II OZ 335/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1041/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] 2022 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zmiany sposobu użytkowania budynku postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 9 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1041/22 odmówił A. M. (dalej: "skarżąca") przywrócenia terminu do złożenia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że stanowiącą przedmiot skargi decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z [...] 2022 r., doręczono skarżącej [...] sierpnia 2022 r. Termin do wniesienia skargi upływał zatem [...] września 2022 r. Skarżąca skargę na tę decyzję złożyła w piśmie z [...] września 2022 r., jednakże nadała ją [...] września 2022 r. Postanowieniem z 17 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił powyższą skargę z uwagi na złożenie jej po terminie. Postanowienie to zostało doręczone stronie skarżącej [...] grudnia 2022 r. Skarżąca [...] grudnia 2022 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek skarżąca podała, że przyczyną uchybienia terminu było zdarzenie od niej całkowicie niezależne, które wynikało z zaburzeń właściwego zapamiętywania i koncentracji związanych ze skutkami choroby przewlekłej na którą cierpi od wielu lat. Na tą okoliczność skarżąca przedłożyła zaświadczenie lekarskie z poradni endokrynologicznej z 7 grudnia 2022 r. z którego wynika, że poprzednia wizyta lekarska miała miejsce 5 października 2022 r., natomiast skarżąca skarżyła się na utrzymujący się stres, większe zaburzenia pamięci, zmęczenie (szczególnie po pracy), rozkojarzenie i stałą senność. Choroba ma charakter przewlekły, podłoże w zaburzeniach czynności układu immunologicznego. Charakteryzuje się dużą podatnością na stres, zarówno psychiczny jak i fizyczny. Powoduje ona zaburzenia czynności układu nerwowego, rozkojarzenia, nadpobudliwość, trudności w koncentracji i zapamiętywaniu. W ocenie skarżącej, skutki choroby spowodowały, że w sposób niewłaściwy dokonała wyliczenia terminu, co następnie przełożyło się na wysłanie skargi z jednodniowym opóźnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie spełnił tego wymogu. Wyjaśnił, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. chorobę, jednakże nie każdą, a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą. Skarżąca jako przeszkodę w zachowaniu ustawowego terminu do złożenia skargi powołała się na chorobę. Na tę okoliczność przedłożyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że jej choroba ma charakter przewlekły. Nie podważając faktu, iż skarżąca boryka się z problemami zdrowotnymi, Sąd stwierdził, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku, gdy wnioskodawczyni wskazuje chorobę, czy podeszły wiek, jako przyczynę uchybienia terminu, koniecznym jest również bowiem wykazanie, iż rodzaj choroby czy sytuacja osobista uniemożliwia dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni, powołując się jedynie lakonicznie na okoliczność, iż cierpi na przewlekłą chorobę, nie wykazała, że zły stan zdrowia w sposób obiektywny uniemożliwił jej złożenie skargi z zachowaniem ustawowego terminu. Sąd podkreślił, że choroba wnioskodawczyni nie ma charakteru incydentalnego, lecz – jak wynika z przedłożonego zaświadczenia – ma ona charakter przewlekły, nie uniemożliwiając jej podejmowanie szeregu innych czynności administracyjnych czy sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca Sądowi I instancji zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez odmowę przywrócenia terminu mimo braku przesłanek do takiej odmowy. Wniosła o uchylenie tego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że przyczyną uchybienia terminu stanowiły zaburzenia pamięci i koncentracji związane ze skutkami choroby przewlekłej na którą cierpi od wielu lat. Zawsze uważała się za osobę odpowiedzialną, skrupulatną oraz przestrzegającą zasad i norm zarówno obyczajowych jak i prawnych. Podała, że 2 razy liczyła w kalendarzu uznając, że ostatni dzień na złożenie skargi upływał [...] września 2022 r., jednakże "Człowiek nie jest osobą nieomylną". Następnie podniosła, że cięgle jest nękana i zastraszana przez swojego sąsiada (stalking). To wszystko ma wpływ na jej zdrowie i spowodowało spotęgowanie jej choroby. Mimo regularnych wizyt u lekarza jej choroba postępuje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej: "p.p.s.a,") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie zaś z przepisem art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie - jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie - jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienia NSA: z 20 lutego 2012 r., II FZ 145/12; z 24 listopada 2011 r., II FZ 711/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA) W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że choroba o ile tylko strona nie ma obiektywnych możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por. postanowienia NSA z: 24 czerwca 2014 r., II FZ 714/14; 25 kwietnia 2013 r., I FZ 100/13). Przedmiotem rozpoznawanego w niniejszej sprawie wniosku była kwestia przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W tym zakresie skarżąca powołała się na przewlekłą chorobę wskazując, że jej skutkiem są zaburzenia pamięci oraz koncentracji. Do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie z 7 grudnia 2022 r. Jak wynika z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego u skarżącej została rozpoznana choroba [...]. Ma ona charakter przewlekły i podłoże w zaburzeniach czynności układu immunologicznego. Charakteryzuje się dużą podatnością na szeroko rozumiany stres, zarówno psychiczny jak i fizyczny. Powoduje ona zaburzenia czynności układu nerwowego, rozkojarzenie, nadpobudliwość, trudności w koncentracji i zapamiętywaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na względzie rodzaj choroby na którą cierpi skarżąca jak i towarzyszące jej objawy, należy uznać, że w okresie otwartym do wniesienia skargi, stan skarżącej mógł niewątpliwie stanowić niezależną od niej przeszkodę uniemożliwiającą jej wykonywanie w sposób prawidłowy czynności procesowych, w tym złożenie skargi w terminie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca uprawdopodobniła w wystarczający sposób okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W konsekwencji zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.