II OZ 225/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. Ś. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2601/22 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi T. Ś. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 7 października 2022 r. znak: DOZ-OAiK.650.172.2022.BKW w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

T. Ś. (dalej jako Skarżący) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 7 października 2022 r. znak: DOZ-OAiK.650.172.2022.BKW w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie z 16 grudnia 2022 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej P.p.s.a.) oraz § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie). Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII a Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia uchylił zaskarżone zarządzenie. Sąd stwierdził bowiem, że z uwagi na przedmiot sprawy (ochrona zabytków) zastosowanie przy określaniu wysokości wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie powinien mieć § 2 ust. 6 rozporządzenia, który przewiduje w tego rodzaju sprawach wpis w wysokości 200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny na marginesie wskazał, ze powoływanie się na interes społeczny nie stanowi przesłanki do zwolnienia skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Niniejsza sprawa nie znajduje się w katalogu spraw objętych art. 239 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w których to sprawach strona skarżąca działanie lub bezczynność organu korzysta ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jednocześnie NSA zauważył, że skarżący nie należy do kręgu podmiotów zwolnionych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 2-4 i art. 239 § 2 ww. ustawy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 2 lutego 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2601/22, na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie) wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 7 października 2022 r. znak: DOZ-OAiK.650.172.2022.BKW w wysokości 200 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi 27 lutego 2023 r. (zpo. k. 25 akt) a następnie 4 marca 2023 r. wniósł zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 grudnia 2022 r. w przedmiocie uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Skarżący domaga się jego zmiany lub uchylenia. W jego ocenie skarga z uwagi na interes społeczny powinna być zwolniona od wpisu. Sąd I instancji przekazując akta sprawy z zażaleniem do rozpoznania przez NSA wskazał jako przedmiot zaskarżenia zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 lutego 2023 r. (karta 22). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl § 2 ww. przepisu pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku. Jak stanowi art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. Przewodniczący Wydziału wzywa wnoszącego skargę do opłacenia należnego od niej wpisu w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Wysokość wpisu od skargi w sprawie dotyczącej ochrony zabytków jak w niniejszej sprawie (decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego umarzająca postępowanie odwoławcze w sprawie decyzji Konserwatora Zabytków Miasta Sopotu z dnia 10 lutego 2022 r., znak: KZ.4125.91.2022.MM, pozwalającej M. F. i F. M. na montaż 10 sztuk paneli fotowoltaicznych na południowej połaci dachu budynku przy ulicy [...] w S.) określa § 2 ust. 6 rozporządzenia, stanowiąc, że w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1 -5 wpis stały wynosi 200 zł. Konieczność uiszczenia wpisu sądowego, który jest jednym z kosztów sądowych odpada w sytuacjach wskazanych w art. 239 § 1 pkt 1 – 4 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że sprawa skarżącego nie dotyczy skargi z zakresów spraw wymienionych w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a- h, ani nie jest on podmiotem wskazanym w art. 239 § 1 pkt 2-3 P.p.s.a. Nie uzyskał także zwolnienia od kosztów postępowania w procedurze prawa pomocy – art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału II zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. mając na uwadze nieuiszczenie wpisu sądowego przez skarżącego od złożonej skargi postąpił zgodnie z prawem wzywając go kolejny raz do uiszczenia tegoż wpisu w skorygowanej wysokości 200 zł. Jak już wcześniej zauważył NSA rozpatrując poprzednie zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego interes społeczny, do którego zdaniem skarżącego odnosi się przedmiot sprawy (zapewne ochrona zabytków jako taka) nie stanowi podstawy do zwolnienia strony wnoszącej skargę od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Ustawodawca przewidział określone kategorie spraw w art. 239 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i podmiotów w art. 239 § 1 pkt 2-4 i art. 239 § 2 P.p.s.a. zwolnionych od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w tym wpisów sądowych od skarg ale skarżący nie zalicza się do żadnej z tych kategorii. Sprawa skarżącego także nie znalazła się wśród spraw zwolnionych od kosztów sądowych. Jeśli skarżący z uwagi na swoją trudną sytuację finansową nie może uiścić wpisu od skargi, to może wystąpić o zwolnienie od kosztów sądowych na zasadzie prawa pomocy uregulowanej w art. 243 – 262 P.p.s.a. Zatem bezzasadny jest zarzut zażalenia, że zarządzenie Przewodniczącego jest nieprawidłowe gdyż w ocenie skarżącego interes społeczny związany ze skargą uzasadniał zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.