II OZ 19/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S., A. S., A. M.-J., A. K., M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 477/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radomiu z dnia 12 grudnia 2022 r. nr 18/22 w sprawie ze skargi M. S., A. S., A. M.-J., A. K., M. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 19 maja 2023 r. nr 597/23 w przedmiocie nałożenia obowiązków postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 477/23, po rozpoznaniu wniosków M. S., A. S., A. M.-J., A. K., M. K. (dalej określanych jako skarżący), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2023 r., nr 597/23 oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radomiu z dnia 12 grudnia 2022 r., nr 18/22 w przedmiocie nałożenia obowiązków. Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili, aby w razie wykonania tych decyzji miały ziścić się przesłanki wskazane w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.). Jak wskazał, konieczność zapewnienia lokatorom innych lokali i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej łączy się z koniecznością opuszczenia lokali dotychczas zajmowanych przez lokatorów obiektu oraz najemców, jednak - zdaniem Sądu - w stanie faktycznym sprawy okoliczność ta nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji. Podkreślił bowiem, że przesłanką wydania decyzji nakazujących opróżnienie obiektu budowlanego i zarządzających określone roboty , w oparciu o art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 poz. 682, ze zm.; dalej zwanej ustawą), jest bezpośrednie zagrożenie zawalenia się budynku, w którym przebywają ludzie. Jest to więc sytuacja zaistnienia nagłej konieczności, w której stan techniczny budynku stwarzać może niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, co z kolei może prowadzić do nieodwracalnych skutków po stronie osób trzecich. Budynek będący przedmiotem sprawy jest zaś w bardzo złym stanie technicznym. W szczególności zły stan techniczny więźby dachowej, stropów, odpadające fragmenty gzymsu, płaty tynku z elewacji frontowej, awaryjny stan ogrodzenia, żeliwnych balkonów wiszących nad chodnikiem stanowią zagrożenie dla użytkowników budynku oraz przechodniów i ich mienia. Doszedł do przekonania, że to właśnie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a nie jej wykonanie, mogłoby wywołać skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zestawienie interesu skarżących z interesem publicznym nakazało, według Sądu, jednoznacznie dać priorytet temu drugiemu, gdyż życie i zdrowie ludzi oraz ich bezpieczeństwo stanowią wartość nadrzędną wobec okoliczności podnoszonych w skardze. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika będącego zarazem jednym ze skarżących, wnieśli zażalenie na opisane wyżej postanowienie zaskarżając je w całości i domagając się jego zmiany lub uchylenia oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania i obsługi prawnej - według norm, stawek i zasad przepisanych. Podnieśli: 1. naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie w sprawie; 2. błąd w zakresie ustaleń faktycznych co do oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie stanu elewacji zewnętrznej od strony północnej dwóch odrębnych budynków, braku zauważenia naruszenia zasad prawa materialnego i procedury administracyjnej przez organ dla prawidłowego wydania decyzji administracyjnych także w zakresie natychmiastowej wykonalności, brak zauważenia działania organu na szkodę interesu prywatnego i społecznego, niewłaściwej wykładni tych wartości zaprezentowanej w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia z niezasadnym rozróżnianiem i wartościowaniem tych interesów, całkowite pominięcie interesów stron do których praw i obowiązków odnoszą się powoływane przez sąd przepisy i wydane decyzje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżący nie uprawdopodobnili, aby wskutek wykonania zaskarżonej decyzji doszło do powstanie skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., których wystąpienie warunkuje udzielenie ochrony tymczasowej, a w zażaleniu nie zdołali podważyć prawidłowości stanowiska Sądu w tym zakresie. Zgodnie z powołanym przepisem sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W okolicznościach tej sprawy podnoszone argumenty mające przemawiać za zasadnością wstrzymania wykonania decyzji, nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżących skutku. Choć niewątpliwie nakaz opuszczenia dotychczas zajmowanego budynku, w konsekwencji podjęcie starań w celu zapewnienia innego miejsca zamieszkania czy prowadzenia działalności gospodarczej jest znaczną dolegliwością dla stron, to jednakże z uwagi na charakter sprawy brak jest podstaw do uznania, że wyczerpują one zawarte w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanki. Kluczowe znaczenie w tej sprawie ma bowiem fakt realnego zagrożenia katastrofą budowlaną obiektu objętego kwestionowanymi decyzjami z uwagi na jego zły, a wręcz awaryjny stan techniczny. Uwzględnienie wniosku mogłoby zatem pociągnąć za sobą powstanie niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia zarówno jego użytkowników, jak i osób znajdujących się w jego otoczeniu. Stwierdzenie to znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy; z protokołu nr 76/06/2022/ID okresowej rocznej kontroli stanu technicznego kamienicy przy [...] w [...] wynika, że stan m.in. fundamentów, ścian nośnych, stropów, konstrukcji dachu, klatek schodowych, balkonów, a także elewacji, oceniony został przez osobę uprawnioną jako uzasadniający wyłączenie obiektu z użytkowania. Według autora tego dokumentu przedmiotowy budynek jest w złym stanie technicznym i nie nadaje się do użytkowania zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Stan techniczny budynku zagraża bezpieczeństwu konstrukcji, bezpieczeństwu użytkowania i stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Podobne wnioski wynikają z ekspertyzy technicznej konstrukcyjnej budynku z maja 2022 r., w której wskazano na potrzebę jego niezwłocznego wyłączenia z eksploatacji ze względu na przekroczenie przez główne elementy konstrukcyjne stanu nośności. Skarżący zwalczają te ustalenia, jednak zarzuty skargi skierowane przeciwko zaskarżonej decyzji pozostają poza obszarem zainteresowania sądu w niniejszym postępowaniu incydentalnym, a na tego właśnie rodzaju argumentacji opiera się w dużej mierze zażalenie. W ramach rozpoznawania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie może oceniać prawidłowości wydania decyzji nakładającej określone obowiązki w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to czy jej wykonanie, jeszcze przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony skarżącej. W tej sytuacji słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji na konieczność wyważenia racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku strony skarżącej oraz odmową jego uwzględnienia ze względu na szeroko rozumiany interes publiczny. Rozpoznając wniosek w przedmiocie zastosowania środka tymczasowego sąd administracyjny powinien kierować się potrzebą ochrony dóbr o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób, których dotyczy zaskarżony akt, przyznając im pierwszeństwo przed względami podnoszonymi przez stronę skarżącą, w tym przypadku związanymi z zaspokojeniem potrzeb materialnych i bytowych. Winien brać pod uwagę także następstwa jego wykonania nie tylko w kontekście sytuacji strony skarżącej, lecz również uwzględnić dobro publiczne. Częstokroć bowiem interes skarżącego w czasowym odroczeniu skutków wykonania zaskarżonego aktu koliduje z innymi wartościami zasługującymi na ochronę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczność zapewnienia ochrony życia i zdrowia ludzkiego są w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wartościami, których nie można ignorować przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Stwierdzony przez organy nadzoru budowlanego stan techniczny obiektu mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi oraz podjęte przez te organy kroki celem zniwelowania tych zagrożeń, przemawiają za odmową wstrzymania tego aktu. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony, bowiem brak jest podstawy prawnej do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie takich kosztów między stronami, w szczególności podstawy takiej nie stanowią przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a.