II OZ 1884/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 616/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 stycznia 2024 r., nr 76/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenia D.K.2 oraz K.P.; 2. odrzucić zażalenia D.K.1 oraz R.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 616/24, odrzucił skargę D.K.2 i K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 stycznia 2024 r., nr 76/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Sąd wyjaśnił, że po prawomocnym zakończeniu postępowań zainicjowanych wnioskami skarżących o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z 29 stycznia 2025 r. wezwano każdą ze skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 złotych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zażalenia na powyższe zarządzenia wniosły D.K.2 oraz K.P. Po ich rozpatrzeniu, postanowieniem z dnia 5 czerwca 2025 r. (sygn. akt II OZ 820/25) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie K.P. oraz odrzucił zażalenie D.K.2, natomiast postanowieniem z dnia 5 czerwca 2025 r. (sygn. akt II OZ 821/25) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie D.K.2 oraz odrzucił zażalenie K.P. Wobec powyższego wezwaniami z 22 lipca 2025 r. w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału VII z 24 czerwca 2025 r. wezwano każdą ze skarżących do wykonania prawomocnego zarządzenia z 29 stycznia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 stycznia 2024 r., nr 76/2024 w kwocie 100 zł – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącej D.K.2 25 lipca 2025 r., natomiast K.P. 1 sierpnia 2025 r. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga. Jeśli należny wpis nie został uiszczony, wzywa się wnoszącego skargę do jego uiszczenia. W myśl natomiast art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlega odrzuceniu przez Sąd. Sąd podniósł, że siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bezskutecznie upłynął skarżącym odpowiednio D.K.2 1 sierpnia 2025 r. i K.P. 8 sierpnia 2025 r. Po sprawdzeniu w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustalono, że do 14 sierpnia 2025 r. skarżące nie uiściły wymaganych wpisów od skargi. Pismami z 2 października 2025 r. oraz 8 października 2025 r. zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli odpowiednio K.P., R.P. oraz D.K.1, D.K.2. W uzasadnieniu podniesiono argumentację odnoszącą się do zaskarżonego postanowienia organu, kwestionującą jego czynności, wskazując na nieprawidłowości w ustaleniach faktycznych oraz zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia D.K.2 i K.P. nie zasługują na uwzględnienie, natomiast zażalenia D.K.1 oraz R.P. podlegają odrzuceniu. Do zadań Sądu I instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy m.in. zbadanie czy został uiszczony przewidziany prawem wpis. W przypadku, gdy wpis nie został uiszczony, Sąd wzywa do usunięcia braku fiskalnego. Jeśli wskazane uchybienie nie zostanie w wyznaczonym terminie usunięte, Sąd I instancji postanawia na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. o odrzuceniu środka odwoławczego. Na postanowienie to przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 i 8 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że żalące zostały prawidłowo wezwane do uiszczenia wpisu zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII, a następnie do wykonania tego zarządzenia. Jednocześnie zostały one prawidłowo pouczone o rygorze niezastosowania się do wezwania. Skarżące nie sprostały powyższemu w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie. Nieuiszczenie wpisu jest szczególnym rodzajem braku formalnego skargi, który powstaje nie z datą jej wniesienia, lecz dopiero gdy skarżący, pomimo wezwania, nie uiści wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Z tego też powodu samodzielną podstawą do odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu sądowego jest art. 220 § 3 p.p.s.a. Podnoszone w zażaleniu okoliczności związane z czynnościami organu, nie podlegają rozpoznaniu merytorycznemu, tym samym nie mogą świadczyć o wadliwości postanowienia Sądu I instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a. Za koniecznością odrzucenia zażalenia D.K.1 oraz R.P. przemawia fakt, że wyżej powołana niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych, przy czym przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą między innymi wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem zaskarżonego orzeczenia. Nadto, wyżej wymienieni nie są stronami postępowania, a skarżone postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym skargą D.K.2 i K.P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tych osób. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.