II OZ 232/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia V. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1168/23 o odrzuceniu skargi V. T. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 października 2023 r., nr WOP.7721.66.2023.MH w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

V. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z dnia 23 października 2023 r., nr WOP.7721.66.2023, w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 9 stycznia 2024 r. wezwano skarżącą do usunięcia w terminie siedmiu dni braków formalnych wniesionej skargi poprzez: a) podanie numeru PESEL skarżącej i b) złożenia czterech odpisów skargi. Kolejnym zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2024 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi oraz wezwanie do uiszczenia wpisu, po jej dwukrotnym awizowaniu, została uznana za doręczoną w dniu 29 stycznia 2024 r. Zgodnie z notatką urzędową z dnia 22 lutego 2024 r. skarżąca w dniach od 23 października 2024 r. do 21 lutego 2024 r. nie uiściła wpisu od skargi. Nie zostały również uzupełnione pozostałe braki formalne skargi. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 5 marca 2024 r. odrzucił skargę wniesioną w niniejszej sprawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc zarzut naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe jego zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu, wskazania numeru PESEL oraz przedłożenia odpisów skargi dla pozostałych stron postępowania. W oparciu o przywołany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że nie otrzymała wezwania z dnia 9 stycznia 2024 r. oraz, że Poczta Polska nie podejmowała próby doręczenia jej przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie. Podkreślono, że już w przeszłości zdarzały się sytuacje kiedy pracownik Poczty Polskiej nie dostarczył skarżącej przesyłek poleconych lub pozostawiał w skrzynce dopiero powtórne awizo. Skarżąca poinformowała, że w ciągu ostatnich kilku miesięcy nigdzie nie wyjeżdżała, przebywała w swoim miejscu zamieszkania i miała możliwość odebrania przedmiotowego wezwania. Wnosząca zażalenie podkreśliła, że bez swojej winy została pozbawiona możliwości odbioru wezwania, a także wyraziła prośbę o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji z operatorem pocztowym. Wskazano, że na skutek błędu operatora pocztowego skarżąca nie miała możliwości podjęcia działania, jakim było wykonanie zobowiązania i tym samym kontynuowania postępowania, co doprowadziło do odrzucenia skargi. W ocenie wnoszącej zażalenie zachodzi związek przyczynowy między zaistnieniem przeszkody obiektywnej, jaką był brak należytego doręczenia zobowiązania i tym samym brak informacji o jego istnieniu, która umożliwiała stronie uzupełnienie braków formalnych, a odrzuceniem skargi. Skarżąca powołując się na treść art. 73 § 1 i § 2, art. 65 § 2 P.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym wskazała, iż na skutek nie pozostawienia przez operatora pocztowego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie w placówce pocztowej doszło do naruszenia powyższych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (por. § 2). Natomiast w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Równocześnie zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., gdy pismo jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go nie mając takiego obowiązku. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r., II GPS 3/22, że niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Także niedołączenie przez skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odrzucił skargę skarżącej na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i 220 § 3 P.p.s.a. w oparciu o ustalenie, że w wyznaczonym terminie skarżąca nie uzupełniła braków formalnych i fiskalnych skargi pomimo, że do dokonania tej czynności została prawidłowo wezwana. Przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków skargi została doręczona skarżącej w trybie doręczenia zastępczego, które uregulowane jest w art. 73 P.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). W razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma, stosownie do treści art. 73 § 4 P.p.s.a., przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Fikcja prawna doręczenia zastępczego opiera się na przyjęciu domniemania, iż przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie adresat jej nie odebrał. Przesyłkę taką pozostawia się bowiem w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Taki sposób doręczenia nie uniemożliwia obalenia domniemania doręczenia pisma stronie (por. postanowienie NSA z 18 lipca 2017 r., II OZ 734/17). Ze znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej skierowane do skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków wynika, że korespondencja ta została w sposób prawidłowy nadana jako polecona na wskazany w skardze adres skarżącej. Na dołączonym do rzeczonej koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się informacja, że przesyłka nie została doręczona, a w konsekwencji tego pozostawiona w placówce pocztowej, o czym w dniu 15 stycznia 2024 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 23 stycznia 2024 r., po czym wobec niepodjęcia jej przez adresata, zwrócono nadawcy w dniu 30 stycznia 2024 r. Powyższe wskazuje na spełnienie warunków, od których ustawa uzależnia skuteczność doręczenia zastępczego. W świetle powyższego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że przesyłkę zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi oraz wezwanie do uiszczenia wpisu, po jej dwukrotnym awizowaniu, należało uznać za doręczoną w dniu 29 stycznia 2024 r., co w konsekwencji nakładało na skarżącą obowiązek uzupełnienia braków do 5 lutego 2024 r. Bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu w konsekwencji rodził konieczność odrzucenia skargi, o czym zasadnie orzekł Sąd I instancji. W sprawie nie zaistniały żadne okoliczności, które rodziłyby wątpliwość co do zasadności skutecznego doręczenia przedmiotowego wezwania skarżącej. W złożonym zażaleniu wyżej wymieniona w żaden sposób nie wykazała, by operator pocztowy dopuścił się zaniedbania w wykonywaniu swych obowiązków związanych z procedurą dostarczenia przesyłki pocztowej adresatowi. Jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 ze zm.) oraz przepisami § 1-6 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 474) Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła dowodów na to, że zainicjowała wszczęcie stosownego postępowania wyjaśniającego przed organami pocztowymi, do czego była uprawniona w świetle art. 91 ust. 1 pkt 2 Prawa pocztowego oraz twierdzenia nadawcy o doręczeniu przesyłki. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por. B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, komentarz do art. 73). W konsekwencji podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów należało uznać za bezzasadny. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.