II OZ 200/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. F., M. F. i S. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1656/19 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi K. F., M. F. i S. F. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2019 r., znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1656/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie z dnia 10 stycznia 2020 r. wniesione w imieniu D. F. przez jej pełnomocnika procesowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1656/19, zapadłe w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej w sprawie odmowy uchylenia decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że w samej treści zażalenia z dnia 10 stycznia 2020 r. pełnomocnik wskazał, że D. F. zmarła przed wniesieniem zażalenia. Następnie w piśmie z dnia 31 stycznia 2020 r. adw. P. Ż. wskazał, że następcami prawnymi zmarłej D. F. są K. F., M. F. i S. F. (dalej skarżący). Pełnomocnik nadesłał jednocześnie odpis skrócony aktu zgonu D. F. W ocenie WSA, z chwilą śmierci dnia 13 grudnia 2019 r. skarżąca D. F. utraciła zdolność sądową. W tym momencie na podstawie art. 43 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) wygasło również pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą adw. P. Ż. W tej sytuacji zażalenie z dnia 10 stycznia 2020 r. zostało wniesione przez podmiot, który nie jest umocowany do dokonania takiej czynności. Pełnomocnik działający w imieniu zmarłej nie mógł skutecznie uruchomić postępowania zażaleniowego. Zgodnie z art. 43 p.p.s.a. w razie śmierci strony pełnomocnictwo wygasa. Po śmierci mocodawcy pełnomocnik uprawniony jest jedynie do podjęcia czynności zmierzających do zawieszenia postępowania. Do czynności tych nie można jednakże zaliczyć wnoszenia zażalenia w imieniu zmarłej strony. W zażaleniu z dnia 9 lipca 2020 r. skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyli postanowienie z dnia 22 czerwca 2020 r. zarzucając naruszenie art. 178 p.p.s.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, jakoby po śmierci mocodawcy pełnomocnik był umocowany jedynie do podjęcia czynności zmierzających do zawieszenia postępowania, do których to czynności nie można zaliczyć wniesienia zażalenia w imieniu zmarłej strony, podczas gdy w razie śmierci strony pełnomocnictwo wprawdzie wygasa, jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania, a przedmiot i zakres jego możliwych działań jest do czasu zawieszenia postępowania nieograniczony. Skarżący wskazali w związku z tym na niezasadne przyjęcie, jakoby zażalenie zostało wniesione przez osobę nieumocowaną w sytuacji, gdy po śmierci strony, lecz przed zawieszeniem postępowania zostało ono wniesione przez pełnomocnika działającego na podstawie art. 43 p.p.s.a. Z uwagi na wskazane zarzuty i ich argumentację skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 43 p.p.s.a., w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania. Wskazany przepis dopuszcza warunkowo działanie pełnomocnika strony, także po śmierci mocodawcy, jednak wyłącznie w zakresie czynności zmierzających do zawieszenia postępowania. Oznacza to, że nie może podejmować innych niż zmierzających do zawieszenia postępowania czynności procesowych, bowiem w ich zakresie nie posiada pełnomocnictwa, które wygasło (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., II OSK 1864/06). Regulacja art. 43 p.p.s.a. stanowi wyraz osobistego charakteru pełnomocnictwa oraz jego istoty, którą pozostaje reprezentowanie określonego podmiotu w postępowaniu sądowym. Skoro podmiot ten traci byt prawny, z tą chwilą ustaje możliwość jego reprezentacji. Z tego powodu brzmienie zdania drugiego art. 43 p.p.s.a. należy cały czas traktować przez pryzmat zdania pierwszego, w którym wyrażona została ogólna i zbieżna z istotą pełnomocnictwa procesowego zasada jego wygaśnięcia na wypadek śmierci mocodawcy. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu niezasadnie zmierza do rozciągnięcia uprawnień procesowych pełnomocnika zmarłej strony, który z chwilą jej śmierci de facto przestaje być pełnomocnikiem, ponieważ nie ma już kogo reprezentować w procesie sądowym. Ustawodawca zezwolił takiemu byłemu już pełnomocnikowi na podejmowanie działań aż do czasu zawieszenia postępowania nie w celu realizacji własnych zamierzeń i planów, lecz dla jak najszybszego wstrzymania jego biegu do czasów ustalenia następców prawnych zmarłego podmiotu. Przyjęcie poglądu wskazanego w zażaleniu mogłoby doprowadzić do skutków nieakceptowalnych nie tylko z prawnego, lecz także aksjologicznego punktu widzenia, kiedy to były pełnomocnik miałby podejmować w postępowaniu czynności nie kierując się wolą swojego mocodawcy z racji na to, że jego byt prawny już ustał. Abstrahując od samej natury prawnej i roli takiego podmiotu w postępowaniu sądowym, samo jego występowanie w tym procesie byłoby wysoce wątpliwe i niedopuszczalne z punktu widzenia przesłanek do uznania określonego podmiotu za stronę postępowania, a tym samym dopuszczalności podejmowania w nim czynności procesowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.