II OZ 214/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 182/25 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi E.B. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 13 lutego 2025 r. znak: IF-I.7821.26.2024 w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 182/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") – odmówił E.B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że pełnomocnik skarżącej nie brał udziału w rozprawie sądowej i nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu wniosek pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może zostać uwzględniony ponieważ nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do twierdzeń odnośnie braku doręczenia zawiadomienia o rozprawie Sąd wskazał, że przesyłka polecona adresowana do pełnomocnika strony, zawierająca zawiadomienie o rozprawie była dwukrotnie awizowana (10 i 18 września 2025 r.). W dniu 25 września 2025 r. przesyłkę zwrócono do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Wobec powyższego, na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. zawiadomienie o rozprawie uznano za doręczone w dniu 24 września 2025 r. Podkreślono, że skoro Sąd dysponuje dokumentem urzędowym w postaci koperty potwierdzającej dokonywanie czynności w ramach doręczania przesyłki zawierającej zawiadomienie, to twierdzeń pełnomocnika odnośnie braku podjęcia przez Pocztę prób doręczenia nie można uznać za wiarygodne. Jednocześnie, odnosząc się do pisma Poczty Polskiej z 12 listopada 2025 r. stanowiącego odpowiedź na reklamację, Sąd wskazał, że z pisma tego nie wynika aby reklamacja został uwzględniona. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W zażaleniu wskazano, że w dniu 10 września 2025 r. pełnomocnik był obecny w siedzibie kancelarii, gdzie doręczono mu inną przesyłkę, nie doręczono natomiast przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie, nie pozostawiono również awiza. Pełnomocnik podkreślił, że nie jest wstanie określić dlaczego jedna przesyłka została mu doręczona, a inna nie, nie mniej jednak nie może ponosić winy za nieprawidłowe działanie Poczty Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Przechodząc do oceny przedmiotowego zażalenia w pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 86 i art. 87 p.p.s.a. uzależniają przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, którym strona uchybiła, od uprawdopodobnienia przez tę stronę okoliczności wyłączających brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, że na stronie, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, wnoszącej o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek przytoczenia twierdzeń i wskazania takich okoliczności, z których wynika usprawiedliwione obiektywnie przekonanie strony o prawdziwości jej twierdzeń. Uprawdopodobnienie oznacza przy tym złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy (por. postanowienie NSA z 20 września 2017 r., II OZ 903/17, LEX nr 2371255). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaistnienia takiego faktu w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono. W warunkach rozpoznawanej sprawy uwzględnić należało wynikające z akt sprawy okoliczności faktyczne związane z próbami doręczenia pełnomocnikowi skarżącej przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie. Zasadnie sąd pierwszej instancji przyjął, że ustalenia te nie zostały skutecznie podważone i nie wykazano, że brak było zawiadomienia o złożeniu przesyłki w urzędzie pocztowym (awizo). W aktach sprawy znajduje się bowiem prawidłowo awizowana przesyłka kierowana do pełnomocnika skarżącej (k. 130 akt sądowych). Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując taką próbę należy mieć na względzie, że na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wiarygodnych środków dowodowych. W praktyce orzeczniczej nie budzi wątpliwości, że ciężar obalenia domniemania doręczenia przesyłki w drodze awizo ciąży na stronie skarżącej. Jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (zob. postanowienia NSA z 27 września 2012 r., II OZ 811/12; 17 listopada 2015 r., II FZ 857/15). Tymczasem uzyskana odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na złożoną reklamację, nie potwierdziła zapewnień pełnomocnika skarżącej co do wadliwości podejmowanych czynności zaistniałych przy doręczeniu. W tej sytuacji podnoszona argumentacja dotycząca braku próby doręczenia i pozostawienia awizo w skrzynce pocztowej, nie mogła odnieść oczekiwanego skutku. Obalenie fikcji doręczenia w sposób ujęty w zażaleniu, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienia NSA z 24 września 2015 r., II OZ 863/15 i 5 kwietnia 2022 r., II OZ 183/22). Należało zatem przyjąć, że sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny przesłanek procesowych dochodząc do właściwej konkluzji, iż w analizowanym przypadku brak było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.