II OZ 227/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1368/25 w przedmiocie wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Rafała Wolnika w sprawie ze skargi H. N. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 5 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 25 listopada 2025 r. H. N. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego WSA Rafała Wolnika w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 5 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że ww. sędzia podstępnie chce "zamknąć sprawę", kierując do skarżącego wezwanie do uiszczenia dodatkowych opłat. Skarżący wyjaśnił, że uiścił już wpis sądowy od skargi, a zatem została ona skutecznie wniesiona, tym samym kolejne wezwanie o opłatę jest wyrazem oszustwa i matactwa, co uzasadnia uwzględnienie żądania skarżącego. W dniu 11 grudnia 2025 r. sędzia WSA Rafał Wolnik złożył wyjaśnienie, o którym mowa w art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., na okoliczności podane przez skarżącego, wskazując, że brak jest podstaw do wyłączenia go z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz, że nie zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1368/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek H. N. o wyłączenie sędziego WSA Rafała Wolnika w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Sąd wskazał, że skarżący nie odniósł się do przesłanek określonych w art. 18 i 19 p.p.s.a., podkreślając, że obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego spoczywa na wnioskodawcy, co znajduje oparcie w treści art. 20 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji odwołując się do utrwalonego orzecznictwa (por. np. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 697/09), że okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi przy tym nie tylko faktycznie wystąpić, ale i być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Natomiast skarżący jako uzasadnienie wniosku wskazał jedynie, że ww. sędzia bezpodstawnie skierował do niego wezwanie do uiszczenia dodatkowej opłaty mimo, iż skarżący uiścił wpis od skargi. Okoliczności te w ocenie sądu mają subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia z wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Przeświadczenie strony co do braku bezstronności sędziego w związku z wydaniem w sprawie zarządzenia z dnia 3 listopada 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie 1 wydruku skargi wniesionej wraz z załącznikami w formie dokumentu elektronicznego, a zatem rozstrzygnięcia, z którym się nie zgadza, nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie. Strona może bowiem "zwalczać" nieprawidłowe, jej zdaniem, rozstrzygnięcie, wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/09). Ponadto, Sąd I instancji podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie, że skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie, a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazany do wyłączenia sędzia złożył jednoznaczne oświadczenie o braku po jego stronie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zdaniem skarżącego w zaskarżonym postanowieniu brak jest merytorycznego ustosunkowania się do podniesionych przez niego zarzutów co do bezstronności ww. sędziego WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) wyłączenie sędziego następuje także na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Stosownie do art. 20 § 1 p.p.s.a. to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie powinna być skonkretyzowana i uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji odnoszącej się do okoliczności wskazującej na zagrożenie brakiem bezstronności w konkretnej sprawie. Nieskuteczne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację Sądu I instancji odnośnie braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziego objętego wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącego (art. 19 p.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącego we wniosku okoliczności mają bowiem subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia z wydanego w sprawie zarządzenia z dnia 3 listopada 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie 1 wydruku skargi wniesionej wraz z załącznikami w formie dokumentu elektronicznego. Przeświadczenie strony co do braku bezstronności sędziego w związku z wydaniem rozstrzygnięcia nieodpowiadającego jej oczekiwaniom nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej wyłączenie, co jednolicie akcentuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec braku wskazania przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziego oraz wobec złożonego do akt oświadczenia sędziego – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Należy podkreślić, że o zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (zob. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Samo przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, z naruszeniem przepisów prawa, nie stanowi przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego, ponieważ merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków zaskarżenia. Ponadto, zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, złożył oświadczenie, że nie zachodzą w jego przypadku żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od orzekania w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby jego prawdziwość – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego było zgodne z prawem. Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.