II OZ 288/25

Dnia 11 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2415/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg W. B. oraz Z. sp. z o. o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 1 sierpnia 2024 r. znak: DOR.7110.282.2024.DKA w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił na wniosek W. B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego z 1 sierpnia 2024 r., znak: DOR.7110.282.2024.DKA, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 19 czerwca 2024 r., znak: IR-IV.7840.50.2023.10, w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Jarocińskiego z 14 marca 2022 r., nr 108/2022, w zakresie obejmującym zatwierdzenie projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenie pozwolenia na budowę pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt oznaczonego w projekcie zagospodarowania terenu symbolami 3, 5, 6, 7, 8; oraz uchylającą zaskarżoną decyzję w pozostałej części i odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Jarocińskiego z 14 marca 2022 r., nr 108/2022, w tej części. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 61 § 3 p.p.s.a., stwierdził, że złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie przywołał takich konkretnych okoliczności, które świadczyłyby o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przywołany w uzasadnieniu wniosku lakoniczny argument wskazujący, że wykonanie kwestionowanej decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz trudne, a nawet niemożliwe do odwrócenia, negatywne dla skarżącego skutki, nie jest wystarczający by można było uznać, że istotnie wykazane zostało niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. A dodatkowym argumentem przemawiającym za odmową przyznania ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie jest okoliczność, że zaskarżona decyzja jest aktem utrzymującym w mocy decyzję organu I instancji, orzekającą po przeprowadzonym trybie nadzwyczajnym nieważność decyzji – zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielającej skarżącemu pozwolenia na budowę ww. obiektów – na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. A skutki tegoż uchybienia są szczególnie poważne, gdyż udzielenie pozwolenia na budowę inwestycji polegającej na budowie obiektów ściśle związanych z hodowlą zwierząt niezgodnie z wymaganiami ochrony środowiska stanowi wyraz niewypełnienia podstawowych wymogów, od których ustawodawca uzależnia w ogóle wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Wszelkie unormowania wprowadzające obowiązek zgodności zaprojektowanej inwestycji z warunkami, na jakich może być ona realizowana, powinny być przestrzegane w sposób restrykcyjny, gdyż gwarantują one przestrzeganie zasad ochrony środowiska i ładu przestrzennego. Sąd zauważył, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został dostatecznie uzasadniony. Nie wskazano w jego uzasadnieniu na czym polegałyby trudne do odwrócenia skutki związane z wykonaniem zaskarżonego aktu. Nie przedstawiono żadnych konkretnych argumentów przemawiających za wystąpieniem niekorzystnych z punktu widzenia interesów strony skarżącej następstw wykonania decyzji. Samo żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub powołanie się przez stronę skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym konkretnie one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku (por. postanowienia NSA: z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 23 września 2020 r., I OZ 566/20). Sąd podkreślił, że rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd nie bada jej zgodności z prawem, a jedynie ocenia, czy zachodzą okoliczności z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wszelkie zarzuty co do zaskarżonej decyzji będą przedmiotem odrębnej oceny Sądu na etapie rozpoznania skargi na rozprawie. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2414/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił połączyć na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. sprawę o sygn. akt VII SA/Wa 2415/24 ze sprawą o sygn. akt VII SA/Wa 2414/24 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia; oraz prowadzić sprawę dalej pod sygn. akt VII SA/Wa 2414/24. Zażalenie na postanowienie złożył W. B., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W zażaleniu sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia: - art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i dowolne uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji, co stało się podstawą do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; - art. 61 § 3 p.p.s.a. przez wydanie postanowienia w oparciu o przesłanki w tym artykule niewskazane, podczas gdy katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty; - art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez zaniechanie rozstrzygnięcia wniosku strony skarżącej o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Ponadto zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że skarżący nie wykazał – jak również materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje na fakt, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). W tej zaś sprawie Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że skarżący we wniosku zawartym w skardze nie przywołał argumentacji, która mogłaby świadczyć o zaistnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podobnie w zażaleniu brak jest takiej augmentacji. Wbrew stanowisku skarżącego stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę (także częściowe) nie wywołuje z automatu skutku w postaci, że wskazywane obiekty budowlane nie będą mogły być użytkowane jeśli chodzi o chów zwierząt (odchów cieląt). Sam skarżący podnosi, że uzyskał pozwolenia na użytkowanie, co oznacza, że dopóki skarżący legitymuje się takimi pozwoleniami na użytkowanie dopóty może w ww. obiektach prowadzić chów zwierząt. Oczywiście stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę może skutkować eliminacją z obrotu prawnego pozwolenia na użytkowanie, a także – wszczęciem "dodatkowego" postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak bowiem stanowi art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę – rozpoczęcie albo wznowienie budowy może nastąpić po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28 ust. 1; a nadto decyzję o pozwoleniu na budowę wydaje się również w przypadku zakończenia robót budowlanych. Jednak są to odrębne postępowania od tego, w którym zapadła zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ewentualnie w tych przyszłych postępowaniach, ale w zależności od ich wyniku, jeżeli skarżący utraci uprawnienie do użytkowania obiektów budowlanych, będzie mógł bronić się przed ich negatywnymi następstwami. Natomiast za wątpliwy uznać należy pogląd Sądu I instancji, zgodnie z którym jeżeli sprawa toczy się w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenia nieważności), to nie zachodzi już możliwość wstrzymania wykonania takiej decyzji z uwagi na istnienie "rażących wad" decyzji o pozwoleniu na budowę. W tej części ma rację skarżący, że tego rodzaju argumentacja nie mieści się w przesłankach z art. 61 § 3 p.p.s.a. Niemniej tego rodzaju ocena nie ma istotnego wpływu na zasadniczą kwestię – jak niewadliwie ocenił Sąd I instancji – skarżący nie przywołał takiej argumentacji, która świadczyłaby o zaistnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.