II OZ 328/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po 1004/21 odmawiającego przywrócenia terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi i odrzucającego skargę w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 22 października 2021 r. nr SKO-4213/172/21 SKO-4213/173/21 w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 21 lutego 2021 r. sygn. II SA/Po 1004/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku B. L. (dalej jako skarżący) o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 22 października 2021 r. nr SKO-4213/172/21 SKO-4213/173/21 w przedmiocie warunków zabudowy, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej jako P.p.s.a.) w pkt I. odmówił skarżącym przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w pkt II. odrzucił skargę, w pkt III. zwrócił stronie uiszczony wpis sądowy od skargi. Sąd przedstawił okoliczności jakie poprzedziły złożenie przez pełnomocnika skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi w postaci uiszczenia 300 zł brakującego wpisu sądowego. Następnie przywołał argumentację samego wniosku o przywrócenie terminu, która sprowadzała się do przebywania przez pełnomocnika skarżącego w dniach od 3 stycznia 2021 r. do 14 stycznia 2022 r. na zwolnieniu lekarskim, z powodu urazu nogi. Pełnomocnik twierdził, że uraz ten spowodowany został przez niefortunny wypadek popołudniu 3 stycznia 2022 r. i był na tyle poważny, że uniemożliwił spełnienie zobowiązania Sądu w imieniu skarżącego. Na potwierdzenie czego przedstawiono pełnomocnictwo oraz wydruk zwolnienia lekarskiego. W uzasadnieniu Sąd przywołał przepisy P.p.s.a. dotyczące instytucji przywrócenia terminu i stwierdził, że w realiach przedmiotowej sprawy nie uprawdopodobniono przyczyny uchybienia terminowi. W ocenie Sądu argumentacja przedstawiona we wniosku jest nieprzekonująca i należy ocenić ją jako nieuprawdopodabniającą okoliczności uchybienia terminu. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że uległa wypadkowi, który uniemożliwił jej spełnienie zobowiązania skarżącego tj. uzupełnienie wpisu od skargi w wysokości 300 zł. Wypadek, któremu uległa był na tyle poważny, jej zdaniem, że nie mogła swobodnie poruszać się. Sąd nie podzielił tej argumentacji, ponieważ z wydruku zwolnienia lekarskiego z portalu www.pacjent.gov.pl (k. 31-32 akt sądowych) wynika, że wskazania lekarskie nie zabraniały poruszania się pacjentce tj. pełnomocnikowi skarżącego. Na marginesie Sąd wskazał, że chociaż w zwolnieniu lekarskim nie zostały podane dane osobowe pełnomocnika, to Sąd zidentyfikował je poprzez nr NIP płatnika, podany w zwolnieniu. Pełnomocnik skarżącego rzeczywiście miała wystawione zwolnienie lekarskie na okres jaki wskazała tj. 03.01.2022-14.01.2022. Wskazanie lekarskie nie czyniło przeciwskazań w zakresie poruszania się – "chory może chodzić". Sąd zauważył, że zwolnienie lekarskie wyraźnie wskazuje, że pełnomocnik mogła poruszać się, a w związku z tym, mogła spełnić zobowiązanie. Nawet jeśli uraz był na tyle dolegliwy, nic nie stało to na przeszkodzie, aby pełnomocnik udzieliła dalszego pełnomocnictwa innej osobie do wykonania zobowiązania skarżącego. Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącego wykazała się niestarannością w zakresie reprezentowania swojego mandanta. Zaniedbanie ze strony pełnomocnika obciąża skarżącego. Rolą starannego pełnomocnika jest prowadzenie wykonywanie wszystkich zobowiązań Sądu, aby skardze mógł być nadany dalszy bieg i, aby ostatecznie została rozpoznana merytorycznie w postępowaniu sądowym. Tego wniosku nie można było wyciągnąć w odniesieniu do pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie. Zaniedbanie pełnomocnika doprowadziło Sąd do wniosku, że przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi jest niedopuszczalne, stąd w odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego z dnia 21 stycznia 2022 r. orzeczono jak w pkt I. sentencji, na podstawie art. art. 86 § 1 zdanie 2 P.p.s.a. Konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi jest to, że skardze nie można nadać dalszego biegu, a to wyczerpuje hipotezę normy prawnej z art. 220 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Skarżący uzupełnił brak fiskalny, jednakże po upływie terminu. Wzywając skarżącego do uzupełnienia braku, Sąd pouczył go o konsekwencjach niewywiązania się z tego obowiązku – odrzucenie skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzuciła naruszenie art. 58 § 3 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. przez ich błędne zastosowanie i odrzucenie skargi w sytuacji gdy istniały podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazała, że gdyby postąpiła tak jak powinna to zrobić zdaniem Sądu, wówczas dopuściłaby się naruszenia ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego. Zarówno bowiem uzupełnienie braków formalnych skargi jak i udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego są typowymi czynnościami jakich w swej pracy dokonuje pełnomocnik, a więc stanowią przejaw wykonywanej przez niego pracy. Pełnomocnik podniosła, że w trakcie zwolnienia lekarskiego pracownik nie może pracować. Jeśli podejmie pracę zarobkową podczas L4, to straci prawo do zasiłku