II OZ 336/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P., R.P., D.K. i D.K.1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1346/25 w przedmiocie odrzucenia skargi D.K. i K.P. w sprawie ze skargi D.K. i K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 kwietnia 2025 r. nr 358/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenia D.K. i K.P.; 2. odrzucić zażalenia D.K.1 i R.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1346/25, odrzucił skargę D.K. i K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 1 kwietnia 2025 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu wskazano, że skarga nie została opłacona. Zażalenia wnieśli K.P. i R.P. oraz D.K. i D.K.1. Podnieśli, że zastosowanie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 934 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." narusza prawo do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazali też, że Sąd powinien ponownie rozpoznać ich wnioski o przyznanie prawa pomocy, uwzględniając skalę toczących się postępowań (około 380 spraw). Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie skargi do merytorycznego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia K.P. i D.K. nie są zasadne. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika zatem, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że skarżące nie uiściły należnego wpisu od skargi. Skarżące miały możliwość zakwestionowania obowiązku uiszczenia wpisu od skargi i jego wysokości, z której to skorzystały, wnosząc zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 września 2025 r. II OZ 1351/25 oddalił zażalenia, uznając, że wpis od skargi jest należny, a jego wysokość została prawidłowo ustalona. Kwestia przyznania skarżącym prawa pomocy również została prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniami z 5 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 256/25 i VII SPP/Wa 357/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego odmawiające przyznania skarżącym prawa pomocy. Skarżące zostały bezskutecznie wezwane do wykonania prawomocnych zarządzeń wzywających do uiszczenia wpisu od skargi. W tym miejscu zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął, że wobec doręczenia wezwań do uiszczenia prawomocnego wpisu w dniu 17 grudnia 2025 r. oraz 18 grudnia 2025 r. termin do uiszczenia wpisu upłynął 31 grudnia 2025 r. (w przypadku D.K.) oraz 2 stycznia 2026 r. (odnośnie K.P.). Wskazana powyżej omyłka Sądu nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż w sprawie bezsporne jest, że skarżące nie uiścił we wskazanym w wezwaniu terminie wpisu od złożonej przez siebie skargi. W tym stanie rzeczy, wobec nieopłacenia skargi, podlegała ona odrzuceniu, stosownie do art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że obowiązek spełnienia wymagań formalnych i fiskalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, w tym nałożeniu na strony obowiązku dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Nie ma również znaczenia dla oceny legalności odrzucenia skargi okoliczność, że skarżące są inicjatorkami wielu postępowań, które zobowiązują do ponoszenia wielu wpisów sądowych na łączną kwotę przewyższającą ich zdolności finansowe. W rozpoznawanej sprawie ocenie podlega wyłącznie prawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na jej nieopłacenie pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd nie ma podstawy prawnej, żeby w sprawie z jednej skargi oceniać zdolności finansowe skarżących przy uwzględnieniu innych postępowań toczących się z ich inicjatywy. Podkreślić też trzeba, że postępowanie sądowoadministracyjne jest bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości. Inicjując takie postępowanie strona skarżąca powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia opłat sądowych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Natomiast zażalenia wniesione przez R.P. i D.K.1 podlegają odrzuceniu z uwagi na to, że nie pochodzą od stron postępowania. Zażalenie, zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., może wnieść strona. W rozpoznawanej sprawie stronami są jedynie skarżące (K.P. i D.K.) oraz organ. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w punkcie drugim sentencji.