II OZ 252/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 494/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 13 grudnia 2022 r., nr SKO.4120.1815.159.2022.WZ w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 11 lipca 2023 r. G. P., zastępowany przez T. P., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 13 grudnia 2022 r., znak: SKO.4120.1815.159.2022.WZ, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Szydłowo nr 158/2022, znak: GK-VIII.6730.234.2018, z dnia 31 sierpnia 2022 r., na mocy której ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] i [...] w miejscowości [...] gmina Szydłowo. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 sierpnia 2023 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, podanie numeru PESEL oraz nadesłanie trzech egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 września 2023 r. Pismem z dnia 18 września 2023 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 19 września 2023 r.) pełnomocnik skarżącego przedłożył dokument pełnomocnictwa oraz wskazał numer PESEL skarżącego. Nie zostały natomiast nadesłane odpisy skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 494/23, odrzucił skargę. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie jej trzech odpisów. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że przyczyną nie wysłania odpisów skargi był bardzo zły stan jego zdrowia, co zakomunikował sądowi w piśmie z dnia 16 września 2023 r. dotyczącym cofnięcia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Ponadto wskazano, iż jedną przesyłką pocztową Sąd przesłał dwa wezwania dotyczące tej samej sprawy ale na dwóch odrębnych pismach, przez co jedno wezwanie mogło zostać przez niego niezauważone z uwagi na osłabienie organizmu. Do przedmiotowego pisma zostały załączone trzy odpisy skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 5 marca 2024 r., odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji podniósł, że nie sposób uznać, iż brak nadesłania trzech odpisów skargi nastąpił bez winy skarżącego. Wskazano, iż skoro pełnomocnik skarżącego, mimo złego stanu zdrowia, mógł wysłać do Sądu pismo z dnia 16 września 2023 r. dotyczące cofnięcia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych to tym bardziej mógł wraz z tym pismem przesłać sądowi żądane odpisy skargi. Podkreślono, że pełnomocnik skarżącego tego nie uczynił i we wskazanym piśmie nie wyjaśnił jakie okoliczności stanęły na przeszkodzie by odpisy skargi zostały przesłane Sądowi. Wskazano, że dołączona do akt sprawy dokumentacja medyczna wskazuje, że T. P. leczy się z powodu problemów [...]. Regularnie uczęszcza do lekarza. W szpitalu przebywał w [...] i [...] 2023 r. Uznano, iż brak było podstaw do przyjęcia, że nie był zdolny do nadesłania we wrześniu 2023 r. odpisów skargi. Tym bardziej, że przesłał do Sądu pismo z dnia 16 września 2023 r. WSA na marginesie zaznaczył, iż działanie skarżącego, polegające na ustanowieniu swoim pełnomocnikiem T. P., który jest osobą w podeszłym wieku i cierpi na problemy [...], które trwają przynajmniej od maja 2023 r. wydaje się być działaniem nierozsądnym. Podkreślono jednakże, iż pomimo tego pełnomocnik skarżącego jest w stanie prowadzić korespondencję z Sądem i uznano, że był w stanie uzupełnić braki formalne skargi w wyznaczonym terminie. W ocenie WSA okolicznością wyłączającą winę nie jest niezauważenie wezwania. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu na złożenie trzech odpisów skargi. Argumentując powyższe stanowisko strona skarżąca wskazała, że ustanowienie pełnomocnika T. P. nie było nierozsądne z uwagi na fakt, że skarżący jest osobą bardzo obciążoną obowiązkami wynikającymi z pracy zarobkowej celem utrzymania [...] rodziny oraz sprawowania funkcji [...]. Pełnomocnik skarżącego wskazał, iż pierwszy raz zdarzyło mu się uchybienie w złożeniu wymaganych odpisów skargi. Równocześnie podkreślił, że odpisy zostały wysłane z zażaleniem z dnia 30 listopada 2023 r. a wpłynęły do WSA w dniu 4 grudnia 2023 r. Ponad powyższe strona skarżąca w złożonym zażaleniu w dużej mierze odniosła się do przedmiotu niniejszego postępowania wskazując na szkodliwość oddziaływania inwestycji na otaczające środowisko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy zatem brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro bowiem art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowią o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia trzech odpisów skargi. W istocie bowiem strona skarżąca nie wykazała by stan zdrowia pełnomocnika uniemożliwiał, czy choćby utrudniał, wykonanie powyższej czynności. Przedstawionym przez stronę twierdzeniom przeczy fakt, że w trakcie trwania zakreślonego przez Sąd w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi terminu, w dniu 19 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego nadał w placówce pocztowej dwa pisma procesowe w sprawie: pismo opatrzone datą 16 września 2023 r. dotyczące cofnięcia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych oraz pismo datowane na 18 września 2023 r., w którym przedłożył dokument pełnomocnictwa oraz wskazał numer PESEL skarżącego. Powyższa okoliczność wskazuje jednoznacznie, że stan zdrowia pełnomocnika skarżącego nie uniemożliwiał stronie skarżącej zadośćuczynienia wezwaniu Sądu. Uzupełnienie braku formalnego poprzez przedłożenie odpisów skargi nie wiązało się z koniecznością przygotowania merytorycznego, analizy materiału sprawy, czy sporządzenia rozbudowanego pisma procesowego. Czynność ta nie wymagała dużego nakładu sił ze strony pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik, będąc w stanie sporządzić i nadać w dniu 19 września 2023 r. wskazane powyżej pisma procesowe, miał również możliwość załączenia do jednego z nich trzech odpisów skargi. W tym kontekście wskazania dotyczące złego stanu zdrowia pełnomocnika uniemożliwiającego wykonanie zobowiązania Sądu należało ocenić jako niezasadne w kwestii złożonego wniosku o przywrócenie terminu. Twierdzenie strony skarżącej wskazujące na możliwość przeoczenia wezwania przez pełnomocnika z uwagi na przesłanie wezwań do uzupełnienia braków formalnych dwoma odrębnymi pismami nie mogło wpłynąć na uznanie, iż do niezachowania terminu doszło bez winy zainteresowanego. Zaistnienie takiej sytuacji może być rozważane w kategoriach niezachowania staranności ze strony pełnomocnika skarżącego, od którego należy wymagać szczególnej staranności w dbaniu o interesy osoby przez niego reprezentowanej. Powołane przez skarżącego w zażaleniu okoliczności nie zasługują na uwzględnienie, albowiem w istocie nie kwestionują one ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia uzupełnienia braków formalnych skargi z uwagi na okoliczność, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania powyższej czynności. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.