II OZ 297/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 469/22 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2022 r. znak: DOA.7110.2.2022.DKA w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 469/22 odrzucił skargę kasacyjną H. W. od wyroku tego Sądu z dnia 6 września 2022 r. i zwrócił H. W. wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 469/22 oddalił skargę H. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2022 r. znak: DOA.7110.2.2022.DKA w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W dniu 18 listopada 2022 r. H. W., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku. Pismem z dnia 23 listopada 2022 r. wezwano H. W., reprezentowaną przez pełnomocnika, do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie 2 odpisów skargi kasacyjnej, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej została dwukrotnie awizowana – 29 listopada 2022 r. i 7 grudnia 2022 r., a następnie została zwrócona (jako niepodjęta w terminie) w dniu 15 grudnia 2022 r. Sąd przywołał art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stwierdził, że przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej została doręczona pełnomocnikowi skarżącej z dniem 13 grudnia 2022 r., zatem termin do usunięcia braków formalnych upływał w dniu 20 grudnia 2022 r. Jak wynika z akt sprawy, we wskazanym terminie nie nadesłano odpisów skargi kasacyjnej. Z tego względu Sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 p.p.s.a. Pismem z 28 lutego 2023 r. H. W., zastępowana przez pełnomocnika, wniosła o doręczenie wezwania z dnia 23 listopada 2022 r. do usunięcia braków skargi kasacyjnej poprzez nadanie przesyłki na prawidłowo oznaczonego adresata, uwzględniającego wskazywaną w skardze nazwę kancelarii, jak i zaliczenie załączonych w niniejszym piśmie odpisów na poczet wykonania tego wezwania, ewentualnie o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Alternatywnie, na wypadek nieuwzględnienia ww. wniosków, strona złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 14 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności nadał bieg zażaleniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie H. W. zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie: 1. art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że doszło do doręczenia pisma z dnia 23 listopada 2022 r. z upływem 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (awizo), mimo że brak było podstaw do stwierdzenia wystąpienia tzw. fikcji doręczenia, 2. art. 178 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z dnia 18 listopada 2022 r. mimo braku ku temu podstaw. W oparciu o powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej zaprzeczyła, by miała miejsce jakakolwiek próba doręczenia przesyłki zawierającej pismo z dnia 23 listopada 2022 r., a tym bardziej dwukrotna. Pod adresem wskazywanym przez pełnomocnika skarżącej kasacyjnie: [...] mieści się nowy budynek biurowy (zapewne nieznany jeszcze dobrze pracownikom Poczty Polskiej), w którym siedziby, oprócz kancelarii pełnomocnika, tj. Kancelarii [...], ma kilkanaście innych firm i organizacji, w tym inne kancelarie prawne. Sekretariat kancelarii pełnomocnika skarżącej mieści się na parterze budynku przy głównym wejściu, a przy drzwiach znajduje się tabliczka z nazwą kancelarii. Kancelaria oraz sekretariat były czynne nieprzerwanie w dniach wskazanych jako dni awizowania przedmiotowej przesyłki. Co więcej, w tych dniach do kancelarii była doręczana poczta przez pracownika Poczty Polskiej, jednakże wśród przesyłek nie było tej z pismem z sądu z 23 listopada 2022 r. (załączono wydruki z systemu śledzenia przesyłek dot. doręczenia w dniach 29 listopada i 7 grudnia 2022 r. innych przesyłek do kancelarii). Wskazano, że przesyłka z pismem z 23 listopada 2022 r. nie została awizowana ani 29 listopada 2022 r., ani 7 grudnia 2022 r. Dodatkowo pełnomocnik poinformowała, że w biurowcu, w którym mieści się kancelaria, funkcjonuje także recepcja, której pracownik odbiera przesyłki dla pozostałych podmiotów mających biura pod tym adresem. Mimo że przesyłki kierowane do kancelarii są dostarczane bezpośrednio do sekretariatu