II OZ 266/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 477/24 odmawiające A. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 grudnia 2022 r., znak: DLI-III.7620.6.2022.AW.17 w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 477/24, odmówił A. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (Minister) z dnia 2 grudnia 2022 r., znak: DLI-III.7620.6.2022.AW.17. Sąd wskazał, że skarżący wraz ze skargą na ww. decyzję Ministra złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku wskazano, że uchybienie terminu wynika z toczących się postępowań przed WSA w Warszawie. Rozpoznanie sprawy zakończyło się doręczeniem 8 grudnia 2023 r. odpisu postanowienia z dnia 4 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1696/23. Sąd powołał się na art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz.1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") oraz zauważył, że z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika wprost data ustania przyczyny, z powodu której uchybiono terminowi do wniesienia skargi, wobec czego zasadnym jest merytoryczne rozpoznanie wniosku. W pierwszej kolejności Sąd podkreślił, że z treści art. 10 ust. 1, ust. 2a oraz ust. 4 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 273 ze zm., zwana dalej: "specustawą") wynika, iż zawiadomienie o wydaniu przez organ wyższego stopnia decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia, w którym nastąpiło obwieszczenie ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. W niniejszej sprawie zawiadomienie o wydaniu zaskarżonej decyzji zostało opublikowane w dniu 14 grudnia 2022 r., a więc w konsekwencji zawiadomienie to uważa się za dokonane w dniu 28 grudnia 2022 r. Dodał także, że zgodnie z art. 26 ust. 1 specustawy do skarg na decyzje, o których mowa w ustawie, stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z wyłączeniem art. 61 § 3, art. 115-122 i art. 152 tej ustawy, z tym że: przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia wniesienia skargi (pkt 1); skargę rozpoznaje się w terminie 30 dni od dnia jej wpłynięcia do sądu (pkt 2). Specustawa przesyłowa nie wyłączyła zatem stosowania do decyzji wydanych w trybie tej ustawy art. 53 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdził, że wniesiona w dniu 11 grudnia 2023 r. skarga została złożona z uchybieniem terminu. Sąd wskazał, że nie znalazł podstaw do uznania, że skarżący, który uzasadnia wniosek o przywrócenie terminu faktem toczących się w przeszłości postępowań przed WSA w Warszawie, wykazał istnienie nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających przyjęcie, że uchybienie terminowi było niezawinione. Okoliczność przedstawiona we wniosku nie może wywrzeć skutku w postaci przywrócenia terminu stronie skarżącej do złożenia skargi. W ocenie Sądu, to najprawdopodobniej nieznajomość przepisów regulujących kwestię doręczeń oraz określających tryb i termin wniesienia skargi na decyzję, stanowiły okoliczność, z powodu której nie wniesiono skargi w terminie. Sąd nie dopatrzył się związku pomiędzy rozpoznaniem sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 1696/23 ze skargi A. K. na pismo Ministra informujące o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji, a wniesieniem z uchybieniem terminu skargi na decyzję kończącą postępowanie. Sam fakt, że skarżący zaskarżył do WSA w Warszawie działania Ministra nie wpływa na kwestię zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia "7 grudnia 2022 r.". Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie. Skarżący wskazał, że Minister zawiadomił go o wydaniu zaskarżonej decyzji w dniu 6 marca 2023 r., tj. po terminie do wniesienia skargi. WSA "prowadził postępowania do dnia 4 grudnia 2023 r., z doręczeniem odpisu postanowienia w dniu 8 grudnia 2023 r.". Wnoszący zażalenie powołał się także na dyspozycję art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił, że okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej jaką było wniesienie skargi. Argumentacja podniesiona w zażaleniu nie zmienia tego zapatrywania. W tym miejscu zaakacentowania wymaga, że merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu jest możliwe jedynie w przypadku złożenia prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała wraz z doręczeniem skarżącemu, przy piśmie z dnia 4 grudnia 2023 r., odpisu postanowienia z dnia 29 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1696/23, tj. 8 grudnia 2023 r. (tak wniosek skarżącego). Słusznie uznał Sąd Wojewódzki, że to najprawdopodobniej nieznajomość przepisów regulujących kwestię doręczeń oraz określających tryb i termin wniesienia skargi na decyzję, stanowiły okoliczność, z powodu której nie wniesiono skargi w terminie. Do tego należy także dołączyć niestaranność w prowadzeniu własnych spraw przez skarżącego, niestosowanie się do pouczeń zawartych w pismach od organu. W zażaleniu skarżący wskazał, iż otrzymał od Ministra zawiadomienie o wydaniu decyzji z dnia 2 grudnia 2022 r. Z treści tego zawiadomienia (kopia załączona do środka zaskarżenia) wynika sposób wniesienia skargi. Niewadliwie także Sąd I instancji nie doszukał się zależności pomiędzy wniesieniem skargi na pismo Ministra z dnia 11 kwietnia 2022 r., znak: DLI-III.7620.6.2022.AW.3, w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania, a możliwością wniesienia skargi na decyzję Ministra z dnia 2 grudnia 2022 r., kończącej postępowanie w sprawie. Powołanie się przez skarżącego na dyspozycję przepisu art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. potwierdza jedynie tezę o nieznajomości przepisów prawa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.