II OZ 1806/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. i K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 461/24 utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2024 r., nr 289/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 461/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu D. K. (dalej jako skarżąca) od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 461/24 odmawiającego D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2024 r., nr 289/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, na podstawie art. 260 § 1 – 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Sąd dokonał ponownej oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanki warunkującej udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W piśmie z 12 lutego 2025 r. skarżąca i K. P. wniosły "skargę kasacyjną" od powyższego postanowienia, które w istocie stanowiło zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzuciły naruszenie prawa materialnego i błędną interpretację prawa, naruszenie zasady współżycia społecznego i utratę zaufania do organów Państwa. Skarżące wskazują na wadliwą analizę kosztów przez referendarza sądowego, bezpodstawne ustalenie kto jest właścicielem nieruchomości z uwagi na nadal toczące się postępowanie spadkowe po rodzicach skarżących. Wskazały, że nie stać je na poniesienie kosztów sądowych w kwocie 74.000 zł czy kosztów legalizacji 3.650.000 zł. Nie ma ich zdaniem osoby, która mogłaby udźwignąć wysokość takich wpisów. Wskazują na szczególny charakter ich sytuacji, który uzasadnia przyznanie im prawa pomocy i zwolnienie ich od ponoszenia kosztów sądowych. Szczegółowo przedstawiły wyliczenia kwot kosztów sądowych oraz kosztów korespondencji, które przewyższają ich zdolności finansowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie podlegało odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Z racji tego każdy środek odwoławczy (zażalenie/skarga kasacyjna) nie odniesie zamierzonego skutku bowiem jest niedopuszczalny. Ustawodawca w art. 194 § 1 P.p.s.a. przedstawił katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w art. 173 § 1 P.p.s.a. wskazał postanowienia, na które przysługuje skarga kasacyjna. Nie ma w tych regulacjach postanowienia Sądu wydanego w związku z rozpatrzeniem sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy z art. 260 § 1 P.p.s.a. Wobec powyższego NSA stwierdził, że na zaskarżone postanowienie nie przysługuje środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej czy zażalenia. Z treści art. 260 § 2 zdanie 2 P.p.s.a. wynika wprost, że Sąd orzeka jako Sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Powyższe oznacza, że Sąd wojewódzki wydaje postanowienie mające przymiot prawomocności i nie podlega ono zaskarżeniu. Postanowienie z art. 260 § 1 P.p.s.a. jest niezaskarżalne. Wobec tego niedopuszczalne jest kierowanie od niego środków zaskarżenia jak zażalenie czy skarga kasacyjna. Wystąpienie z takim środkiem procesowym będzie skutkowało jego odrzuceniem stosownie do art. 178 P.p.s.a., z którego wynika, że zażalenie, które jest niedopuszczalne podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie zachodziła właśnie taka sytuacja. Okoliczności odnoszące się do zasadności odmowy prawa pomocy nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem NSA nie mógł ocenić prawomocnie rozstrzygniętej już kwestii prawa pomocy. Została ona rozstrzygnięta w zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 461/24. Ponadto zachodziła niedopuszczalność podmiotowa do wniesienia zażalenia albowiem K. P. nie była podmiotem ubiegającym się o prawo pomocy, do którego odnosiło się zaskarżone postanowienie. Wobec powyższego wniesione przez skarżące zażalenie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu przez Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.