II OZ 230/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o. o. w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 165/18 o odrzuceniu skargi kasacyjnej [...] Sp. z o. o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 165/18 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o. o. w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za usługi wodne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 165/18, odrzucił skargę kasacyjną [...] Sp. z o. o. w [...] od wyroku tego Sądu z dnia 12 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 165/18 oddalającego skargę [...] Sp. z o. o. w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za usługi wodne. Jak wskazał Sąd I instancji wyrokiem z dnia 12 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę [...] Sp. z o. o. w [...] na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej wniósł do Sądu skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 września 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie w trybie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) – dalej: P.p.s.a. oświadczenia czy żąda rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie lub zrzeka się jej przeprowadzenia (z odpisem dla strony przeciwnej) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącej Spółki nadesłał odpis skargi kasacyjnej oraz pismo procesowe z dnia 13 września 2018 r., w którego treści zawarto wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Pismo to jednak nadesłano bez odpisu dla strony przeciwnej. Mając powyższe na uwadze, z uwagi na okoliczność, że braki formalne skargi kasacyjnej nie zostały prawidłowo uzupełnione, Sąd Wojewódzki, na podstawie art. 178 P.p.s.a., art. 176 § 1 i § 2 P.p.s.a. w związku z art. 47 § 1 P.p.s.a. postanowił o jej odrzuceniu. Pismem z dnia 20 września 2018 r. skarżąca Spółka wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej wskazując, że omyłkowo do oświadczenia o rozpoznaniu skargi na rozprawie dołączony został odpis skargi kasacyjnej, a nie odpis tego oświadczenia. Postanowieniem z dnia 28 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Na skutek wniesionego od tego postanowienia przez stronę skarżącą zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 listopada 2018 r. sygn. akt I GZ 401/18 zażalenie oddalił wskazując jednocześnie w uzasadnieniu tego postanowienia, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu było skutkiem błędnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W ocenie NSA, w tej indywidualnej sprawie zarządzenie z dnia 5 września 2018 r. w zakresie, w jakim nakazywało (pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej) pełnomocnikowi spółki złożenie odpisu dla strony przeciwnej - oświadczenia zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub zrzeczenia się jej przeprowadzenia - było wadliwe. W dacie wydawania powyższego zarządzenia skarga kasacyjna obarczona była brakiem formalnym, który polegał na niezamieszczeniu w niej wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Wobec tego Przewodniczący Wydziału prawidłowo wezwał pełnomocnika spółki do uzupełnienia tego braku formalnego w terminie i pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Natomiast w ocenie NSA bezpodstawne było wezwanie pełnomocnika strony do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się jej przeprowadzenia. NSA podkreślił, że przepisy P.p.s.a. nie upoważniają przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia braku formalnego, który jeszcze nie wystąpił. Wskazał, że postępowanie naprawcze określone w art. 177a P.p.s.a. stanowi reakcję na stwierdzony brak formalny skargi kasacyjnej, a nie jest środkiem do usuwania braków formalnych, które mogą wystąpić w przyszłości. Zdaniem NSA w tak zaistniałej sytuacji – skarżąca Spółka może skorzystać z prawa do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia WSA odrzucającego skargę kasacyjną. Jednocześnie Sąd ten wskazał, mając na uwadze treść przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. oraz art. 87 § 1 P.p.s.a., że moment ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia w tej indywidualnej sprawie powinien być liczony od dnia doręczenia skarżącej postanowienia NSA z dnia 23 listopada 2018 r. o oddaleniu zażalenia. W związku z powyższym wnioskiem z dnia 30 listopada 2018 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 września 2018 r. odrzucającego skargę kasacyjną. We wniosku skarżąca Spółka, nawiązując do postanowienia NSA z dnia 23 listopada 2018 r., wskazała na wadliwe wezwanie WSA w Kielcach do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej skutkujące jej odrzuceniem. Do wniosku skarżąca Spółka dołączyła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej błędnie wskazując datę zaskarżonego postanowienia jako 28 września 2018 r. (powinno być 20 września 2018 r.). Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przywrócił skarżącej Spółce termin do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 20 września 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Z art. 47 § 1 P.p.s.a. (stosowanym na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. do skarg kasacyjnych) wynika, że każde pismo strony (jeśli nie podlega reżimowi wynikającemu z art. 66 P.p.s.a., dotyczącemu doręczania pism między profesjonalnymi pełnomocnikami) winno zostać złożone do sądu z odpisami dla pozostałych stron postępowania. Nie budzi wątpliwości w sprawie, że na wezwanie Sądu pierwszej instancji pismo pełnomocnika skarżącej zawierające wniosek o przeprowadzenie rozprawy zostało złożone bez stosownej liczby odpisów. Powyższe oznacza, że to właśnie pismo z dnia 13 września 2018 r. dotknięte było brakiem w postaci niezłożenia odpowiedniej ilości jego odpisów, a nie skarga kasacyjna. Konsekwencją braku pisma z dnia 13 września 2018 r. nie mogło być więc odrzucenie skargi kasacyjnej, bowiem to nie ona dotknięta była w tym momencie brakiem formalnym. Prawidłowe jest więc twierdzenie, zgodnie z którym do braków formalnych skargi kasacyjnej należy zaliczyć niezłożenie wymaganego oświadczenia, bądź odpisów skargi kasacyjnej w zakreślonym terminie. Skoro jednak brakiem formalnym dotknięta była nie skarga kasacyjna, lecz pismo z dnia 13 września 2018 r., to skutkiem procesowym takiego braku nie mogło być odrzucenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę podziela również ocenę prawną wskazaną w zapadłym w sprawie postanowieniu NSA z dnia 23 listopada 2018 r. sygn. akt I GZ 401/18, że przepisy P.p.s.a. nie upoważniają przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia braku formalnego, który jeszcze nie wystąpił. Postępowanie naprawcze określone w art. 177a P.p.s.a. stanowi bowiem reakcję na stwierdzony brak formalny skargi kasacyjnej, a nie jest środkiem do usuwania braków formalnych, które mogą wystąpić w przyszłości. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.