II OZ 222/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. sp. z o.o. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1242/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. w T. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 24 czerwca 2024 r. nr IFXIV. 7840.3.50.2023 w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1242/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 24 czerwca 2024 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w rozpatrywanej sprawie nie wskazano okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Nie przybliżono też żadnej przesłanki, o której mowa w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a., tzn. nie wykazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby skutek w postaci groźby wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia. Sąd wskazał również, że to inwestor ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi przez sąd i to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja zostanie uchylona. Wobec tego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, zdaniem Sądu, odnosi się głównie do inwestora, który może być obciążony dodatkowymi kosztami, związanymi z ewentualnym rozebraniem spornej inwestycji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W. sp. z o.o. w T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia. W zażaleniu podniesiono zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie nie występują przesłanki do zastosowania tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Przy ocenie wniosku Sąd zobowiązany jest ważyć interes zarówno strony skarżącej jak również inwestora. Wykonanie obiektu budowlanego na podstawie pozwolenia na budowę, które może zostać usunięte z mocą wsteczną z obrotu prawnego, odbywa się bowiem na ryzyko inwestora. Zatem to inwestor zobowiązany będzie do przywrócenia stanu poprzedniego na własny koszt, a więc to po stronie inwestora może zaistnieć stan znacznej szkody. Podobnie w sytuacji odwrotnej, tj. wstrzymania wykonania decyzji i zablokowania procesu inwestycyjnego, co wiąże się z ingerowaniem w proces budowlany i ponoszeniem przez inwestora strat związanych z tym przestojem. Odnosząc się natomiast do argumentacji przedstawionej w zażaleniu należy wskazać, że nie jest ona trafna. Zasadniczo można powoływać się na zagrożenie z art. 61 § 3 p.p.s.a. jeśli ma ono charakter aktualny, realny i indywidualny, bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie podkreśla się również, że zagrożenie związane z procesem budowlanym powinno przekraczać normalne konsekwencje tego procesu. Do takiej sytuacji nie można zaliczyć ingerencji w grunt w celu wykonania fundamentów, co w ocenie skarżącej, może mieć nieprzewidywalny wpływ na grunty sąsiednie i posadowione na nich budynki. Zagrożenie to ma charakter czysto hipotetyczny i w żaden sposób nie można uznać, że przekracza normalne konsekwencje procesu budowlanego. Również twierdzenie skarżącej, że koncepcja o głównym ryzyku inwestora prowadzi do wykluczenia pozwolenia na budowę z kręgu aktów prawnych, których wykonalność może zostać wstrzymana, jest nieuprawniona. Skarżący nie dostrzega, że rezultatem przyjęcia jego punktu widzenia jest sytuacja odwrotna, tzn. automatyczne wstrzymanie każdego pozwolenia na budowę, bowiem wykonanie nawet podstawowych prac może mieć wpływ na grunt i działki sąsiednie. Tymczasem Sąd każdorazowo winien badać przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej, biorąc pod uwagę szczególne okoliczności danej sprawy. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.