II OZ 1856/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2325/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 sierpnia 2023 r., znak DOR.7100.59.2023.KPI w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2325/23, odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 25 października 2024 r. w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 4 sierpnia 2023 r., znak DOR.7100.59.2023.KPI w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wyrokiem z 25 października 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2325/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.J. na wskazaną wyżej decyzję. Pismem z 5 listopada 2024 r. nadanym w tym dniu, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Następnie ponowił ww. wniosek o przywrócenie terminu w piśmie z 5 listopada 2024 r. nadanym 8 listopada 2024 r. (data stempla pocztowego) z tym, że przy piśmie tym skarżący dopełnił czynności, o której przywrócenie terminu wnosi, tj. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że z uwagi na nieznajomość przepisów prawa oraz brak odpowiedniego wsparcia prawnego, nie miał pełnej świadomości konsekwencji niestawiennictwa na rozprawie. Skarżący dodał, że z uwagi na brak przyznanego pełnomocnika z urzędu nie znał swoich praw i obowiązków. Nie miał zatem wiedzy na temat terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący jednocześnie wskazał na trudności w skomunikowaniu się z siedzibą Sądu w dniu rozprawy, konieczność bycia w pracy w dniu rozprawy oraz trudności w znalezieniu nieodpłatnej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że skarżący nie zachował terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrok oddalający skargę zapadł w dniu 25 października 2024 r., zatem strona powinna w terminie 7 dni złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku – zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), tj., do dnia 4 listopada 2024 r. (dzień 1, 2 i 3 listopada 2024 r. były dniami wolnymi od pracy). Wniosek o przywrócenie terminu został złożony najpierw 5 listopada 2024 r. a następnie po uzupełnieniu jego braków formalnych – 8 listopada 2024 r. W ocenie Sądu złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie podał okoliczności uprawdopodobniających, że uchybienie terminu do złożenia ww. wniosku nastąpiło bez jego winy. W doręczonym skarżącemu 16 września 2024 r. zawiadomieniu o rozprawie zawarte było pouczenie, w którym wskazano, że w sprawach w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku. Wskazano również, że wniosek może zostać nadany za pośrednictwem Poczty Polskiej. Z powyższego wynika, że skarżący został pouczony o trybie i terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Z tego względu argumenty zawarte przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu dotyczące nieznajomości przepisów prawa oraz braku odpowiedniego wsparcia przez fachowego prawnika, czy braku wiedzy na temat terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd uznał za nieuzasadnione. Wręcz przeciwnie należy uznać, że skarżący dbając należycie o swoje sprawy powinien zaznajomić się z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o terminie rozprawy. Pouczenie to jest czytelne i zrozumiałe. Według Sądu w tej sytuacji podaną jako przyczynę uchybienia "nieznajomość prawa" należy ocenić jako zaniedbanie skarżącego. Inne wskazane przyczyny uchybienia terminu jak trudności w skomunikowaniu się z Sądem, konieczność bycia w pracy w dniu rozprawy, czy trudności w znalezieniu nieodpłatnej pomocy prawnej, nie są związane bezpośrednio ze złożeniem samego wniosku o sporządzenie uzasadnienia i nie mogą stanowić o braku winy w niedochowaniu terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A.J. Skarżący wyjaśnił, że opóźnienie w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 25 października 2024 r. było niezawinione i nie wynikało z winy skarżącego, lecz z przyczyn od niego niezależnych. Trudna sytuacja życiowa, liczne problemy spowodowane sporem wywołanym przez sąsiadkę, która nieustannie oskarża i pomawia skarżącego komplikują mu życie i stwarzają liczne problemy i trudności. Przedmiotowa sprawa dotycząca skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 4 sierpnia 2023 r., znak DOR.7100.59.2023 KPI, jest właśnie spowodowana ww. działalnością sąsiadki. Sprawa ta prowadzona przez WSA w Warszawie jest jedną z 5 spraw sądowych, których podłożem jest działalność sąsiadów. Następnie podniesiono, że złożenie wniosku nastąpiło niezwłocznie po ustaniu przyczyn od skarżącego niezależnych. Zdaniem skarżącego, odmowa do przywrócenia terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku ogranicza jego prawo do rzetelnego procesu i skutecznego uczestnictwa w postępowaniu. Działanie odmowne Sądu uniemożliwia skuteczne i dalsze zaskarżanie wyroku, który jest bardzo krzywdzący i wadliwie wydany, ponieważ rozstrzygnięcie WSA w Warszawie zostało wydane przez skład Sądu, w którym zasiadał asesor sądowy Marcin Maszczyński powołany przez neo-KRS uchwałą Nr 31/2022 z dnia 19 stycznia 2022 r. W świetle treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielkiej Izby) z dnia 19 listopada 2019 r. (nr C 585/18, C 624/18, C 625/18) oraz uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20) zachodzą wątpliwości co do bezstronności i niezależności tak wyłonionego składu sądu. Nadmieniono, że wcześniej nie była skarżącemu znana ta okoliczność. Mając na uwadze ww. wniesiono o uchylenie wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2325/23 w związku z wadliwie powołanym składem Sądu i wznowienie postępowania. Ponadto przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z dnia 25 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast stosownie do art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji sprostał powyższemu. Kwestią kluczową w niniejszej sprawie jest prawidłowość bądź nieprawidłowość oceny dokonanej przez Sąd I instancji, z której wynika, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Z przedstawionych we wniosku oraz zażaleniu okoliczności nie wynika by skarżący skutecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Powołanie się na ogólne twierdzenia o trudnej sytuacji życiowej oraz licznych problemach spowodowanych prowadzonymi sporami nie może świadczyć o spełnieniu przesłanek dla przywrócenia terminu, nie są to również powody by uznać, iż skarżący podjął czynności dla zapobieżenia dochowania terminowi. