II OZ 1995/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 224/25 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków skargi w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 24 marca 2025 r. znak: ZOA-I.7721.15.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 4 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 58 §1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej P.p.s.a.) oraz art. 220 § 3 tej ustawy odrzucił skargę G. P. (dalej jako skarżący) na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 24 marca 2025 r. znak: ZOA-I.7721.15.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Skarżący 27 czerwca 2025 r. wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków jego skargi argumentując to swoją sytuacją zdrowotną. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny oddalił je, uznając, że wystąpiły przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi. Postanowieniem z 30 września 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 224/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając powyższy wniosek, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu. Mając na uwadze przesłanki przywrócenia terminu z art. 86 § 1 i 87 § 2 P.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarżący nie spełnił ustawowych przesłanek do przywrócenia terminu. Nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku powoływał się ogólnie na problemy [...] – stany [...], problemy z [...] i [...]. Sąd uznał, że lakoniczne wyjaśnienia przedstawione we wniosku oraz dołączone do niego zaświadczenie lekarskie z 25 czerwca 2025 r. nie odnoszą się w sposób bezpośredni do kwestii uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, który upłynął 21 maja 2025 r. Okresowe, a nawet przewlekłe problemy zdrowotne skarżącego nie uzasadniają każdorazowego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Z dokumentacji zgromadzone w sprawie wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi swoje sprawy, odbiera przesyłki pocztowe, zaskarża orzeczenia organów administracji oraz sądu I instancji. Sąd zwrócił uwagę, że we wniosku o przywrócenie terminu powinna zostać przedstawiona argumentacja która uprawdopodobni brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Powinien wykazać, że niezależna od niego przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Za taką okoliczność Sąd nie uznał okresowych problemów [...], które nie zostały nawet w sposób rzetelny i szczegółowy uprawdopodobnione. Sąd zauważył, że nie każda choroba a tylko nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego strona nie mogła przewidzieć może stanowić podstawę przywrócenia terminu. Choroba wymagając leżenia nie uzasadnia przywrócenia terminu jeśli strona mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Nawet choroba przewlekła, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie jest powodem wystraczającym do przyjęcia, ze zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było zawinione. Z uwagi na ogólnikową argumentację wniosku Sąd przyjął, że przyczyny powołane w nim nie stanowiły wystarczającej podstawy do jego uwzględnienia. Sąd nie podważał prawdziwości wyjaśnień skarżącego, co do problemów zdrowotnych, jednakże w jego ocenie nie świadczyły one o braku winy w uchybieniu terminu procesowego. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: a. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.), mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, poprzez nieprawidłowe uznanie braku spełnienia przez skarżącego ustawowych przesłanek do przywrócenia terminu, podczas gdy skarżący w sposób właściwy i wymagany przez przepisy prawa uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, z uwagi na istnienie znacznych problemów natury [...] skarżącego, wykluczających realizację w sposób skuteczny praw i obowiązków w terminach zawitych, stanowiących podstawę uwzględniania wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, b. art. 86 P.p.s.a., mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, poprzez nieprawidłowe uznanie, iż ,,okresowe, a nawet przewlekłe problemy zdrowotne skarżącego nie uzasadniają każdorazowego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej" albowiem Sąd w sposób subiektywny zaniechał, z uwagi na brak posiadania wiedzy specjalistycznej w tym zakresie, działań m.in. w postaci dowodu z opinii biegłego sądowego, w celu rzetelnego ustalenia, czy opisany w treści zaświadczenia z dnia 25.06.2025 r. stan zdrowia skarżącego, z uwagi na przebieg choroby miał wpływ na podejmowanie przez niego lub ich brak czynności przed datą wskazaną w treści zaświadczenia, a jeśli tak, to w jakim zakresie, co do jakich czynności, a co za tym idzie, to dokonanie przez Sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną, czego w niniejszej sprawie brak (Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2025 r., II OZ 522/25, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2017 r sygn. akt II OZ 1400/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 12 maja 2006 r., sygn. akt V Cz 29/06 (to ostatnie wydane wprawdzie na gruncie art. 168 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, zawierającego jednakże niemal identyczną treść jak art. 86 § 1 PostAdmU). W uzasadnieniu zażalenia została przedstawiona argumentacja na poparcie postawionych zarzutów. Skarżący argumentuje, że jego problemy [...] nie są okresowe ale występują od dłuższego czasu co potwierdza treść przedłożonego zaświadczenia lekarskiego. Skarżący uważa, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie było przez niego zawinione. Wskazuje, ze w okresie maj – czerwiec 2025 r. a więc w okresie kiedy nastąpiło wezwanie do uzupełniania braków, posiadał silny nawrót problemów [...], co uzasadnia przywrócenie terminu. Skarżący wskazuje powołując się na postanowienie NSA z 15 kwietnia 2025 r. II OZ 522/25, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była nagła, niespodziewana choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną albo wykazanie fałszu dokumentu – co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego. Podnosi, że