kancelarii, to ustalono, że także w recepcji biurowca ani żadnym innym miejscu budynku nie zostało pozostawione awizo dotyczące przesyłki z 23 listopada 2023 r. Dodatkowo zwrócono uwagę, że znajdująca się w aktach sprawy (k. 182) zwrócona przesyłka zawierała niepełne dane adresata, gdyż była adresowana wprost do pełnomocnika jako osoby fizycznej, bez żadnego wskazania nazwy czy oznaczenia kancelarii reprezentującej skarżącą. W ocenie strony najprawdopodobniej pracownik sekretariatu sądu pominął ten niezwykle ważny w tym przypadku element adresu, co miało negatywne skutki w postaci braku doręczenia, a nawet próby doręczenia i awizacji pisma z 23 listopada 2023 r. Zauważono, że przesyłka zawierająca postanowienie z dnia 14 lutego 2023 r. zawierała obok nazwiska pełnomocnika także wskazanie nazwy kancelarii i ta przesyłka została doręczona bezproblemowo i skutecznie. Niezależnie od powyższego w dniu 27 lutego 2023 r. u operatora pocztowego została zgłoszona reklamacja dotycząca przedmiotowej przesyłki, zawierająca powtórzenie przytoczonych wyżej okoliczności (załączono wydruk potwierdzenia reklamacji). Odwołując się do przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych strona wskazała, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że doszło do doręczenia pisma z dnia 23 listopada 2022 r. na skutek przyjęcia fikcji doręczenia. W niniejszej sytuacji nie doszło ani do próby doręczenia powyższej przesyłki, ani nie zostały pozostawione zawiadomienia o przesyłce (awizo). W związku z tym nie mogło dojść do rozpoczęcia biegu terminów wskazanych w art. 73 p.p.s.a. Powyższe w sposób istotny wpłynęło na możność wydania rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi kasacyjnej z dnia 18 listopada 2022 r. Bieg terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej nie rozpoczął się w wyniku braku skutecznego doręczenia wezwania w tym przedmiocie. W konsekwencji brak było podstaw do uznania, że skarżąca w tych okolicznościach nie uzupełniła braków formalnych w terminie. W związku z tym rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi kasacyjnej pozbawione jest podstaw i z tego względu uzasadniony jest wniosek o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 47 § 1 w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. do skargi kasacyjnej należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom występującym w sprawie. Niezłożenie odpisów skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 177a p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Konsekwencją nieuzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi kasacyjnej jest jej odrzucenie (art. 178 p.p.s.a.). Warunkiem odrzucenia skargi kasacyjnej w opisanej wyżej sytuacji jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych tego pisma. Oczywistym jest, że termin siedmiodniowy, o którym stanowi art. 177a p.p.s.a., rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma. W przypadku, gdy stronie nie doręczono skutecznie wezwania, nie może w stosunku do niej rozpocząć biegu termin do uzupełnienia braków formalnych pisma, a w konsekwencji nie jest możliwe uchybienie terminowi, który nie rozpoczął się. Stosując rygor odrzucenia skargi kasacyjnej, jaki ustawa w art. 178 p.p.s.a. wiąże z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie jej braków formalnych, Sąd winien wykazać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do odrzucenia skargi kasacyjnej, a więc również fakt, że strona, mimo prawidłowego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych, nie uzupełniła ich w wyznaczonym terminie, a argumentacja ta powinna znaleźć potwierdzenie w aktach sprawy. W niniejszej sprawie skarżąca zarzuca Sądowi I instancji, że wbrew jego twierdzeniom nie zostało jej (pełnomocnikowi) skutecznie doręczone wezwanie do nadesłania odpisów skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 6 września 2022 r. z uwagi na wadliwe, niepełne oznaczenie adresata przesyłki, skutkiem czego pracownik Poczty Polskiej nie pozostawił w siedzibie kancelarii pełnomocnika żadnego zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja przedstawiona na tę okoliczność w zażaleniu pozwala uznać, że w niniejszej sprawie niewątpliwie nie ziściły się przesłanki do zastosowania instytucji doręczenia zastępczego uregulowanej w art. 73 p.p.s.a. Przepisy art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a. stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. domniemania doręczenia przesyłki. