II OZ 274/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 514/25 o odrzuceniu skargi M. K. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 26 sierpnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 514/25, odrzucił skargę M. K. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 26 sierpnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji skarga M. K. (dalej jako: "skarżąca") na ww. postanowienie Wojewody Lubelskiego nie zawierała podpisu oraz adresu zamieszkania skarżącej i została złożona w jednym egzemplarzu, bez odpisu. Zarządzeniem z dnia 30 września 2025 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi, wskazanie adresu zamieszkania skarżącej oraz złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącej w dniu 13 października 2025 r. (k. 19 akt sprawy). W dniu 15 października 2025 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej przesyłkę zawierającą pismo zatytułowane: "Pismo uzupełniające braki formalne skargi" z dnia 14 października 2024 r. W piśmie skarżąca podała swój adres zamieszkania. Jednocześnie wskazała, że przesyła: 3 odpisy podpisanej skargi oraz 2 odpisy pisma. Z zamieszczonej na piśmie pieczęci biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, notatki urzędowej z dnia 16 października 2025 r. sporządzonej przez pracownika biura podawczego, akt sprawy niniejszej oraz akt sprawy o sygn. akt III SA/Lu 513/25 ze skargi M. K. wynika, że skarżąca w jednej zbiorczej kopercie wniosła do sądu dokumenty do spraw o sygn. akt III SA/Lu 513-516/25. Oryginał koperty znajduje się w aktach sprawy o sygn. III SA/Lu 513/25. W kopercie zbiorczej znalazły się m.in. pismo pt. "Pismo uzupełniające braki formalne skargi" z dnia 14 października 2024 r. oraz jeden podpisany przez skarżącą egzemplarz skargi wniesionej w sprawach o sygn. akt III SA/Lu 513/25 i III SA/Lu 514/25, który został dołączony do akt sprawy o sygn. akt III SA/Lu 513/25. Z notatki urzędowej z dnia 16 października 2025 r. wynika, że skarżąca, wbrew deklaracji zawartej w piśmie przewodnim, nie dołączyła 3 szt. odpisu skargi oraz 2 szt. odpisu pisma z dnia 14 października 2024 r. (k. 21). Na podstawie zarządzenia z dnia 5 listopada 2025 r. sporządzono potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis podpisanej przez skarżącą skargi z dnia 2 września 2025 r., znajdujący się w aktach sprawy o sygn. akt III SA/Lu 513/25 i dołączono do akt sprawy niniejszej o sygn. III SA/Lu 514/25. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca uzupełniła w terminie braki skargi w postaci podpisania skargi oraz wskazania adresu zamieszkania, jednakże wbrew adnotacji w piśmie pt. "Pismo uzupełniające braki formalne skargi" z dnia 14 października 2024 r., skarżąca nie uzupełniła w terminie braku formalnego skargi przez złożenie jej odpisu. Wskazać należy, że pismo z dnia 14 października 2024 r. wraz załącznikami skarżąca przesłała w jednej zbiorczej kopercie do spraw o sygn. akt III SA/Lu 513-516/25. Oryginał koperty znajduje się w aktach sprawy o sygn. III SA/Lu 513/25. Sąd Wojewódzki wskazał, że z urzędu wiadomym mu jest, że odpis skargi wniesionej przez M. K. w niniejszej sprawie nie znajduje się w żadnej ze spraw o sygn. akt III SA/Lu 513-516/25. W konsekwencji, wobec nieuzupełnienia braku formalnego skargi w postaci złożenia odpisu skargi, który mógłby być doręczony uczestnikowi postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie, tj. niedołączenie odpisu skargi, podczas gdy skarżąca pismem z dnia 14 października 2025 r. uzupełniła tenże brak, co winno skutkować merytorycznym rozpoznaniem skargi. W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia powyższy zarzut dodatkowo umotywowano. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż wskazane w jego treści. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "P.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma sądowego, a ponadto zawierać inne elementy, wskazane w ustawie. W myśl art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd odrzuca skargę (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie skarżąca pismem z dnia 2 września 2025 r. wniosła do WSA w Lublinie skargę wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Pismem z dnia 6 października 2025 r. Sąd pierwszej instancji, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 30 września 2025 r., wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podpisanie skargi, wskazanie adresu zamieszkania i złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi pouczając, że czynności tej należy dokonać w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ww. wezwanie Sądu zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 13 października 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 19 akt sądowych), a więc termin na uzupełninie braków formalnych skargi upływał w dniu 20 października 2025 r. Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi w postaci przedłożenia 1 odpisu skargi. Następnie postanowieniem z dnia 20 października 2025 r. referendarz sądowy WSA w Lublinie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Natomiast brak uzupełnienia braku formalnego w postaci przedłożenia 1 odpisu skargi spowodował odrzucenie skargi skarżącej postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chronologia poczynionych przez Sąd pierwszej instancji czynności była nieprawidłowa. Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału dotyczące wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi zostało wydane zanim został rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty w skardze. Prawo pomocy, o które mogą się ubiegać strony postępowania, to nie tylko możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, ale także uzyskania pomocy ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego tak ważne jest, aby wniosek o prawo pomocy był rozpoznany przez Sąd we właściwym trybie i czasie. Jeżeli więc wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy również ustanowienia pełnomocnika z urzędu i złożony został jednocześnie ze skargą, to jego rozpoznanie wyprzedza czynności związane z usuwaniem braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozbawia stronę skarżącą prawa do sądu, w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienia NSA z dnia: 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 848/12, 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II OZ 1564/17, 27 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1269/17, 12 marca 2024 r. sygn. akt III OZ 100/24, 28 listopada 2025 r. sygn. akt I GZ 426/25, opubl. [w:] CBOSA). Z powyższych względów należało uznać odrzucenie skargi za co najmniej przedwczesne, ponieważ w przedstawionym stanie sprawy nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez skarżącą nie mogło wiązać się z sankcją w postaci odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.