II OZ 293/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1122/24 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 września 2024 r., sygn. SKO Gd/307/23 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1122/24, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) po rozpoznaniu wniosku J. P. (dalej jako skarżący) o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych jego skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 września 2024 r., sygn. SKO Gd/307/23 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, odmówił uwzględnienia tego wniosku. Sąd wskazał przepisy dotyczące przywrócenia terminu i przedstawił wynikające z nich podstawy przywrócenia terminu. Sąd zauważył, że w braku spełnienia którejkolwiek z przesłanek następuje odmowa przywrócenie terminu, bądź też w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, odrzucenie. Za bezsporne Sąd uznał, że skarżącemu prawidłowo doręczono dwa wezwania Sądu: do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (skarżący odebrał je osobiście w dniu 8 listopada 2024 r.). Tym samym siedmiodniowy termin do wykonania obu wezwań upłynął w dniu 15 listopada 2024 r., a w tym terminie skarżący wskazał swój numer PESEL, lecz nie uiścił wpisu sądowego. Zdaniem Sądu, wyjaśnienia wymagało, czy skarżący ponosi winę za niedokonanie tej czynności w wymaganym terminie. Od tego zależało przywrócenie terminu, któremu uchybił skarżący. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt FZ 13/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt I OZ 239/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazał, że strona składająca wniosek, w celu uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Zdaniem Sądu, skarżący wskazując ogólnie na swoje złe samopoczucie (silne pocovidowe osłabienie organizmu) w listopadzie 2024 r. nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. Gołosłowne twierdzenie o stanie zdrowia nie jest wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy w sytuacji, w której inny brak formalny skargi został usunięty w terminie. W dniu 8 listopada 2024 r. skarżący osobiście odebrał ww. wezwania Sądu. W tym samym dniu, tj. 8 listopada 2024 r., skarżący przygotował własnoręcznie i nadał na poczcie pismo do tutejszego Sądu zawierające numer PESEL skarżącego. (Sądowi wiadome było z urzędu, że podobnej czynności dokonał skarżący w sprawach o sygn. II SA/Gd 1121/24 oraz o sygn. II SA/Gd 1123/24). Jednocześnie ani w dniu 8 listopada 2024 r., ani przez kolejne dni do 15 listopada 2024 r. (koniec siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego), skarżący nie uiścił wpisu. Zatem nie można stwierdzić, że z jednej strony skarżący zadbał o swoje sprawy i wskazał Sądowi numer PESEL w terminie, a z drugiej strony samopoczucie nie pozwoliło mu na uiszczenie wpisu sądowego w tym samym czasie. Co więcej, z notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika Oddziału Finansowo-Budżetowego tutejszego Sądu (vide: k. nr 35 akt) wynika, że w dniu 14 grudnia 2024 r. na rachunek Sądu wpłynęła od skarżącego kwota 400 zł. Na dokumencie tym widnieje imię i nazwisko, adres oraz numer rachunku bankowego skarżącego, a więc zlecił on wykonanie przelewu (osobiście lub przez upoważnioną osobę), zatem miał taką możliwość. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności nie pozwalały na przyjęcie, że skarżący działał bez własnej winy. Zdaniem Sądu, oba wezwania z dnia 4 listopada 2024 r. są prawidłowe, kompletne i zawierają wyczerpujące pouczenie. Z ich treści skarżący dowiedział się, że niewykonanie jednego lub obu z nich będzie skutkowało odrzuceniem skargi. A zatem skarżący miał wiedzę, co do konsekwencji wywiązania się z nałożonych obowiązków. Podsumowując Sąd stwierdził, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę czy niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Domaga się przywrócenia terminu pomimo opóźnień, które wystąpiły z jego strony. Uzasadniając skarżący zauważył, że wszystkie uchybienia, które wystąpiły były spowodowane bardzo złym stanem jego zdrowia. To one spowodowały opóźnienia we wpłacie kwot 100 zł i 400 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że występujący z wnioskiem powinien go uzasadnić pod kątem braku jego winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności. Należy przywołać okoliczności świadczące o tym, że będąc zobowiązanym do określonego działania obiektywnie rzecz biorąc nie mógł dokonać czynności w terminie nawet przy dołożeniu największej staranności wymaganej od osoby właściwie dbającej o prowadzenie własnych spraw. Słusznie Sąd I instancji zauważył, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może wystąpić tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności, występujących bez woli strony, a które to, mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. W okolicznościach niniejszej sprawy brak winy skarżącego sprowadza się do ustalenia czy dołożył on należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uzupełniając wpis sądowy od skargi po terminie w okolicznościach za które obiektywnie nie ponosi winy. Zdaniem NSA, Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżący nie uiścił wpisu sądowego w terminie z powodu okoliczności, które nie uzasadniały braku jego winy. Skoro z akt sprawy jednoznacznie wynika, że po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braków skargi w zakresie numeru PESEL i wpisu sądowego 8 listopada 2024 r. w przewidzianym terminie do uzupełnienia braków (do 15 listopada 2024 r.) wykonał obowiązek nadesłania numeru PESEL, to również wówczas był w stanie dokonać wpłaty wpisu sądowego. Zatem przywoływany zły stan zdrowia przypadający zdaniem skarżącego w okresie wyznaczonym na uzupełnienie braków skargi umożliwiał przesłanie do Sądu numeru PESEL a jednocześnie wykluczał uiszczenie wpisu. Wynika z tego, że mógł on udać się na pocztę i nadać napisane własnoręcznie pismo do sądu wskazujące nr PESEL w kilku jego sprawach sądowych lecz ta sama choroba uniemożliwiła mu uiszczenie wpisu np. podczas tej samej wizyty na poczcie. Okoliczności te wskazują bezsprzecznie, że skarżący dopuścił się niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw a to wyklucza istnienie braku winy po jego stronie. W związku z tym należało odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi bowiem skarżący miał możliwość dokonania opłaty a wskazywana przez niego choroba (ogólne silne osłabienie pocovidowe) nie uzasadniała przywrócenia terminu skoro był w stanie w tym samym czasie dopełnić innych formalności związanych ze skargą. Ponadto z notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika Oddziału Finansowo-Budżetowego WSA wynika, że skarżący zlecił przelew do Sądu na kwotę 400 zł w dniu 14 grudnia 2024 r. zatem takiej samej czynności mógł on dokonać w wyznaczonym do tego terminie do 15 listopada 2024 r. Z zestawiania powyższych okoliczności wynika, że skarżący nie dołożył należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw a to wyklucza brak jego winy i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji słusznie odmówił przywrócenia terminu bowiem skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o braku jego winy w uchybieniu terminowi tj. okoliczności, które mimo zaangażowania wszelkich sił i środków oraz należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiałyby mu wykonanie wezwania sądu w terminie. Zatem wymóg z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. nie został zachowany. W zażaleniu także nie przedstawiono takich okoliczności, które czyniłyby brak winy choćby prawdopodobnym. Wskazywany bardzo zły stan zdrowia umożliwiał nadanie listu na poczcie a równolegle uniemożliwiał zlecenie przelewu na odległość jak to skarżący uczynił 14 grudnia 2024 r. Twierdzenia skarżącego o bardzo złym stanie zdrowia zatem uznać należało za niewiarygodne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.