z uwagi na znaczne problemy natury [...] nie miał możliwości realizacji obowiązków, nie ze swojej winy. W jego ocenie, odmowę przywrócenia terminu uznać należało za przedwczesną, w sytuacji istnienia znacznych problemów natury [...] skarżącego, wykluczających realizację w sposób skuteczny praw i obowiązków w terminach zawitych. Sąd w sposób subiektywny zaniechał bowiem, z uwagi na brak posiadania wiedzy specjalistycznej w tym zakresie, działań m.in. w postaci dowodu z opinii biegłego sądowego, mających na celu rzetelne i wymagane ustalenie, czy opisany w treści zaświadczenia z dnia 25.06.2025 r. stan zdrowia skarżącego, z uwagi na przebieg choroby miał wpływ na podejmowanie przez niego lub ich brak czynności przed datą wskazaną w treści zaświadczenia, a jeśli tak, to w jakim zakresie i co do jakich czynności, a co za tym idzie, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną, czego brak w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego zaniedbania. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W ocenie NSA, Sąd I instancji słusznie przyjął, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi bowiem przedłożone przez niego zaświadczenie lekarskie z 25 czerwca 2025 r. lekarza [...] jest niezwykle lakoniczne w swojej treści i nie sposób na jego podstawie przyjąć, że wskazywane w tym zaświadczeniu "odczuwanie od dłuższego już czasu przewlekłego [...], [...], [...], [...], [...], nieradzenie sobie [...], problemy z [...] i [...], [...], problemy ze [...]" występowały w okresie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi tj. w terminie 7 dni od odręczenia wezwania odebranego przez skarżącego 14 maja 2025 r. (zpo. k. 12 akt) i uprawdopodabnia ono, że stwierdzone dolegliwości uniemożliwiały skarżącemu uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. Określenie użyte w zaświadczeniu, że pacjent od dłuższego już czasu odczuwa przewlekły [...] i inne dolegliwości natury [...] prowadzi do wniosku, że skarżący funkcjonuje w tym stanie od dłuższego czasu co stanowi podstawę do stwierdzenia, że choroba ta ma status przewlekły. Jednak jak wynika z okoliczności sprawy znajdujących podstawę w aktach sprawy taki utrzymujący się od jakiegoś czasu stan chorobowy nie był jednak przeszkodą w podejmowaniu przez skarżącego czynności procesowych w sprawie przed organami administracji, składania środków zaskarżenia, formułowania zarzutów i argumentacji na ich poparcie a także odbierania korespondencji od organów i sądu oraz reagowania na nie (wniosek o przywrócenie terminu oraz zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wniesione 27 czerwca 2025 r. czyli tuż po wystawieniu zaświadczenia). O ile nie sposób zakwestionować prawdziwości diagnozy i twierdzeń w przedstawionym zaświadczeniu lekarskim, to nie wynika z niego w wystarczający sposób (uprawdopodobnienie), że skarżący w okresie od 14 maja 2025 r. (odbiór wezwania z sądu o uzupełnienie braków skargi) do 21 maja 2025 r. upływ terminu do uzupełnienia braków skargi znajdował się w stanie [...] uniemożliwiającym mu przesłanie pisma z numerem PESEL, odpisu skargi czy dokonania opłaty wpisu sądowego do skargi. Oczywiście choroba skarżącego ([...]) ma charakter choroby przewlekłej ale taka choroba może stanowić o braku winy jeżeli w trakcie jej trwania wystąpi nagłe, nieprzewidziane zaostrzenie jej objawów wpływające na funkcjonowanie chorego w taki sposób, że pomimo dołożenia najwyższej możliwej w danych warunkach staranności nie mógł przezwyciężyć wywołanych tą choroba przeszkód. Przedłożone zaświadczenie lekarskie o takich sytuacjach nie wskazuje a zatem nie sposób było przyjąć za uprawdopodobnione, że u skarżącego w okresie wyznaczonym do uzupełnienia braków skargi wystąpił ostry nawrót choroby [...], która uniemożliwiała mu realizację obowiązków wskazanych w wezwaniu sądu a nadto nie było możliwe posłużenie się inną osobą. Z akt sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje wspólnie z małżonką E.P. Na uwagę zasługuje ponadto fakt, że zaświadczenie mówi o tym, że skarżący dotychczas nie leczył się [...] i [...] stanowiły rozpoznanie wstępne, co mogłoby wskazywać na okresowe [...], jeszcze nie zdiagnozowane. Jednak i tutaj Sąd nie może przyjąć, że ten epizod [...] wystąpił w okresie gdy skarżący było zobligowany uzupełnić braki skargi. Nie można było zatem przyjąć istnienia związku pomiędzy stanem chorobowym a uchybieniem terminu co było konieczne dla uznania, że stan [...] skarżącego uniemożliwił mu wykonanie wezwania sądu i uchybił on terminowi do uzupełnienie braków skargi bez swojej winy. Nie wystąpiły zatem przesłanki z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. Zdaniem NSA, nie było potrzeby powoływania biegłego z zakresu [...] dla oceny przydatności wystawionego skarżącemu zaświadczenia bowiem Sąd nie podawał w wątpliwość wiarygodności stwierdzonych w nim faktów czy jego prawdziwości. Sąd uznał jednak, że poprzez ogólnikowe stwierdzenia w nim zawarte nie można przyjąć na potrzeby oceny braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, że skarżący w terminie do uzupełnienia braków skargi pozostawał w stanie [...] uniemożliwiającym lub istotnie ograniczającym podejmowanie przez niego czynności procesowych. Z art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika, ze ciężar uprawdopodobnienia braku winy spoczywa wyłącznie na wnioskującym o przywrócenie terminu a zatem skarżący powinien przedstawić takie okoliczności i dowody na ich poparcie aby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło w okolicznościach, za które nie ponosi winy. W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie NSA, Sąd I instancji słusznie uznał, że taka sytuacja nie miała miejsca gdyż zaświadczenie lekarskie w swej ogólności nie odnosiło się do stanu skarżącego w okresie na uzupełnienie braków skargi. Tym samym NSA stwierdza, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżący we wniosku nie wykazał, że uchybił terminowi do uzupełnienia braków skargi bez własnej winy, co skutkować musiało odmową przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.