II OZ 268/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K. P., R. P., D.K. i D.K[2] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1338/25 odrzucające skargę K. P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 kwietnia 2025 r. nr 353/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1) oddalić zażalenia K. P. i D.K., 2) odrzucić zażalenia R. P. i D.K[2]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 stycznia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1338/25 odrzucił skargę K. P. i D[1]. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 kwietnia 2025 r. nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 13 czerwca 2025 r. D[1]. K. i K. P. zostały wezwane solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego 1 kwietnia 2025 r. nr ..., w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie, po prawomocnym oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażaleń na powyższe zarządzenie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 23 grudnia 2025 r. skarżące zostały wezwane do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z 13 czerwca 2025 r. wzywającego do uiszczenia solidarnego wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone K. P. 7 stycznia 2026 r., natomiast D[1]. K. 12 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarga powinna spełniać wymogi, dotyczące opłaty sądowej. W myśl art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, do jakich należy skarga, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. skarga, od której mimo wezwania nie został uiszczony w terminie 7 dni należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Sąd Wojewódzki po sprawdzeniu w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych ustalił, że nie został uiszczony należny wpis od skargi. Siedmiodniowy termin do usunięcia braków fiskalnych skargi upłynął K. P. 14 stycznia 2026 r., a D[1]. K. 19 stycznia 2026 r. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 27 stycznia 2026 r. złożyli K. P., R. P., D[1]. K. i D. K.. W zażaleniach podniesiono m.in., że przedmiotowe rozstrzygnięcie prowadzi do całkowitego zablokowania skarżącym drogi sądowej i pozbawia ich prawa do sądu, wyłącznie z przyczyn finansowych, które wynikają z niemożności udźwignięcia nałożonych opłat. Skarżący zaznaczyli, że toczy się z ich udziałem około 380 spraw administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących tego samego kompleksu nieruchomości i garaży, a każda z tych spraw generuje kolejne koszty sądowe. Zdaniem skarżących zaskarżone postanowienie narusza przepisy art. 45, art. 77 ust. 2, art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie. Przepis art. 220 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że w razie nieuzupełnienia braków fiskalnych skargi w wyznaczonym terminie po stronie sądu powstaje bezwzględny obowiązek jej odrzucenia. Ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od tej reguły, nie wprowadził też żadnych uregulowań pozwalających na zastosowanie innego środka niż odrzucenie skargi. Jak wynika z akt sądowych zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 13 czerwca 2025 r. wezwano obie skarżące solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Podkreślić należy, że zarządzenia te zostały przez skarżące zaskarżone. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2025 r. oddalił zażalenia skarżących oraz odrzucił zażalenia R. P. i D. K. Słusznie zatem, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 23 grudnia 2025 r. wezwano skarżące do wykonania ww. zarządzenia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie skarżące zostały pouczone, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu do uiszczenia wpisu sądowego. Zauważyć również należy, że w wezwaniu tym zawarto pouczenie, iż nie jest ono zaskarżalne. Mimo to skarżące złożyły zażalenia, które jako niedopuszczalne powinny być odrzucone. Wprawdzie Sąd Wojewódzki nie wydał w tym przedmiocie odrębnego postanowienia, jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy. W tym miejscu zaznaczyć należy, że stosownie do treści art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia w przedmiocie określonym w tym przepisie. Powołany przepis wprost określa okoliczności, w których dopuszczalne jest wniesienie przez stronę środka zaskarżenia w postaci zażalenia, a dodatkowo z przepisów szczególnych wynika, że zażalenie służy także na niektóre zarządzenia przewodniczącego, tj. na zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania pisma, którego strona nie uzupełniła lub nie poprawiła w terminie (art. 49 § 2 p.p.s.a.) oraz na zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych (art. 227 § 1 p.p.s.a.), co potwierdza treść art. 198 p.p.s.a. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, zgodnie z którym przepis art. 227 § 1 p.p.s.a. odnosi się do zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, nie odnosi się natomiast do kolejnego zarządzenia (pisma), wzywającego do wykonania wcześniejszego prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Zażalenie na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu jest zatem niedopuszczalne (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II FZ 714/10, z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FZ 4/11, z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OZ 785/12, z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt II GZ 490/17, z dnia 13 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 590/18, z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1300/21, z dnia 6 lutego 2023 r. sygn. akt III FZ 32/23, z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt I OZ 516/23 oraz z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 580/23). Wobec powyższego obowiązkiem skarżących było uiszczenie wpisu od skargi, zgodnie z zarządzeniami z 23 grudnia 2025 r., czego nie uczyniły. Takie zaś okoliczności uprawniały Sąd I instancji do zastosowania art. 220 § 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi K. P. oraz D[1]. K.. Jednocześnie zaznaczyć należy, że argumentacja zawarta w zażaleniu tej oceny nie podważa, bowiem w sprawie nie zostały naruszone ani przepisy Konstytucji ani Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Skarżące miały bowiem zagwarantowane prawo wniesienia skargi oraz udziału w postępowaniu sądowym i prawo obrony swoich praw. Rozpoznanie merytoryczne skargi wymagało jednak dopełnienia warunków fiskalnych, czego skarżące nie uczyniły. Jednocześnie zaznaczyć należy, że liczba zainicjowanych postępowań jest rezultatem wydanych orzeczeń przez organy administracji publicznej, tak więc jest to okoliczność na którą Sąd nie miał wpływu. Konsekwencją wszczętych spraw administracyjnych są orzeczenia (postanowienia, decyzje) zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez skarżące. W takim stanie rzeczy każda skarga składana na jedno konkretne orzeczenie organu administracji podlega opłacie sądowej, co wynika z przepisów prawa (art. 220 p.p.s.a.), które muszą być przez Sąd stosowane. Z tych wszystkich względów zarzuty przedstawione w zażaleniach nie mogły być uwzględnione, co skutkowało ich oddaleniem. Z kolei zażalenia R. P. i D. K. podlegały odrzuceniu jako niedopuszczalne, bowiem złożone zostały przez osoby, które nie mają statusu stron lub uczestników tego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. Rozstrzygnięcie w punkcie drugim postanowienia podjęto zgodnie z art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.