II OZ 271/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 255/23 o odrzuceniu skargi P. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 grudnia 2022 r., nr OA.7721.19.13.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 20 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 255/23, odrzucił skargę P. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 grudnia 2022 r., nr OA.7721.19.13.2020 oraz zwrócił stronie skarżącej kwotę 500 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Sąd podał, że zarządzeniami z dnia 16 lutego 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków "formalnych" skargi, poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa oraz uiszczenie wpisu sądowego. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności powyższych należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 lutego 2023 r., a zatem siedmiodniowy termin przewidziany na uzupełnienie braków formalnych skargi upłynął z dniem 6 marca 2023 r. W wyznaczonym terminie skarżąca uiściła wpis sądowy. Nie nadesłała natomiast dokumentu pełnomocnictwa. W związku z powyższym Sąd, powołując się na dyspozycję art. 37 § 1 i art. 46 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej: "p.p.s.a."), orzekł o odrzuceniu skargi, przyjmując za podstawę prawną art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła P. M. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, zarzucając naruszenie: 1) art. 46 § 1 pkt 4, art. 49 § 1, art. 57 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., polegające na odrzuceniu skargi w sytuacji kiedy sama skarżąca nie była wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie; 2) art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nie wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie w sytuacji kiedy w aktach sprawy brak było właściwego umocowania do działania pełnomocnika strony; 3) art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP gwarantujących każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 2 lutego 2023 r. A. C. mieniąc się jako pełnomocnik P. M. złożył skargę na opisaną na wstępie decyzję. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 lutego 2022 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika została wezwana pismem z dnia 16 lutego 2023 r. do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez: złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie na dzień złożenia skargi lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 p.p.s.a.; wykazanie, że jest osobą, która może być pełnomocnikiem w sprawie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca żądanie została skutecznie doręczona pełnomocnikowi w dniu 27 lutego 2023 r. W zakreślonym terminie (upływał z dniem 6 marca 2023 r.), a także po jego upływie, wezwanie to nie zostało wykonane. Zasadnie zatem Sąd I instancji odrzucił skargę, przyjmując za podstawę art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wbrew zapatrywaniu wnoszącej zażalenie, brak było po stronie Sądu I instancji obowiązku by w realiach tej sprawy skierować wezwanie do skarżącej aby osobiście podpisała skargę. Sąd w składzie obecnie orzekającym stoi na stanowisku, że w przypadku, kiedy pełnomocnikiem jest osoba, która zgodnie z art. 35 p.p.s.a. może być pełnomocnikiem, np. tak jak w rozpoznawanej sprawie, co wynika z załączonego do zażalenia pełnomocnictwa, to w razie nieusunięcia braku formalnego skargi w postaci braku pełnomocnictwa Sąd nie jest zobowiązany wzywać stronę skarżącą, której pełnomocnictwa nie przedłożono, do podpisania skargi. Podnieść także należy, że wezwanie do podpisania skargi osobiście przez stronę skarżącą prowadziłoby do uprzywilejowania strony korzystającej z usług pełnomocnika względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika, skarga, której brak formalny w postaci braku podpisu nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus adwokacki, wymogi pism procesowych) czy fiskalnym (koszty sądowe). Mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni (czynności podejmowane przez pełnomocnika obciążają stronę w imieniu której działa) - zob. postanowienia NSA: z dnia 27 marca 2023 r., sygn. akt II OZ 140/23; z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II OZ 92/19; z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 112/18. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądów wyrażanych w orzeczeniach powołanych przez stronę. Zaznaczyć także należy, że p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, z której to instytucji strona skarżąca skorzystała, składając wraz z zażaleniem wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Będzie on przedmiotem procedowania przed Sądem I instancji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.