II OZ 34/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1579/22 o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr SKO.UL/41.7/332/2022/12643/RS w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie. L. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr SKO.UL/41.7/332/2022/12643/RS , którą organ utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Świerklany z dnia 19 lipca 2022 r. numer RGP.6725.11.2021.FCz, w której ustalono skarżącemu opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wysokość opłaty ustalono na kwotę 8183,70 zł. Skarżący w skardze wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji "ze względu na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków". Postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1579/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził, że skarżący nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, ograniczając się jedynie do powtórzenia przesłanek ustawowych z art. 61 § 3 P.p.s.a. W związku z wyjątkowym charakterem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, Sąd nie mógł w oparciu o takie uzasadnienie wstrzymać wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżący w żaden sposób nie wykazał spełnienia przesłanek ustawowych wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. w sytuacji, gdy kwota naliczona przez organ w wysokości 8.183,70 zł stanowi dla skarżącego znaczne obciążenie co bezpośrednio wpływa na zachwianie stabilności finansowej skarżącego i jego rodziny. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że konieczność uiszczenia kwoty 8.183,70 zł stanowi dla niego oraz jego rodziny poważne obciążenie finansowe, albowiem na uiszczenie tejże opłaty skarżący prawdopodobnie będzie musiał zaciągnąć kredyt w instytucji finansowej - co zgodnie z obowiązującymi umowami kredytu - spowoduje naliczenie prowizji oraz odsetek i tym samym pierwotna kwota 8.183,70 zł ulegnie znacznemu zwiększeniu - a w obecnych realiach 20% inflacji oraz wysokich stopach oprocentowania kredytów - kwota do spłaty będzie wynosiła kilku krotność zaciągniętego zobowiązania. Mając na uwadze ten fakt oraz wysokość osiąganych przez skarżącego dochodów - nie jest on w stanie w żądnym wypadku uiścić żądanej przez organ kwoty, tym bardziej iż w jego ocenie żądanie to jest całkowicie bezzasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka, bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie przyjął, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, ograniczając się jedynie do powtórzenia przesłanek ustawowych z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zatem wobec braku uzasadnienia wniosku zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niej wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Takie uzasadnienie skarżący przedstawił w zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że w postępowaniu zażaleniowym istnieje możliwość orzekania reformatoryjnego - na podstawie materiału dowodowego, uzupełnionego na etapie tego postępowania. Możliwość taką dostrzegano w piśmiennictwie i orzecznictwie na tle poprzedniego brzmienia art. 188 P.p.s.a. Uznawano, że zdanie drugie art. 188 P.p.s.a., wiążące Sąd drugiej instancji stanem faktycznym przyjętym w zaskarżonym orzeczeniu, nie miało zastosowania w postępowaniu zażaleniowym. Wskazywano, że Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w zakresie dopuszczonym przez art. 106 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Podkreślano, że ma to szczególne znaczenie przy rozpatrywaniu zażaleń dotyczących prawa pomocy lub kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (zob. teza 6 (w:) Komentarz do art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Gruszczyński, A. Kabat, LEX 2013 i powołany tam: R. Hauser, Postępowanie zażaleniowe przed NSA (w:) Materiały na konferencję sędziów NSA, Serock 18-19 października 2004 r., maszynopis powielony, Warszawa 2004, s. 71-72; postanowienie NSA z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 269/16). Pogląd ten należy tym bardziej wyrazić na tle obecnego brzmienia art. 188 P.p.s.a., poszerzającego zakres reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym. W obecnym stanie prawnym, rozstrzygnięcia podejmowane w postępowaniu zażaleniowym powinny co do zasady mieć charakter reformatoryjny (patrz: Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", WK 2016, teza 5 do art. 197). Argumentacja skarżącego przedstawiona w zażaleniu jest przekonująca. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przytoczone przez skarżącego okoliczności, uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr SKO.UL/41.7/332/2022/12643/RS w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Mając na względzie argumentację zawartą zażaleniu, według której, uiszczenie kwoty, która wynika z zaskarżonej decyzji, może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, jak również spowodowania niemożliwych, a przynajmniej trudnych do przezwyciężenia skutków przed rozpoznaniem wniesionej skargi, zasadne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.