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane przepisami próby doręczenia przesyłki, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone. Podkreślić należy, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który potwierdza fakt i datę doręczenia wskazanych pism. Oznacza to, że stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. postanowienia NSA: z 5 października 2016 r., II OZ 1001/16 i z 29 kwietnia 2016 r., I OZ 404/16; CBOSA). Nie jest jednakże wykluczona możliwość obalenia domniemania prawidłowości doręczenia pisma w tym trybie, jeśli strona wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego. Analiza zwróconej do Sądu przesyłki zawierającej wezwanie z 23 listopada 2022 r. do usunięcia braków skargi kasacyjnej (k. 182 akt) wskazuje, że przesyłka została awizowana w dniu 29 listopada 2022 r. i jednocześnie pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w UP [...] w oddawczej skrzynce pocztowej. Następnie przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 7 grudnia 2022 r. Wobec niepodjęcia przesyłki po jej dwukrotnym awizowaniu 15 grudnia 2022 r. zwrócono ją do nadawcy. Na tej podstawie zarządzeniem z dnia 31 stycznia 2023 r. przesyłkę uznano za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. w dniu 13 grudnia 2022 r. (zarządzenie na kopercie). Uszło jednak uwadze Sądu przy uznaniu ww. przesyłki za skutecznie doręczoną, że nie była ona prawidłowo zaadresowana. O ile bowiem w wezwaniu jako adresata wskazano: "r.pr. O. S., Pełnomocnik H. W., Kancelaria [...], [...]", to już na kopercie zawierającej to pismo wskazano jednie: "r.pr. O. S., [...]". Brak wypełnienia przez doręczyciela punktu 4 zpo dotyczącego przyczyn nie doręczenia przesyłki, wśród których wymienia się m.in. niepełny adres, nie stanowił przeszkody, by oceniając prawidłowość doręczenia przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Sąd dostrzegł tę wadliwość samodzielnie. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika bowiem, że oznaczenie adresu pełnomocnika skarżącej wpisane na tejże kopercie było niepełne – niezgodne z oznaczeniem wskazanym w skardze kasacyjnej, gdzie wyraźnie przy imieniu i nazwisku pełnomocnika podano także nazwę kancelarii. Brak ujęcia tego elementu adresu na oznaczeniu koperty zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej wskazuje, że właśnie ten błąd pracownika sekretariatu sądu mógł być przyczyną faktycznego nie doręczenia przesyłki. Ocenę tę potwierdzają wyjaśnienia zawarte w zażaleniu, że w budynku przy ul. [...] w P. mieści się wiele firm i instytucji, w tym kancelarie prawne. W zażaleniu trafnie też zauważono, że koperta zawierająca odpis zaskarżonego postanowienia z dnia 14 lutego 2023 r. została już w sposób prawidłowy zaadresowana i ta korespondencja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi na adres kancelarii. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnemu w okolicznościach niniejszej sprawy zwrotnemu potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki nie można zatem przypisywać decydującego znaczenia przy ocenie skuteczności doręczenia przesyłki kierowanej do pełnomocnika – w szczególności wobec podnoszonych w zażaleniu uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości jej zaadresowania. W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuzupełnienia jej braku formalnego, w sytuacji, kiedy nie zostało skutecznie doręczone stronie wezwanie do uzupełnienia tego braku, stanowi naruszenie art. 178 w zw. z art. 73 § 4 p.p.s.a. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Sąd I instancji zobowiązany będzie zatem nadać dalszy bieg skardze kasacyjnej od wyroku z dnia 6 września 2022 r., uwzględniając fakt, że do pisma z 28 lutego 2023 r. strona załączyła brakujące 2 odpisy skargi kasacyjnej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.