chorobowego. Nawet praca polegająca na czynnościach nieobciążających w istotny sposób organizmu pracownika pozostającego na zwolnieniu lekarskim, skutkuje obowiązkiem zwrotu zasiłku chorobowego (tak uznał SN w postanowieniu z 21 października 2020 r. I UK 468/19 oraz w wyroku z 9 maja 2018 r., III UK 72/17). Pracę należy rozumieć w potocznym tego słowa znaczeniu, a więc wykonywanie czynności na podstawie różnych stosunków prawnych: stosunków pracy, o charakterze cywilnoprawnym, a także prowadzenie działalności gospodarczej. Pełnomocnik wskazała, ze składając skutecznie wniosek o przywrócenie terminu, wskazując przyczynę uchybienia należy jedynie uprawdopodobnić brak winy w tymże uchybieniu. Wydaje się, że nie można wymagać w tym przypadku od pełnomocnika, by za cenę uzupełnienia braku formalnego skargi naruszał inne przepisy prawa skutkujące odebraniem jemu zasiłku chorobowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Zakres należytej staranności ulega podwyższeniu gdy w sprawie stronę reprezentuje fachowy pełnomocnik. Ma on wówczas wyższy stopień staranności bowiem z racji wykonywanego zawodu należy od niego wymagać szczególnej staranności w prowadzeniu spraw mocodawcy aby nie narazić go na szkody. Stwierdzić należy, że ewentualna odpowiedzialność pełnomocnika za naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Pełnomocnik powinien dokonać wszelkich czynności jakie były obiektywnie możliwe w okolicznościach sprawy aby zapobiec sytuacji uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej to jest uzupełnienia wpisu sądowego o 300 zł. Udzielone pełnomocnikowi zwolnienie lekarskie o ile wykluczało pracę pełnomocnika, który trzymając się litery prawa zaniechał jakichkolwiek czynności procesowych w imieniu skarżącego obawiając się odpowiedzialności za naruszenie przepisów o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, to nie wykluczało przekazania informacji skarżącemu aby uzupełnił wpis sądowy. Przekazywanie informacji związanych z prowadzoną sprawą nie jest wykonywaniem pracy. Również ustanowienie substytuta do dokonania uzupełnienia wpisu nie jest wykonywaniem pracy skoro osoba subtytuta jest właśnie po to by zastępować w obowiązkach udzielającego substytucji. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik nawet przebywając na zwolnieniu lekarskim mógł i powinien był podjąć działania, które uchroniłyby skarżącego przed skutkami uchybienia niedokonanej w terminie czynności procesowej w postaci uzupełnienia wpisu sądowego. Takimi było uiszczenie wpisu np. przez samego skarżącego lub zlecenie tego substytutowi. Zatem nie narażając się na odpowiedzialność prawną pełnomocnik mógł podjąć takie działania, które przy dołożeniu przez niego wyższej, wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika staranności, uchroniłyby skarżącego od skutków jej nie dokonania w terminie. Oceniając zasadniczą dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu przesłankę braku winy w okolicznościach sprawy przyjąć należało, że pełnomocnik będący profesjonalistą nie dołożył wszelkich starań aby dokonać uchybionej czynności. Wobec tego argumentacja o ewentualnej odpowiedzialności za naruszenie przepisów o ubezpieczeniach społecznych nie prowadziła do wniosku, ze pełnomocnik pomimo podjęcia wszelkich możliwych działań nie mógł przezwyciężyć przeszkody jaką było pozostawanie w tym czasie na zwolnieniu lekarskim. Podkreślić także należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Ponadto, strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie słusznie Sąd I instancji uznał, że okoliczności, na które powołuje się pełnomocnik skarżącego nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Ani bowiem we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu temu terminowi. To natomiast, że uchybienie to spowodowane było obawą odpowiedzialności za naruszenie przepisów o ubezpieczeniu społecznym, jak wskazuje skarżący, nie ma żadnego znaczenia. Istotne jest to, że termin nie został zachowany. Należy zauważyć, że dokonanie czynności, jaką jest zlecenie przelewu, nie wymaga nakładu pracy i nawet przy unieruchomieniu z powodu urazu nogi mogło być dokonane na odległość np. przez kontakt ze skarżącym, czy też kontakt z substytutem. Pełnomocnik miał świadomość skutków uchybienia terminowi do uzupełnienia wpisu sądowego dla dalszego procedowania powierzonej mu sprawy ale nie podjął żadnych działań by temu zapobiec. Obiektywnie rzecz biorąc nawet nie naruszając warunków zwolnienia było możliwe uzupełnienie wpisu sądowego poprzez skorzystanie z pomocy innych osób. Wobec tego należy uznać, że okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w niniejszym zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. W tym stanie sprawy Sąd odrzucając skargę na zasadzie art. 220 § 3 P.p.s.a. w pkt 2 zaskarżonego postanowienia postąpił prawidłowo bowiem niewątpliwie nie było podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skoro nie przywrócono terminu uznać należało, że wpis nie został uiszczony a skutkiem tego jest odrzucenie nieopłaconej skargi. Z tych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. i art. 87 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.