II OZ 2034/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 641/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 sierpnia 2025 r. nr 815/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy domu mieszkalnego jednorodzinnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 29 września 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 641/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 8 lipca 2025 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że do wykonania nie kwalifikuje się decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego, a z taką decyzją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Organy nadzoru budowlanego, odnosząc się do istoty sprawy, stwierdziły, że nie ma podstaw prawnych do merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Sąd zwrócił uwagę, że strona skarżąca kwestionuje we wniosku o wstrzymanie wykonania prawidłowość i legalność budowy urządzeń kanalizacyjnych. Co istotne jednak, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z badaniem przez organy nadzoru budowlanego, czy doszło do istotnego odstąpienia od ustaleń pozwolenia na budowę domu mieszkalnego. A zatem można stwierdzić, że wykonaniu podlega decyzja o pozwoleniu na budowę i to na jej podstawie inwestor może prowadzić roboty budowlane, ewentualnie – decyzja o zmianie pozwolenia na budowę wydana przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w razie stwierdzenia istotnego odstępstwa od wdanego wcześniej pozwolenia. Jednakże taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Organy stwierdziły, że w sprawie z istotnym odstępstwem nie mamy do czynienia. To zaś prowadzi do kolejnego wniosku, że brak jest możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem brak jest konieczności podejmowania jakichkolwiek czynności wymagających jej wykonania. Po drugie uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych okoliczności odzwierciedlających możliwość zajścia zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., co powinno stać się przedmiotem oceny sądu. Ocena ta jest zatem możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku, a która powinna być spójna i odnosząca się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy. Co najmniej należałoby zatem uprawdopodobnić wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uwzględniając treść rozpoznawanego wniosku o wstrzymanie wykonania, w rezultacie Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i dlatego też wniosek w tym przedmiocie nie został uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu. Pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia art. 61 § 3 w zw. z art. 135 oraz 49 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności wskazania wymaga, że wstrzymanie wykonania może dotyczyć wyłącznie tych zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny nadaje się do tak rozumianego wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W rzeczywistości więc problem wykonania aktu administracji dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja do takich aktów nie należy. Jej przedmiotem jest umorzenie postępowania administracyjnego. Decyzja taka nie nakłada na nikogo żadnych obowiązków ani też nikomu nie przyznaje uprawnień. Jej skutek jest wyłącznie procesowy. Nie zasługują na uwzględnienie argumenty pełnomocnika skarżącej o ścisłym związku materialnym decyzji umarzającej postępowanie i pozwoleniu budowlanym. Obie te kwestie są bowiem rozstrzygane w osobnych postępowaniach, w których stronom przysługują osobne środki ochrony swojego interesu prawnego. Nawet gdyby przyjąć, że istnieją podstawy do wstrzymania wykonania decyzji o umorzeniu postepowania, to w żaden sposób nie wynikałoby z tego, że wstrzymane zostaje również pozwolenie budowlane. W złożonym zażaleniu pełnomocnik podnosi naruszenia przez organy prawa materialnego przez niedostrzeżenie samowoli budowlanej inwestora w zakresie urządzeń wodnych. Abstrahując od faktu, że Sąd nie może się odnosić do tych kwestii na etapie postępowania incydentalnego, należy wskazać, że - jak słusznie zauważył Sąd I instancji - są to wywody wykraczające poza zakres przedmiotowej sprawy. Aby skutecznie domagać się ochrony tymczasowej strona winna wykazać w jaki sposób umorzenie postępowania prowadzi bezpośrednio do zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków, a nie jakie postępowania zostaną, bądź nie zostaną uruchomione na skutek tego umorzenia. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.