II OZ 292/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2717/14 odmawiające wstrzymania wykonania postanowień Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. znak: [...] oraz Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2717/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania postanowień Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014r. znak: [...] oraz Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia. Wskazując na przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", Sąd podał, że w niniejszej sprawie skarżący nie uzasadnił swego żądania i nie przedstawił żadnego argumentu uzasadniającego potrzebę czy konieczność wstrzymania zaskarżonego postanowienia. Wobec braku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu niemożliwa w ocenie Sądu I instancji była weryfikacja spełnienia przesłanek z art. 61 §3 p.p.s.a.. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący domagając się jego uchylenia i wstrzymania zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wskazał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia ma oparcie w fakcie realnego zagrożenia dla podstawowych interesów skarżącego, a także trudnych do odwrócenia skutków wywołanych postanowieniem, co może rodzić zagrożenia interesom majątkowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić należy, że celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zapewnienie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w toku sądowej kontroli skarżonego aktu przed następstwami wadliwych aktów lub czynności organów administracji publicznej, których wykonanie może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie jednak trzeba mieć na względzie przedmiot decyzji objętej wnioskiem, o jakim mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wniosek ten dotyczy postanowienia stwierdzającego nieważność postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną umożliwiającą uzyskanie pozwolenia na użytkowanie samowolnie wykonanej rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalno-warsztatowego stanowiącego własność skarżącego jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być tylko akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Wykonanie aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów nakładających na adresata określony obowiązek, bądź przyznających mu określone uprawnienie. Natomiast postanowienie o stwierdzeniu nieważności postanowienia jako takie nie posiada właściwego przedmiotu wykonania, albowiem orzeka się w niej o utracie bytu prawnego innej decyzji. Jeżeli jednak postanowienie, którego stwierdzono nieważność wymagało wykonania, lub też z postanowienia tego wynikały określone prawa dla strony, to postanowienie wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności takich postanowień może również pośrednio podlegać wykonaniu. Stwierdzenie nieważności tego typu postanowień powoduje bowiem, że nie można wykonywać praw lub obowiązków z nich wypływających. Stąd też zasadne może być wnoszenie o wstrzymanie wykonania aktów stwierdzających nieważność innych aktów w sytuacjach, kiedy pomimo deklaratoryjnego charakteru takich aktów administracyjnych wykazać można zaistnienie konkretnych następstw (w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków) wykonywania takich aktów. Wykonywanie powyższego postanowienia powinno być związane z nakładanym na adresata takiego aktu obowiązkiem, polegającym na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów. W postępowaniu w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, stwierdzającego nieważność innego aktu, należy zatem wywieść, że następstwem działań, zaniechania działań, znoszenia zachowań innych podmiotów, będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze uprawnień lub obowiązków wnioskującego o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z 17.09.14, II OSK 2412/14, CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał w niniejszej sprawie prawidłowej oceny przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie, natomiast argumentacja przedstawiona przez skarżącego zarówno na etapie samego wniosku jak i zażalenia nie pozwala na udzielenie ochrony tymczasowej. W istocie bowiem W. M. zagrożenia nie upatruje w wykonaniu zaskarżonego postanowienia, a obawę swą odnosi do skutków przyszłego rozstrzygnięcia, jakie wskutek orzeczeń wydanych w postępowaniu nadzorczym zapaść może w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.