżącej charakteryzuje się dużą podatnością na szeroko rozumiany stres, zarówna psychiczny, jak i fizyczny. Powoduje ona zaburzenia czynności układu nerwowego, rozkojarzenie, nadpobudliwość, trudności w koncentracji i zapamiętywaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla tej oceny nie ma znaczenia, że przedmiotowa choroba ma charakter przewlekły, skoro jej charakter wskazuje na objawy nawracające. Co prawda, nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego powołanie się przed Sądem na okoliczność choroby wymaga wykazania, że była to taka choroba, która uniemożliwiła prawidłowe działanie stronie. W tym celu skarżąca uprawdopodobniła nie tylko sam fakt zaistnienia choroby, ale także wpływ stanu zdrowia na niemożność właściwego działania. Z przedstawionej argumentacji skarżącej i obiektywnie istniejącego dokumentu wynikało, że skarżąca cierpi na zaburzenia chorobowe, co właśnie wskazuje na wystąpienie takiej przeszkody, która uniemożliwiła prawidłowe dokonanie czynności w terminie bez swojej winy. W sytuacji gdy przeszkoda w dochowaniu terminu nastąpiła w trakcie biegu terminu (tu: w terminie 30 dni licząc od 29 sierpnia 2022 r.), to okoliczność ta, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., stanowi wystarczającą przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej – w tej sprawie Sąd I instancji nie kwestionował wystąpienia w tym czasie stanu chorobowego u skarżącej. Ponadto zostały spełnione także formalne wymogi umożliwiające zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a., ponieważ wniosek o przywrócenie terminu został złożony, w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. licząc od dnia 2 grudnia 2022 r. kiedy skarżącej został doręczony odpis postanowienia o odrzuceniu skargi (art. 87 § 1 p.p.s.a.); skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (stwierdzone stany chorobowe powodujące problemy z percepcją) – art. 87 § 2 p.p.s.a.; ponadto skarga została już w sprawie złożona, co należy poczytać jako spełnienie wymogu z art. 87 § 4 p.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.