II OZ 1889/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 432/25 o zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w Ł. na czynność Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 29 kwietnia 2013 r., nr 4072/VI/13 w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej zabytku do gminnej ewidencji zabytków postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 432/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w Ł. na czynność Prezydenta Miasta Łodzi z 29 kwietnia 2013 r., nr 4072/VI/13 w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Łodzi: – zarządzeniem z 29 kwietnia 2013 r., nr 4072A/1/13 w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. włączył – pod nr [...] i nazwą "W. (ew)", adresem Ł., ul. M. [...] – do gminnej ewidencji zabytków kartę gminnej ewidencji zabytków sporządzoną dla W., zarządzenie zmieniono zarządzeniami Prezydenta Miasta Łodzi nr 5949A/I/14 z 21 marca 2014 r. oraz nr 1577A/11/15 z 24 lipca 2015 r.; – zarządzeniem z 8 sierpnia 2016 r., nr 4216A/II/16 w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. włączył – pod nr [...] i nazwą "W.", adresem Ł., ul. M. [...] – do gminnej ewidencji zabytków kartę gminnej ewidencji zabytków sporządzoną dla W. W § 5 zarządzenia wskazano, że traci moc zarządzenie nr 4072A/I/13 Prezydenta Miasta Łodzi z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. zmienione zarządzeniami Prezydenta Miasta Łodzi Nr 5949A/I/14 z dnia 21 marca 2014 r. oraz Nr 1577A/II/15 z dnia 24 lipca 2015 r.; – w dniu 28 lutego 2020 r. wydał zarządzenie nr 3397/Vlll/20 zmieniające zarządzenie w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł., w którym w § 1 wskazał, że gminna ewidencja zabytków miasta Ł., stanowiąca załącznik do zarządzenia nr 4216VII/16 Prezydenta Miasta Łodzi z 8 sierpnia 2016 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł., zmienionego zarządzeniem nr 7257VII/17 Prezydenta Miasta Łodzi z 20 listopada 2017 r., otrzymuje brzmienie jak w załączniku do zarządzenia, w którym pod nr [...] widnieje karta adresowa gminnej ewidencji zabytków w Łodzi o nazwie "W. (z ogrodem)", adresem Ł., ul. M. [...], jednocześnie dla tego adresu nie zaewidencjonowano żadnej innej karty adresowej zabytku; – w dniu 6 kwietnia 2023 r. wydał zarządzenie nr 772/2023, zmieniające zarządzenie w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł., w którym w § 1 wskazał, że gminna ewidencja zabytków miasta Ł., stanowiąca załącznik do zarządzenia nr 4216A/1I/16 Prezydenta Miasta Łodzi z 8 sierpnia 2016 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł., zmienionego zarządzeniami Prezydenta Miasta Łodzi: nr 7257A/II/17 z 20 listopada 2017 r., nr 3397A/III/20 z 28 lutego 2020 r. i nr 6843A/III/21 z 26 marca 2021 r., otrzymuje brzmienie jak w załączniku, w którym pod nr [...] widnieje karta adresowa gminnej ewidencji zabytków w Ł. o nazwie "W. (z ogrodem)", adresem Ł., ul. M. [...], jednocześnie dla tego adresu nie zaewidencjonowano żadnej innej karty adresowej zabytku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że postępowanie w sprawie należało zawiesić. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne, będące przyczyną zawieszenia, musi mieć wpływ na wynik danego postępowania. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. Sąd podniósł, że z urzędu mu wiadomo, iż nieprawomocnym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 315/25, tutejszy sąd wskutek skargi spółki R. stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2020 r. włączenia, zarządzeniem Prezydenta Miasta Łodzi nr 3397A/III/20 z 28 lutego 2020 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł., do gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. karty adresowej nieruchomości – ogrodu przy W., położonego w miejscowości Ł. przy ul. M. [...]. Jak wynika z treści uzasadnienia, powyższy wyrok odnosi się tej samej karty ewidencyjnej zabytku, która jest przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd, w uzasadnieniu uznał, że "włączenie do GEZ ogrodu przy M. [...] (ogrodu przy W.) miało miejsce dopiero w 2020 r. i nastąpiło Zarządzeniem z dnia 28 lutego 2020 r., nr 3397A/III/20 Prezydenta Miasta Łodzi" (s. 14 uzasadnienia). Jak wynika z treści wskazanych wyżej zarządzeń Prezydenta Miasta Łodzi, dla adresu ul. M. [...] sporządzona została tylko jedna karta adresowa, znajdująca się w gminnej ewidencji zabytków miasta Ł., pierwotnie dla zabytku o nazwie "W. (ew)" obecnie dla zabytku o nazwie "W. (z ogrodem)". Wobec powyższego Sąd uznał za