II OZ 332/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1540/14 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia projektu budowlanego zamiennego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1540/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Gminie I. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia projektu budowlanego zamiennego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Gminy I., ponieważ strona skarżąca nie wykonała wezwania Sądu do nadesłania 12 odpisów skargi. Wezwanie zakreślało termin 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Oprócz wezwania do nadesłania odpisów, skarżącą wezwano także do uiszczenia wpisu (który skarżąca uiściła w zakreślonym terminie). Postanowienie o odrzuceniu skargi doręczono skarżącej w dniu 29 września 2014 r. W dniu 23 października 2014 r. (data stempla urzędu pocztowego) Gmina I. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego poprzez nadesłanie 12 odpisów skargi, jednocześnie uzupełniając ten brak. We wniosku wskazano, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej, albowiem pracownik prowadzący sprawę był przez dłuższy czas nieobecny w pracy z powodu choroby. Ponieważ wniosek nie zawierał daty ustania przyczyny uchybienia, zarządzeniem z dnia 4 listopada 2014 r. wezwano skarżącą do wskazania dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi. Wezwanie doręczono w dniu 10 listopada 2014 r. Pismem z dnia 14 listopada 2014 r. (data stempla urzędu pocztowego) skarżąca wskazała, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 20 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wniosek został złożony w terminie określonym w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) i wraz z nim skarżąca dokonała czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że nie ulega też wątpliwości, że przywrócenie terminu jest w niniejszej sprawie dopuszczalne na gruncie art. 86 § 2 p.p.s.a., albowiem uchybienie terminu powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Sąd I instancji podkreślił, że oceniając brak winy w uchybieniu terminu wskazać należy, że choroba pracownika, który prowadził sprawę, nie może być okolicznością przemawiającą za brakiem winy strony w uchybieniu terminu. Strona winna bowiem tak zorganizować pracę urzędu, aby zapewnić zastępstwa w zakresie spraw prowadzonych przez swych pracowników. Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła przy tym, że nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie mogła usunąć przeszkody dla terminowego dokonania czynności. Nie wykazała, że tej czynności nie mogła dokonać inna osoba, że nie był możliwy taki podział zadań, w którym inny pracownik przejąłby obowiązki nieobecnego pracownika. Sąd I instancji wskazał, że wpis skarżąca uiściła w terminie, zatem skoro nie było przeszkody, by w pewnym zakresie wezwanie Sądu wykonał inny pracownik, Sąd tym bardziej nie dostrzega dostatecznego powodu, dla którego nie wykonano go w całości. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca i wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi. W uzasadnieniu wskazano, że uchybienie terminu zaistniałe w sprawie było przyczyną obiektywną, niezawinioną przez stronę, a mianowicie spowodowane chorobą pracownika. Zaistnienie choroby pracownika jest przyczyną wskazującą na brak winy strony w uchybieniu terminu. Obsada jednoosobowa stanowiska pracy ds. komunalnych nie daje możliwości wykonania czynności podczas jego nieobecności przez innego pracownika. W takiej sytuacji sprawy są rozpoznawane po powrocie pracownika. Nadmieniono, że sprawa związana z przedmiotem skargi została zakończona i przekazana do władającego pasem drogowym tj. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 5, Warszawa 2012, s. 270). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Okoliczności przedstawione przez skarżącą, których konsekwencją było uchybienie terminu do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie to choroba pracownika na jednoosobowym stanowisku pracy ds. komunalnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że okoliczności powołane przez skarżącą uprawdopodabniają brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Jak słusznie zauważa Sąd I instancji choroba pracownika, który prowadził sprawę, nie może być uznana za okoliczność przemawiającą za brakiem winy strony w uchybieniu terminu, bowiem strona powinna tak zorganizować pracę urzędu, aby zapewnić zastępstwa w zakresie spraw prowadzonych przez swych pracowników. W tej sytuacji zasadnie wskazał Sąd I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, by nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie mogła usunąć przeszkody dla terminowego dokonania czynności. Wskazać należy, że w rozpoznawanym zażaleniu, także nie uprawdopodobniono okoliczności, które mogłyby wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu. Ma rację kontrolowany Sąd, że okoliczność dokonania opłaty skargi przez skarżącą wskazuje wręcz, że skarżąca poprzez swych pracowników mogła i podejmowała działania w czasie zakreślonym na uzupełnienie braków, a jedynie nie złożyła odpisów od skargi. Skarżąca jest inicjatorem postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie, a więc tym bardziej zobowiązana jest dochować należytej staranności w toczącym się postępowaniu sądowym. W tym stanie rzeczy postanowienie Sądu I instancji odmawiające przywrócenia uchybionego terminu do usunięcia braków formalnych skargi odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.