II OZ 1882/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. i R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2679/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r., nr 837/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 lipca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2679/24, odrzucił zażalenie skarżących w sprawie ze skargi K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2024 r., nr 837/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z dnia 16 kwietnia 2025 r., odrzucił skargi K.P. i R.P. na wyżej powołaną decyzję. Pismem z 25 maja 2025 r. K.P. i R.P. wnieśli skargi kasacyjne od ww. postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2025 r. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną K.P. i R.P. Wraz z doręczeniem skarżącym odpisu powyższego postanowienia z uzasadnieniem pouczono skarżących o trybie, formie i terminie wniesienia zażalenia od ww. postanowienia. W dniu 18 lipca 2025 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażalenie K.P. i R.P. (pismo z 16 lipca 2025 r.) na ww. postanowienie z 12 czerwca 2025 r. Zażalenie skarżący sporządzili osobiście. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) zażalenie którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. O powyższym wymogu Sąd poinformował skarżących przy doręczeniu postanowienia z dnia 12 czerwca 2025 r. (pkt 5 pouczenia). Obowiązek wynikający z art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie strony skarżącej. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a., co oznacza jego nieusuwalność. Sąd podniósł, że zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej złożyli osobiście skarżący K.P. i R.P. w dniu 16 lipca 2025 r. (data nadania). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący spełniali którykolwiek z warunków określonych w art. 194 § 4 lub art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zażalenie zostało wniesione osobiście, z naruszeniem przymusu adwokacko-radcowskiego. Pismem z 2 października 2025 r. K.P. i R.P. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację odnoszącą się interesu prawnego strony, w tym prawa do sądu, jak też wyjątkowej sytuacji skarżących w postaci wielości postępowań sądowych. Szeroko odniesiono się też do zaskarżonego postanowienia organu, kwestionując jego czynności i wskazując na nieprawidłowości w ustaleniach faktycznych oraz zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż wymienione w zażaleniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie działa w warunkach określonych w art. 197 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, przy czym odpowiednie stosowanie tych przepisów nie obejmuje art. 176 p.p.s.a. Wynika to wyraźnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., który w sposób wyczerpujący określa wymagania formalne zażalenia. Zatem w postępowaniu zażaleniowym nie obowiązuje zasada związania granicami środka odwoławczego, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. Niezależenie zatem od zarzutów oraz argumentacji podniesionej przez żalącego należało w postępowaniu zażaleniowym zbadać, czy zaskarżone postanowienie, w tym przypadku – odrzucające zażalenie, nie narusza prawa. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Z kolei na zasadzie art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W aktach sprawy znajduje się pismo strony skarżącej z 16 lipca 2025 r. (k. 89 a.s.), które jako zażalenie zostało odrzucone, a więc stanowiło podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, jednak pismo to (zażalenie) nie jest opatrzone podpisem wnoszących. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Brak podpisania zażalenia stanowi brak formalny w każdym przypadku uzasadniający wezwanie strony do jego uzupełnienia. Nadto w aktach sprawy brak jest również potwierdzenia doręczenia odpisu przedmiotowego pisma organowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie. W pierwszej kolejności Sąd Wojewódzki winien wezwać stronę do uzupełnienia braku formalnego pisma, a następnie (w przypadku sprostania wezwaniu) doręczyć jego odpis stronie przeciwnej (organowi). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.