II OZ 220/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1500/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2024 r. nr WINB-WOA.7722.238.2024.TA w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1500/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2024 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej p.b.), nie kończy sprawy i jej nie załatwia. Wstrzymanie wykonania postanowienia wydanego w oparciu o powyższe unormowanie nie jest możliwe na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ postanowienie to uruchamia dopiero tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Celem wstrzymania budowy jest w istocie rozważenie przez organ, jakie nakazy (zakazy) w odniesieniu do prowadzonej budowy powinny zostać wydane. Postępowanie to kończy dopiero decyzja o legalizacji obiektu albo o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. S. (dalej "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia organu. W złożonym zażaleniu strona podniosła zarzuty naruszenia: I. Prawa procesowego w postaci art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez: stwierdzenie, że doszło do samowoli budowlanej, podczas gdy na tym etapie postępowania nie powinien być to element podlegający badaniu przez sąd, błędne przyjęcie, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki dla wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, tzn. nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy przesłanki te występują, a ponadto - uznanie, że nie ma w ogóle możliwości zastosowania wstrzymania wykonalności w odniesieniu do postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, podczas gdy przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. nie przewiduje wyłączeń w odniesieniu do niektórych rodzajów decyzji czy postanowień; II. Prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. oraz art. 29 ust. 2 pkt 33 p.b. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Należy wskazać, że na etapie postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu Sąd nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, wypowiadając się co do zasadności wydania przez organ tego aktu. Sąd nie może zatem wstrzymać wykonania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych z uwagi na argument, że postanowienie takie przesądza o stwierdzeniu samowoli budowlanej, a strona się z takim stwierdzeniem nie zgadza. Sąd nie może zatem rozpatrywać zarzutów dotyczących ewentualnego naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego takich jak art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. oraz art. 29 ust. 2 pkt 33 p.b. Podobnie Sąd nie ocenia przyszłych postępowań, które mogą wyniknąć z braku wstrzymania zaskarżonego postanowienia. Sąd może odnosić się tylko do argumentów, które ewentualnie potwierdzają, że wstrzymanie wykonania robót budowlanych bezpośrednio wywołuje u strony występującej z wnioskiem/zażaleniem znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki. Ze złożonego zażalenia wynika, że zasadniczo takim skutkiem jest kwestia opłaty legalizacyjnej, która wynosi 325.000,00 zł. Choć kwota ta jest wysoka to nie można uznać, że jest ona bezpośrednim skutkiem zaskarżonego postanowienia, gdyż dotyczy ono jedynie wstrzymania robót budowlanych i informuje o możliwości rozpoczęcia postępowania legalizacyjnego. Samo postanowienie nie nakłada na stronę obowiązku uiszczenia tej kwoty. Sąd nie zna również sytuacji materialnej skarżącego i nie ma możliwości oceny czy opłata tej wysokości będzie stanowić dla niego trudny do odwrócenia skutek. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.