II OZ 284/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1343/23 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 listopada 2023 r. w sprawie ze skargi R. D., H. D. i S. D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2023 r. nr ... w przedmiocie nakazu przywrócenia rozbudowy budynku gospodarczego do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1343/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 listopada 2023 r. w sprawie ze skargi R. D., H. D. i S. D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nakazu przywrócenia rozbudowy budynku gospodarczego do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została złożona przez R. D., H. D. i S. D. skarga na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nakazu przywrócenia rozbudowy budynku gospodarczego do stanu poprzedniego. Wyrokiem z dnia 16 listopada 2023 r. Sąd oddalił przedmiotową skargę. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku dnia 16 listopada 2023 r. złożył H. D. Dnia 10 stycznia 2024 r. wnioskodawcy został wysłany wyrok wraz z uzasadnieniem. Dnia 26 lutego 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga kasacyjna złożona przez R. D. od wyroku z dnia 16 listopada 2023 r. Postanowieniem z dnia 8 marca 2024 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną ze względu na brak uprzedniego złożenia przez R. D. wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 3 kwietnia 2024 r. wpłynęło zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 8 marca 2024 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 listopada 2023 r. Po rozpoznaniu ww. zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 września 202 r., sygn. akt II OZ 465/24 oddalił zażalenie R. D.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc się do złożonego wniosku o przywrócenie terminu powołał przepisy art. 85 p.p.s.a., art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że nie można uznać, iż skarżący nie dokonał czynności w terminie z przyczyn od niego niezależnych. Podkreślił, że składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku skarżący zachował siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Uzasadniając zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że w momencie otrzymania postanowienia z dnia 8 marca 2024 r. powziął informację, że dotychczas nie działał za pośrednictwem pełnomocnika H. D. Postanowienie to zostało doręczone dnia 21 marca 2024 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu nadano w placówce pocztowej w dniu 28 marca 2024 r. Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, iż w dniu 21 marca 2024 r. ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Wniosek o przywrócenie terminu został zatem złożony z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Skarżący spełnił także warunek równoczesnego dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, ponieważ wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 listopada 2023 r. Przechodząc natomiast do badania spełnienia ostatniej przesłanki, tj. uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybił terminowi bez swojej winy, Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. Przedstawione argumenty nie dowodziły, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie było istotnie niemożliwe. Podnoszony przez skarżącego wyjazd za granicę, jako zaplanowana wcześniej czynność, w ocenie Sądu Wojewódzkiego nie była nagłą, niedającą się przewidzieć okolicznością. Świadczy o tym sporządzenie przez R. D. pełnomocnictwa oraz zobowiązanie syna do udziału w rozprawie. Skarżący był w stałym kontakcie z H. D. (został przez niego poinformowany o wyniku rozprawy z dnia 16 listopada 2023 r., o złożeniu wniosku o uzasadnienie). Jednocześnie przy zachowaniu najwyższej staranności (np. sprawdzeniu, kto został wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, do kogo adresowane było uzasadnienie wyroku, czy pełnomocnictwo do reprezentowania w sprawie rzeczywiście zostało przedłożone) możliwe było ustalenie, że w przedmiotowej sprawie H. D. nigdy nie występował w imieniu swojego ojca R. D. Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., sygn. SA/Sz 630/96). Sąd powołał się na fakt, iż H. D. nie przedstawił na żadnym etapie postępowania pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego ani nie ujawnił się jako jego pełnomocnik, co swoimi negatywnymi skutkami obciąża skarżącego. Za niedającą się usunąć przeszkodę Sąd nie uznał utrudnionego kontaktu z H. D. wskazując, że jak wynika z akt sprawy oraz ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, zarówno skarżący, jak i jego syn mieszkają pod jednym adresem i pod tym adresem odbierają korespondencję. Fakt zamieszkania w tym samym miejscu żadną miarą nie może przemawiać za przyjęciem, że kontakt pomiędzy domownikami jest utrudniony. Jak natomiast wskazano w kontrakcie czasowym, R. D. pozostawał zatrudniony w Norwegii do 24 listopada 2023r., po którym to czasie, jak wynika z jego wniosku o przywrócenie terminu, wrócił do kraju. Zatem wskazywanie okresu od połowy stycznia 2024 r. jako okresu utrudnionego kontaktu z H. D. nie mogło odnieść skutku. Mając powyższe na uwadze Sąd Wojewódzki stwierdził, że we wniosku z dnia 28 marca 2024 r. (data wpływu do sądu: 3 kwietnia 2024 r.) nie uwiarygodniono stosowną argumentacją staranności skarżącego w działaniu oraz faktu, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niego niezależna. