II OZ 341/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. K. i R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2640/13 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R. K. i Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. przyznać Z. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2641/13 o odrzuceniu skargi w kwocie 100 zł, 2. oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2640/13, odrzucił skargę Z. K. i R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Sąd uznał, że Z. K. miał zdolność sądową do zaskarżenia decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, bowiem została ona do niego skierowana. Powodem umorzenia postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem Z. K. była okoliczność braku przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym od decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Nidzicy z dnia [...] kwietnia 1994 r. nr [...] nakazującej inwestorowi Z. B. wykonanie określonych obowiązków. Organ wskazał wówczas, że Z. K. przekazał w dniu [...] kwietnia 2005 r. w akcie darowizny nieruchomość na rzecz syna R. K. Nieruchomość należąca do R. K. sąsiaduje z nieruchomością inwestora. Wobec czego jedyną osobą, oprócz inwestora, mającą przymiot strony w postępowaniu odwoławczym a zatem również nieważnościowym ma R. K. Mając to na uwadze Sąd wskazał, że legitymację skargową do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, które odnosiło się jedynie do odwołania Z. K. ma jedynie Z. K. Wobec tego to Z. K. jako wnoszącego skargę w niniejszej sprawie należało wezwać do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd zauważył, że R. K. nie był stroną ww. postępowania o umorzeniu postępowania odwoławczego, ani też w żaden sposób nie wykazał swojego interesu prawnego. Należało zatem uznać, że nie przysługuje mu legitymacja skargowa w niniejszej sprawie, zatem skarga R. K., jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., podlegała odrzuceniu. Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 3 lipca 2015 r. wezwano skarżącego Z. K. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału VII z dnia 5 maja 2014 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia Z. K. otrzymał w dniu 15 lipca 2015 r. (dowód - k.279, t.II akt sądowych), a zatem termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upływał w dniu 22 lipca 2015 r. (środa). Po sprawdzeniu w rejestrze opłat sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustalono, że do dnia 12 października 2015 r. do niniejszej sprawy nie wpłynęła od Z. K. żadna kwota tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi (dowód - k. 296 verte akt sądowych). Wobec tego Sąd, skargę Z. K. jako nieopłaconą zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a. odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w dniu [...] listopada 2015 r. R. K. i Z. K. Domagali się jego uchylenia z uwagi na okoliczność, że wniosek o prawo pomocy Z. K. nie został prawomocnie rozpoznany przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi. W piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. Z. K. i R. K. złożyli wniosek o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt. VII SA/Wa 2640/13 o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej Z. K. zasługuje na uwzględnienie. W zakresie R. K. wniosek ten jest bezprzedmiotowy albowiem postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. wydanym w niniejszej sprawie przyznano mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Zatem stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. należało orzec o umorzeniu postępowania wywołanego wnioskiem R. K. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze argumentację wskazaną we wniosku z dnia 24 lutego 2016 r. oraz materiał zgromadzony w aktach sprawy uznał, że przyznanie Z. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi z dnia 23 października 2015 r. w kwocie 100 złotych będzie zasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Przechodząc do rozpatrzenia zażalenia NSA stwierdza, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 214 § 1 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Według art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd – art. 220 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie w danej instancji, takich jak skarga, skarga kasacyjna, zażalenie czy skarga o wznowienie postępowania - pobiera się wpis stały lub stosunkowy. Zgodnie z art. 231 P.p.s.a., wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, w pozostałych sprawach pobiera się opłatę stałą. Wysokość należnych wpisów precyzuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje zwolnienie. Mogą to być zwolnienia o charakterze przedmiotowym (zależnie od tego jaki jest przedmiot sprawy art. 239 § 1 pkt 1 lit a- h P.p.s.a.) lub zwolnienia o charakterze podmiotowym (zależnie od statusu podmiotu, który korzystać będzie z tego zwolnienia art. 239 § 1 pkt 2-4 i § 2 P.p.s.a.). Mając na uwadze niniejszą sprawę należy zwrócić uwagę na zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów przez podmioty wskazane w art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Przepis ten wskazuje, iż od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w tym wpisu sądowego ( art. 211 i art. 212 P.p.s.a.) zwolniona jest strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Z akt sprawy wynika, że Z. K. jako skarżący mający legitymację do zaskarżenia decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego przez niego zainicjowanego nie uiścił wpisu od wniesionej skargi. Sąd kilkakrotnie wzywał go do uiszczenia wpisu od skargi lecz wezwania te okazywały się bezskuteczne. W aktach sprawy, mimo wielu postępowań prowadzonych w zakresie prawa pomocy zainicjowanych pismami skarżącego na chwilę wydawania zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi skarżący nie dysponował prawomocnym postanowieniem o zwolnieniu go z wpisu od skargi. O odmowie przyznania prawa pomocy ostatecznie przesądził NSA postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015 r., którym oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie o odmowie przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tym samym wobec obowiązku uiszczenia wpisu od skargi i nie wykonania tego obowiązku przez skarżącego zasadnym było wydanie orzeczenia w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a. o odrzuceniu skargi postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. Odnosząc się do prawidłowości odrzucenia przez Sąd I instancji skargi R. K. stwierdzić należy, że osoba ta nie miała przymiotu strony w postępowaniu wywołanym skargą. Skarga dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem Z. K. Tylko Z. K. miał interes prawny by skarżyć tą decyzję np. podnosząc, że w istocie jest stroną postępowania odwoławczego, które zostało umorzone. R. K. jako strona postępowania przed organami administracyjnymi mógł zaskarżyć decyzję z dnia [...] października 2013 r. znak [...], którą Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania w części dotyczącej R. K. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. Adresatem tej decyzji byli jedynie R. K. i inwestor Z. B. Wobec czego jedyną osobą, oprócz inwestora, mającą przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym ma R. K. jako jedyny właściciel działki sąsiadującej z działką inwestycyjną. Tym samym słusznie zauważył Sąd I instancji, że stroną postępowania dotyczącego umorzenia postępowania odwoławczego (decyzja z dnia [...] października 2013 r. znak [...]), był wyłącznie Z. K. To do niego adresowana była zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego. Natomiast R. K. nie był stroną ww. postępowania o umorzeniu postępowania odwoławczego, ani też w żaden sposób nie wykazał swojego interesu prawnego. Wobec tego nie przysługuje mu legitymacja skargowa w niniejszej sprawie, zatem skarga R. K., jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., podlegała odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając za prawidłowe zaskarżone postanowienie z dnia 23 października 2015 r., stosownie do art. 184 z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.