II OZ 297/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 899/17 o zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 899/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 2 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o dokonanie, w trybie administracyjnym, jego imienia i nazwiska z R. F. na P. R. R. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] odmówił R. F. zmiany imienia i nazwiska. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji powołując się na przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska oraz przepisy ustawy kodeksu cywilnego wskazał, że zmiana imienia i nazwiska z męskiego na żeńskie (i odwrotnie), w świetle aktualnie obowiązujących przepisów nie może nastąpić bez wcześniejszego uzyskania orzeczenia sądowego o zmianie płci, a ten warunek w niniejszej sprawie nie został spełniony. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Wojewoda Łódzki decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kwestionując zasadność wydanej decyzji R.F. wniósł skargę do WSA w Łodzi, który wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r., III SA/Łd 745/16 uchylił zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymywała ona decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w zakresie odmowy zmiany nazwiska i oddalił skargę w pozostałym zakresie. Na powyższe orzeczenie, w części oddalającej skargę R. F. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast w części uchylającej zaskarżoną decyzję wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r. uprawomocnił się w dniu 13 kwietnia 2017 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda Łódzki decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] w zakresie dotyczącym odmowy zmiany nazwiska. W skardze do WSA w Łodzi skarżący zarzucił Wojewodzie Łódzkiemu lekceważenie prawomocnego rozstrzygnięcia tego sądu z dnia 15 lutego 2017 r., III SA/Łd 745/16 oraz działanie na szeroko rozumianą szkodę skarżącego. Zdaniem skarżącego zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy zajmowali się kwestiami transseksualizmu, a nie złożonym przez niego wnioskiem o zmianę imienia i nazwiska, dokonując niewłaściwej interpretacji przepisów. Powyższe działania zdaniem skarżącego, dyskryminują jego osobę, w sytuacji gdy jako osoba o statusie TSMK jest prawnie chroniony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 16 listopada 2017 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego (na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 października 2017 r., III SA/Łd 899/17), zarzucił naruszenie: - art. 7, ar. 77 § 1, art. 136, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie brak dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie niezbędnym do wydania decyzji; - art. 8, art. 11, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności z uwagi na niedokonanie oceny okoliczności wskazanych przez skarżącego, jak i nie wyjaśnienie przesłanek, którymi kierowano się przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty zgodnie z oświadczeniem nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na fakt, iż wyżej wskazane orzeczenie WSA w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r., III SA/Łd 745/16, oddalającego skargę R. F. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2016 r. w części dotyczącej odmowy zmiany nazwiska, zapadło w tym samym stanie faktycznym i prawnym, a w szczególności mając na uwadze, że przesłanki zmiany zarówno imienia, jak i nazwiska uregulowane zostały tą samą ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 10, Uzin) zasadnym, w szczególności z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej, jest zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej R. F., zawisłej pod sygn. akt II OSK 1521/17. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. F., działający przez pełnomocnika z urzędu, który zaskarżył je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu strona skarżąca zarzuca naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 125 § 1 pkt 1 oraz art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., Ppsa) poprzez zawieszenie niniejszego postępowania, podczas gdy jego rozstrzygnięcie nie zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 1521/17, co czyni zaskarżone postanowienie niecelowym i sprzecznym z zasadą sprawności postępowania. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Jednocześnie, w przypadku uznania przez sąd pierwszej instancji niniejszego zażalenia za oczywiście uzasadnione, strona wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia bez przesyłania akt do NSA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca podnosi, że postępowanie ze skargi kasacyjnej toczące się obecnie przed NSA pod sygn. akt II OSK 1521/17 nie ma żadnego znaczenia dla niniejszego postępowania toczącego się w sprawie zmiany nazwiska. Stan faktyczny obu spraw jest bowiem zasadniczo inny: w przypadku żądania zmiany imion z męskich na żeńskie, NSA będzie musiał wypowiedzieć się, czy rzeczywiście sprzeciwia się temu powoływany art. 60 pkt 1 i 3 w zw. z art. 59 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2064 ze zm.), przedmiotowa kwestia pozostaje jedna irrelewantna dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o zmianę nazwiska z męskiego na nazwisko, które w ogóle nie wskazuje płciowości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 Ppsa, Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęto stanowisko, iż regulacja powyższego przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz", Zakamycze 2005, s. 301-303). Zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 Ppsa ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy (postanowienie NSA z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 366/13, [w:] CBOSA). Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu w tej mierze. Omawiany przepis ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, aby sformułować wypowiedź czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Skoro mamy zatem w niniejszej sprawie do czynienia z fakultatywnością zawieszenia, to w przeciwieństwie do zawieszenia obligatoryjnego oznacza to tym silniejszą konieczność wykazania rzeczywistego spełnienia się przesłanki zawieszenia postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie sąd pierwszej instancji zbadał wystarczająco dokładnie okoliczności sprawy uzasadniających w jego ocenie zawieszenie postępowania. Sąd pierwszej instancji wskazał na wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r., III SA/Łd 745/16 oddalający skargę R. F. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2016 r. w części dotyczącej odmowy zmiany nazwiska, od którego skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 1521/17 i do dnia dzisiejszego nie została rozpoznana. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że ww. orzeczenie zapadło w tym samym stanie faktycznym i prawnym, mając w szczególności na uwadze fakt, że przesłanki zmiany zarówno imienia, jak i nazwiska uregulowane zostały tą samą ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, a zatem wyodrębnił konkretne okoliczności, które zadecydowały o uznaniu go za prejudykat w stosunku do prowadzonego obecnie postępowania. Sąd zauważa, że przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w zakresie dotyczącym odmowy zmiany nazwiska. Mając zatem na uwadze fakt, że przesłanki zmiany imienia i nazwiska w trybie administracyjnym, wskazane w art. 4 ust. 1 Uzin są wspólne i zarówno w przypadku zmiany nazwiska, jaki i zmiany imienia konieczne jest wykazanie "ważnych powodów" uzasadniających tą zmianę, Sąd uznał, iż wynik postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się obecnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt II OSK 1521/17, a zarazem jego rozstrzygnięcie będzie stanowić tzw. kwestię prejudycjalną, od której zależeć będzie prowadzenie i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi R. F. w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska. Wobec powyższego należy uznać, że przyjęcie przez WSA w Łodzi, iż wynik niniejszej sprawy będzie zależał od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się obecnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. II OSK 1521/17, jest prawidłowe. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.