celowe zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej zabytku do gminnej ewidencji zabytków pod nazwą "W. (ew)" zarządzeniem Prezydenta Miasta Łodzi z 29 kwietnia 2013 r., nr 4072A/I/13 uzależnione jest od uprzedniego prawomocnego zakończenia postępowania II SA/Łd 315/25. Powyższa sprawa dotyczy w istocie tej samej karty adresowej zabytku, w której dokonano uzupełnienia danych pierwotnie w niej zawartych przez umieszczenie w niej ogrodu. Sąd uznał, że wynik postępowania w sprawie niniejszej zależy od dokonanej przez NSA oceny prawidłowości dokonania uzupełnienia danych zawartych w karcie ewidencyjnej zabytku, który obecnie widnieje którym pod nr [...], nazwą "W. (z ogrodem)", adresem Ł., ul. M. [...]. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła R. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w Ł., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez niezasadne uznanie, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, podczas gdy: a. Sąd w niniejszym postępowaniu jest w stanie samodzielnie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy; b. wskazane przez Sąd postępowania nie pozostają ze sobą w bezpośrednim związku, zaś rozstrzygnięcie niniejszego postępowania nie jest uwarunkowane rozstrzygnięciem kwestii prawnej w sprawie toczącej się pod sygnaturą II SA/Łd 315/25; c. każde z powołanych przez Sąd postępowań dotyczy zaskarżenia innej czynności organu i bez znaczenia pozostaje przy tym, czy przejawem tych dwóch czynności było stworzenie jednej czy dwóch kart adresowych obiektów, d. przedmiotem obu postępowań jest czynność organu, nie zaś zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi, co zaś świadczy o tym, iż każda z tych czynności winna być rozpatrywana przez Sąd oddzielnie – skoro bowiem organ uprawniony był do dokonania w różnym czasie dwóch niezależnych od siebie wpisów do Gminnej Ewidencji Zabytków (dalej: "GEZ"), to tym bardziej Sąd administracyjny jest uprawniony do badania prawidłowości dokonania każdej z tych czynności osobno; e. czynność wpisu do Gminnej Ewidencji Zabytków W. odbyła się znacznie wcześniej niż czynność wpisu do GEZ ogrodu okalającego w., co oznacza, iż wpis żadnego z tych obiektów nie zależał od wpisu drugiego, tym bardziej więc badanie przez Sąd legalności, poprawności i konstytucyjności tych czynności nie jest powiązane. Na podstawie powyższego zarzutu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Celowość rozstrzygnięcia na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a. pozostawiona została ocenie sądu, przy czym nie może być ona dowolna. Z tej przyczyny obowiązkiem sądu jest rozważenie, a w konsekwencji i dostateczne wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w prowadzonej sprawie. Należy podkreślić, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem sformułowania "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania (por. postanowienie NSA z 5.03.2020 r., II OZ 203/20). Zagadnienie prejudycjalne występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. W ocenie Naczelnego Sądu w niniejszej sprawie, zgodnie z stanowiskiem Sądu I instancji, a wbrew twierdzeniu żalącej, wspomniany wpływ występuje. Należy bowiem zwrócić uwagę na tożsamość, nie tylko przedmiotową (wyrok z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 315/25, odnosi się tej samej karty ewidencyjnej zabytku), ale też podmiotową, gdyż w obydwu sprawach w roli skarżącej występuje ta sama spółka. Natomiast powołane w wyroku twierdzenie Sądu, że "włączenie do GEZ ogrodu przy M. [...] (ogrodu przy W.) miało miejsce dopiero w 2020 r. i nastąpiło zarządzeniem z dnia 28 lutego 2020 r., nr 3397A/III/20 Prezydenta Miasta Łodzi", a tym samym następcza kontrola jego zasadności, będzie miało wpływ na orzekanie w zawieszonym postępowaniu. Warto również podnieść kwestię powiązania funkcjonalnego wydanych w zakresie przedmiotowej karty ewidencyjnej zabytku zarządzeń, czy czynności, które kolejno zmieniały, nadawały nowe brzmienie, jak też uchylały poprzednie. W uproszczeniu należałoby przywołać chociażby zarządzenie nr 3397/Vlll/20 z 28 lutego 2020 r. zmieniające zarządzenie w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków, a więc zarządzenie z 8 sierpnia 2016 r., nr 4216A/II/16 w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków, na podstawie którego z kolei utraciło moc zarządzenie nr 4072A/I/13 z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków, a więc zaskarżone w niniejszym postępowaniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.