II OZ 1939/25

Dnia 17 grudnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1238/25 o odmowie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 18 listopada 2024 r., znak: DL.WIIPO.4100.10201.2023/TM w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców została przesłana na adres pełnomocnika skarżącego. Po dwukrotnej awizacji (25 listopada 2024 r., 3 grudnia 2024 r.) została zwrócona do nadawcy. W dniu 11 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego na etapie postępowania administracyjnego poinformował organ o zmianie adresu zamieszkania/pobytu cudzoziemca i wskazał nowy adres skarżącego. Dnia 3 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wydanie duplikatu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z prośbą o wydanie dokumentu skarżącemu lub jego pełnomocnikowi w dniu 11 kwietnia 2025 r. W dniu 11 kwietnia 2025 r. skarżący stawił się w siedzibie Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zapoznał się z aktami administracyjnymi sprawy i odebrał odpis decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z 18 listopada 2024 r. W dniu 18 kwietnia 2025 r. (data stempla pocztowego, k. 8), skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Do skargi dołączono wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku tym skarżący wskazał, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi wynika z faktu zmiany miejsca zamieszkania przez pełnomocnika skarżącego i jego konfliktu z synową, która nadal mieszkała pod tym adresem i w akcie złośliwości wyrzucała wszystkie listy i awiza pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik skarżącego poinformował organ o zmianie adresu zamieszkania/korespondencji dopiero 11 marca 2025 r., natomiast odpis decyzji został wręczony skarżącemu 11 kwietnia 2025 r. Z akt przedmiotowego postępowania wynika, że Szef Urzędu przesłał decyzję na znany adres pełnomocnika skarżącego, która była dwukrotnie awizowana i zwrócona do nadawcy z adnotacją o niepodjęciu w terminie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 44 § 1-4 K.p.a., skutek doręczenia zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nastąpił 9 grudnia 2024 r., co oznacza, że termin na wniesienie skargi do sądu upłynął z dniem 8 stycznia 2025 r. Skarga do Sądu, za pośrednictwem skarżonego organu, została wniesiona w dniu 18 kwietnia 2025 r. W ocenie Sądu, po analizie okoliczności, które wskazał skarżący – jako przyczyny uchybienia terminowi do wykonania czynności procesowej – nie zostało uprawdopodobnione, że wniesienie skargi do sądu nastąpiło bez winy skarżącego. Sąd nie ocenia prawdziwości wyjaśnień skarżącego co do konfliktu pomiędzy pełnomocnikiem skarżącego, a jego domownikami. Zdaniem Sądu, skarżący jest obciążony skutkami zaniedbań swojego pełnomocnika, który nie zawiadomił organu o zmianie adresu zamieszkania niezwłocznie po wyprowadzeniu się z dotychczasowego miejsca. Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, od przeprowadzki do dnia zmiany adresu upłynęło kilka miesięcy. Co więcej, skarżący mógł wcześniej zainteresować się etapem postępowania w życiowo istnej dla niego sprawie. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zażalenie na ww. postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. przez odmówienie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podczas gdy Sąd powinien przywrócić termin do wniesienia skargi z uwagi, iż okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu zostały przez skarżącego uprawdopodobnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Jednocześnie powtórzyć należało za Sądem I instancji, co też potwierdza utrwalony w orzecznictwie pogląd, że wszelkie czynności pełnomocnika strony rozciągają się w swoich skutkach na samą stronę. Tak więc, niepodjęcie przez pełnomocnika strony czynności procesowych w zakreślonym terminie do ich dokonania wywołuje skutki dla samego skarżącego w postaci upływu tego terminu. Działanie takiego pełnomocnika nie może być bowiem oceniane jako działanie osoby trzeciej, ale jako działanie samego skarżącego, który ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo ocenił charakter działań lub zaniechań procesowych pełnomocnika strony. Z punktu widzenia art. 86 § 1 p.p.s.a. i oceny przesłanki "braku winy" w uchybieniu terminowi nie znajduje akceptacji stanowisko strony skarżącej, który prezentuje argumentację w istocie zmierzającą do wniosku, że wina pełnomocnika nie przesądza o winie strony. Tymczasem w utrwalonym orzecznictwie przyjęto, że niezawinione działania to zasadniczo stany nadzwyczajne, jak nagła choroba strony i inne nagłe przeszkody, lecz nie zaniedbania pełnomocnika. Strona skarżąca bowiem nie wykazała, że jej pełnomocnik nie dokonał stosownej czynności procesowej w terminie w wyniku innej przeszkody niż zaniedbanie (zasadniczo w sprawie przyznano, że pełnomocnik nie poinformował organu o zmianie swojego adresu, a już jesienią 2024 r. opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania z uwagi na konflikt rodzinny), a poza tym w zażaleniu w zasadzie przyznano, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy pełnomocnika, ponieważ z uwagi na rodzinny konflikt w istocie nie zagwarantował aby przesyłka mogła być skutecznie doręczona. Strona skarżąca powinna mieć na względzie, że zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że nastąpiły okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przyczyny niedochowania terminu. Do tego rodzaju przesłanek nie kwalifikują się zaś zaniedbania pełnomocnika, Z tego względu, Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że ustanowienie pełnomocnika niesie daleko idące konsekwencje dla strony. Ponadto działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika. W takich okolicznościach w związku z art. 86 § 1 p.p.s.a. nie można uznać, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy strony, bowiem pełnomocnik dysponował upoważnieniem do samodzielnego działania w imieniu mocodawcy. Wynika to z tego, że pełnomocnik, nawet nieprofesjonalny ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje, a brak tego działania odnosi skutek do samego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.