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 listopada 2023 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. D. wskazując, że o braku niedbalstwa z jego strony świadczy fakt, iż w związku ze swoim wyjazdem ustanowił pełnomocnika w osobie swojego syna oraz telefonicznie uzyskał od niego informację o wyniku sprawy oraz zobligował go do złożenia wniosku o uzasadnienie. Ponadto R. D. wykazał, iż w dniu kiedy upływał termin na złożenie wniosku o uzasadnienie przebywał za granicą, zatem mógł działać wyłącznie przez pełnomocnika. Sąd nadto nie ocenił znaczenia faktu, iż opłatę za uzasadnienie dokonał R. D. działając w swoim imieniu, co oznacza, iż był on przekonany, iż wniosek o uzasadnienie złożony został właśnie w jego imieniu. Nadto skarżący wskazał, iż nie wystąpił o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie bez swojej winy, a co więcej był przekonany, iż wystąpienie takie w jego imieniu złożone zostało przez jego syna. Dokonanie zatem przez Sąd doręczenia wyroku z uzasadnieniem w dniu 16 stycznia 2024 r. potraktowane zostało przez R. D. jako dokonane na jego wniosek, stąd też w przekonaniu o tym w dniu 15 lutego 2024 r. złożył skargę kasacyjną. Dopiero z treści postanowienia z dnia 8 marca 2024 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej dowiedział się, iż doręczenie wyroku w dniu 16 stycznia 2024 r. nastąpiło do rąk H. D., nie występującego jako jego pełnomocnik. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zaznaczyć należy, że w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 września 2024 r. oddalił zażalenie R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1343/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skarg R. D., H. D. i S. D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nakazu przywrócenia rozbudowy budynku gospodarczego do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia przesądzono, że z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wystąpił wyłącznie, osobiście i w imieniu własnym H. D. Przy czym z akt sprawy nie wynika, aby posiadał on umocowanie do działania w sprawie również w imieniu skarżącego R. D. Mając na uwadze, że R. D. nie wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd stwierdził, że nie mógł on skutecznie wnieść skargi kasacyjnej. Wbrew zarzutom zażalenia w zaskarżonym postanowieniu Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł o odmowie przywrócenia R. D. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 listopada 2023 r. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Jak trafnie wyjaśnił Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu postanowienia, instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona nie ponosi winy w tym uchybieniu. W świetle orzecznictwa administracyjnego przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zasadnie Sąd zaznaczył, że ocena co do braku winy w uchybieniu terminu powinna być dokonana z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Innymi słowy nie jest możliwe przywrócenie terminu, gdy z okoliczności sprawy będzie wynikało, że strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zgodzić się należało z wnioskami Sądu Wojewódzkiego, że R. D. nie dołożył wymaganej staranności przy czynnościach podejmowanych w tej sprawie. Jego bowiem rzeczą było dokonanie konkretnych ustaleń co do reprezentacji przez syna, jak też kontrola sposobu wykonywania przez niego powierzonych czynności procesowych. Słusznie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, iż przy zachowaniu staranności powinno być ustalone przez R. D., że H. D. nie występował w postępowaniu w jego imieniu, zwłaszcza nie złożył wniosku o uzasadnienie wyroku jako jego pełnomocnik. Podkreślić należy, że strona ponosi konsekwencje nieprawidłowych działań podejmowanych przez wyznaczonego przez siebie pełnomocnika, bądź inną osobę. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 26 czerwca 2008 r. II OZ 678/08, z 18 grudnia 2013 r. I OZ 1198/13). Przesłanką przywrócenia terminu nie mogła być też okoliczność braku odpowiedniej wiedzy prawniczej (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2017 r. I OZ 272/17), zwłaszcza że w niniejszej sprawie istotna była raczej kwestia starannego działania wnioskodawcy nie wymagająca zaawansowanej znajomości procedury sądowej. W razie natomiast wątpliwości w zakresie czynności procesowych strona mogła uzyskać podstawowe informacje w Sądzie Wojewódzkim, jednak z takiej możliwości nie skorzystała. Uznać zatem należało, że ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania syna ponosi jego mocodawca, a zatem skarżący. Z tych względów twierdzenia zawarte w zażaleniu nie mogły podważyć prawidłowej oceny Sądu Wojewódzkiego. Dodatkowo zaznaczyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie w przedmiotowej sprawie zostało wniesione w imieniu R. D., mimo iż w pierwszym akapicie zażalenia pełnomocnik wskazał, że składa je w imieniu H. D. Przyjęcie takiej interpretacji wynikało z faktu, że: (1) w nagłówku zażalenia jako skarżący wskazany był R. D., (2) w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 6 listopada 2024 r. pełnomocnik jasno wskazał, że w imieniu R. D. uiszczona została kwota 100 zł – tytułem wpisu od zażalenia w niniejszej sprawie, (3) pełnomocnictwo dla r.pr. T. W. udzielone zostało przez R. D.. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. ----------------------- 6