II OZ 232/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Wr 31/15 odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2017 r. uzupełniającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie ze skargi J. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oławie w przedmiocie budowy pawilonu handlowo-usługowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 19 listopada 2015 r. uwzględniając skargę J. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oławie, w punkcie pierwszym zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oławie do wydania aktu w sprawie wybudowania pawilonu handlowo-usługowego zlokalizowanego na działce o numerach ewidencyjnych [...],[...] obręb [...], w punkcie drugim stwierdził, że postępowanie w sprawie prowadzone było w sposób przewlekły, a przewlekłość nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, w punkcie trzecim zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący wnioskiem z dnia 4 lutego 2016 r. wniósł o uzupełnienie wyroku z dnia 19 listopada 2015 r. poprzez orzeczenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. odmówił uzupełnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd przywołał fragment uzasadnienia prawomocnego wyroku z dnia 19 listopada 2015 r., w którym odniósł się do zawartego w skardze żądania wymierzenia grzywny organowi. Na powyższą odmowę uzupełnienia wyroku skarżący pismem z dnia 29 lipca 2016 r. złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 października 2016 r. uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 31 maja 2016 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia NSA wskazał, że z art. 151 p.p.s.a. wynika, iż sąd może skargę oddalić także w części. W świetle tego przepisu jest dopuszczalne rozstrzygnięcie, którym sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiąże organ administracji do wydania aktu w określonym terminie, a w pozostałym zakresie, czyli w zakresie żądania wymierzenia grzywny skargę oddali. Następnie wyrokiem z dnia 15 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uzupełnił własny wyrok z dnia 19 listopada 2015 r. w ten sposób, że po punkcie trzecim dodał punkt czwarty o następującej treści: "IV. oddala skargę w pozostałym zakresie". Pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r. skarżący powołując się na pouczenie z protokołu rozprawy z dnia 15 marca 2017 r. wniósł o nadesłanie wyroku z dnia 15 marca 2017 r. wraz z uzasadnieniem. W wykonaniu zarządzenia Sędziego, pismem z dnia 12 września 2017 r. poinformowano skarżącego, że w protokole rozprawy z dnia 15 marca 2017 r. zamieszczony został błędny zapis pkt 1 pouczenia o treści: "uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone z urzędu". Zapis ten jest sprzeczny z art. 141 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") i nie uprawnia skarżącego do uzyskania z urzędu wyroku ogłoszonego w dniu 15 marca 2017 r. wraz z uzasadnieniem. Jak wskazano powyżej wyrokiem z dnia 15 marca 2017 r. uzupełniono wyrok z dnia 19 listopada 2015 r., poprzez dodanie punktu czwartego oddalającego skargę w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 6 października 2017 r. skarżący wniósł o nadesłanie wyroku z dnia 15 marca 2017 r. wraz z uzasadnieniem. Następnie postanowieniem z dnia 6 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 141 § 2 i 3 p.p.s.a. odmówił sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku z dnia 15 marca 2017 r. podnosząc, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoczął swój bieg 15 marca 2017 r. (dzień wydania wyroku oddalającego skargę), a zatem wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia należało złożyć najpóźniej 22 marca 2017 r. Tymczasem skarżący wniosek złożył dopiero 6 października 2017 r. Ponadto rozstrzygnięcie uzupełniające wyrok z dnia 19 listopada 2015 r. dotyczy wniosku o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł zawartego w skardze. W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2015 r. Sąd wyjaśnił również powody nieuwzględnienia tego wniosku. W konsekwencji Sąd uznał wniosek za spóźniony i niemożliwe było jego uwzględnienie. J. K. pismem z dnia18 grudnia 2017 r. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 6 listopada 2017 r. zarzucając naruszenie art. 141 § 2 i 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, a w konsekwencji odmowę sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 142 § 1 p.p.s.a. poprzez jego nie zastosowanie w okolicznościach niniejsze sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 141 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony, zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jak zaznaczono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I FPS 3/06 (cbois.nsa.gov.pl) dla wykładni obu tych przepisów nie jest obojętne to, że pierwszy z nich wyraźnie odnosi się do obowiązku sporządzenia uzasadnienia wyroku z urzędu bez wskazywania rodzaju rozstrzygnięcia sądu, jakie mogą być wydane, a drugi wyraźnie odnosi się do tych wyroków, w których skarga strony została oddalona. Zaznaczono ponadto, że art. 141 § 2 p.p.s.a ustanawia wyjątek od zasady wyrażonej w przepisie § 1. Tym samym skoro wyjątków nie można interpretować rozszerzająco przyjmuje się jako regułę, że w art. 141 § 2 p.p.s.a. uregulowano przypadki, w których skargę strony oddalono w całości, a nie wówczas gdyby skargę oddalono tylko w części. Konsekwencją tego poglądu jest więc to, że przepis art. 141 § 1 p.p.s.a. określa zasadę i obejmuje wszystkie inne przypadki rozstrzygnięć zawartych w wyrokach sądu administracyjnego z wyjątkiem tych, w których skargę oddalono w całości. Ponadto podkreślono, że uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym, albowiem ma ono dać rękojmię, że sąd będzie staranniej zastanawiał się nad rozstrzygnięciem; ma umożliwić wyższej instancji zorientowanie się czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji są trafne; ma służyć w razie wątpliwości ustaleniu granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków wyroku, a także przekonaniu stron co do trafności motywów wydanego rozstrzygnięcia. Z podanych względów należało wyprowadzić wniosek, że w sytuacji, gdy wyrok wydany przez wojewódzki sąd administracyjny uwzględnia skargę jedynie w części, oddalając ją jednocześnie w pozostałym zakresie, uzasadnienie wyroku powinno być sporządzone z urzędu co do wszystkich rozstrzygnięć w nim zawartych. Oczywiście taki tryb sporządzania uzasadnienia wyroku dotyczy także przypadku, gdy orzeczenie o częściowym oddaleniu skargi zapada w formie wyroku uzupełniającego. Wydany w niniejszej sprawie wyrok uzupełniający z 15 marca 2017 r. skutkował tym, że do wyroku z 19 listopada 2015 r. dodany został punkt czwarty zawierający rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi "w pozostałym zakresie". W rezultacie nie było podstaw do potraktowania tego przypadku, jako takiego, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. Trudno byłoby zaakceptować sytuację, w której część wyroku byłaby uzasadniona przez sąd z urzędu, a jedno rozstrzygnięcie dokonane w trybie uzupełnienia wyroku podlegałoby uzasadnieniu na wniosek strony. Rozstrzygnięcie zawarte w wyroku uzupełniającym nie ma samodzielnego bytu, lecz stanowi w efekcie element wyroku wcześniej wydanego. Wskazać jednocześnie trzeba, że od wyroku uzupełniającego przysługuje stronie skarga kasacyjna (art. 173 p.p.s.a.), dlatego kwestia sporządzenia i doręczenia wyroku ma istotne znaczenie. W konsekwencji Sąd Wojewódzki błędnie orzekł o odmowie sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku przyjmując, że wniosek skarżącego złożony został z opóźnieniem, podczas gdy uzasadnienie do rozstrzygnięcia objętego wyrokiem uzupełniającym powinna być dokonane z urzędu. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.