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest zasadne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa, nadto przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Stąd nie mogła również odnieść skutku powoływana okoliczność natłoku wielu spraw, gdyż okoliczności tej, tak jak nieuwagi lub zaniedbania, nie można utożsamiać z brakiem winy (por. postanowienie NSA z 28.05.2004 r., FZ 93/04, niepubl.). Odnosząc się z kolei do zarzutu wadliwie, w ocenie żalącego, powołanego składu Sądu, należy zauważyć, że wadliwość procesu powoływania sędziego nie może być samodzielną przesłanką wyłączenia sędziego ze składu orzekającego jako osoby nieuprawnionej, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: "Europejska Konwencja"). Oznacza to konieczność indywidualnego podejścia do orzeczeń wydawanych przez sędziów, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem (zob. zdanie odrębne Sędziego Krzysztofa Wojtyczka do wyroku ETPCz z 3 lutego 2022 r. Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce). Nie do zaakceptowania jest twierdzenie, że sędzia powołany na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3, dalej: "ustawa z 8 grudnia 2017 r.") nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania. W orzecznictwie NSA jednolicie przyjmuje się, że nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania fakt, że dany sędzia orzekający w sprawie został mianowany na swój urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. W razie wątpliwości co do bezstronności i niezależności danego sędziego konieczne jest zbadanie konkretnych faktów mających te wątpliwości uzasadniać w świetle okoliczności danej sprawy (por.: postanowienia NSA z: 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1917/18 oraz z 28 stycznia 2020 r.: sygn. akt I OSK 1807/18; sygn. akt I OSK 1393/18; sygn. akt I OSK 2445/18; sygn. akt I OSK 1713/18; sygn. akt I OSK 1889/18; 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1394/18 i sygn. akt I OSK 1988/18; 24 lutego 2022 r., sygn. akt III FZ 833/21; 13 maja 2022 r., sygn. akt III OZ 291/22; 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OZ 412/22, podane orzeczenia pochodzą z bazy CBOSA). Naczelny Sąd w składzie orzekającym w pełni to stanowisko podziela i dodatkowo wskazuje, że wątpliwość, co do bezstronności i niezawisłości sędziego musi mieć charakter realny, a nie potencjalny, zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. wyroki z: 9 lipca 2020 r. VQ versus Land Hessen, C-272/19, ECLI:EU:C:2020:535; 6 października 2021 r. w sprawie W. Ż, C-487/19; 22 lutego 2022 r. w sprawach połączonych C-562/21 PPU i C-563/21 PPU). W związku z powyższym za uznaniem powołania na stanowisko sędziego sądu administracyjnego przez Prezydenta na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. przemawia to, że określone prawem krajowym warunki materialne i zasady proceduralne dotyczące ich powołania, nawet w sytuacji będących efektem zmian dokonanych ustawą z 8 grudnia 2017 r., nie muszą ani powodować ich zależności od władzy ustawodawczej czy władzy wykonawczej, ani budzić wątpliwości co do ich bezstronności, a tym samym nie dają podstaw do przyjęcia, że taki sędzia nie jest niezawisły i bezstronny, czyli dający rękojmię realizacji prawa do sądu w rozumieniu art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Europejskiej Konwencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (sn.pl), na którą powołuje się żalący, nie może mieć bezpośredniego odniesienia do statusu prawnego sędziego, czy też asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd Najwyższy w powyższej uchwale nie badał wpływu wad procedury poprzedzających powołanie na urząd sędziego sądu administracyjnego. Niezależnie od tego podkreślić trzeba, że odniesienie stanowiska zawartego w ww. uchwale w drodze analogii do statusu sędziów WSA nie prowadzi do wniosku, że osoby te nie są sędziami w rozumieniu prawa. Stanowisko zawarte w uchwale SN z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, różnicuje skutki prawne wadliwości procesu powołania sędziego niebędącego sędzią Sądu Najwyższego od tego, czy owa wadliwość ma wpływ na standard niezawisłości sędziowskiej. Zgodnie z pkt. 2 ww. uchwały, sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. , jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji. Odnosząc powyższe uwagi do asesora wymienionego w zażaleniu, nie można stwierdzić, że zachodzą podstawy do uznania, że nie spełnia on wskazanych standardów europejskich i konstytucyjnych. Skarżący nie wykazał okoliczności mogących świadczyć o braku jego bezstronności czy też niezawisłości. Natomiast, jak podniesiono powyżej, okolicznością prowadzącą do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości nie może być sama w sobie okoliczność, że w procesie powołania odpowiednio na stanowisko asesora sądowego uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.