II OZ 1805/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. i D.K1. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 574/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r. nr 38/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K. 2. odrzucić zażalenie D.K1.

Postanowieniem z 7 maja 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 574/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił skargę K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2024 r. nr 38/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Za odrzuceniem skargi przemawiał fakt, że skarżące, którym prawomocnie odmówiono zwolnienia z kosztów sądowych (prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2024 r. sygn. akt [...] odmawiające D. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym, prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2024 r. sygn. akt [...] odmawiające K. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości), a których zażalenia na powyższe postanowienia z 13 listopada 2025 r. zostały odrzucone przez NSA (postanowienie z 6 lutego 2025 r. sygn. akt [...], II OZ [...]), wezwane zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 14 marca 2024 r. do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie (postanowienie NSA z 6 lutego 2025 r. oddalające zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego od skargi), w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, nie uiściły wpisu sądowego. Z akt wynika, że powyższe wezwanie zostało odebrane przez K. P. 2 kwietnia 2025 r. a przez D. K. 7 kwietnia 2025 r. jednak termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie odpowiednio 9 kwietnia 2025 r. i 14 kwietnia 2025 r. D. K. i D.K1. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie (k. 95 akt). Kwestionują oni wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi wskazując, że nie stać ich na poniesienie opłaty łącznej 74.000 zł lub legalizacji na kwotę 3.650.000 zł, gdyż nie ma w Polsce takiej osoby, która byłaby w stanie ponieść takie koszty procesowe. Żadne z żalących się małżonków nie posiada takich środków pieniężnych. Następnie żalący się przedstawili argumentację kwestionującą prawidłowość postępowania administracyjnego, które stało u podstaw skargi wywiedzionej w niniejszej sprawie na postanowienie organu nadzoru budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie D. K. nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zażalenie D.K1. podlega odrzuceniu. Istotą zaskarżonego postanowienia jest to, że D. K. składając skargę do sądu na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z 4 stycznia 2024 nr 38/2024 stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, pomimo prawomocnego rozpoznania jej żądania w zakresie prawa pomocy (odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym), na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego nie uiściła tego wpisu sądowego od skargi, co skutkowało odrzuceniem nieopłaconej skargi przez Sąd I instancji. Oceniając zaskarżone postanowienie w powyższym zakresie NSA stwierdza, że Sąd I instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę albowiem złożona przez skarżącą skarga zasadniczo podlegała wpisowi sądowemu. Z akt wynika, że K. P. i D. K. po prawomocnym rozpatrzeniu ich wniosków o prawo pomocy (odmowa udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym i odmowa udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym) otrzymały wezwanie Przewodniczącego Wydziału z 14 marca 2025 r. do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego od skargi (k. 59 i 60 akt). Wezwanie to D. K. otrzymała 7 kwietnia 2025 r. (zpo k. 67 akt) a K. P. 2 kwietnia 2025 r. (zpo k. 68 akt). Wobec tego siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upływał odpowiednio 14 kwietnia 2025 r. i 9 kwietnia 2025 r. Do tego dnia skarżące nie dokonały zapłaty. Wobec tego Sąd słusznie odrzucił ich skargę na mocy art. 220 § 3 P.p.s.a. Kwestia legalności wezwania do wpisu została przesądzona postanowieniem NSA z 6 lutego 2025 r. oddalającym zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zatem słusznie Przewodniczący Wydziału wezwał skarżące do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego pod rygorem odrzucenia skargi z art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. Skoro w wyznaczonym do tego terminie nie uiściły one wpisu, to Sąd nie miał możliwości orzec inaczej niż tylko odrzucić skargę. Z art. 220 § 3 P.p.s.a. wynika wprost, że nieopłacona skarga podlega odrzuceniu przez sąd. W ocenie NSA, argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Kwestia oceny możliwości finansowych i sytuacji rodzinnej skarżących była przedmiotem oceny Sądu w postępowaniu z wniosku o prawo pomocy i uznano tam, że skarżące są w stanie ponieść koszt sądowy w postaci wpisu od przedmiotowej skargi. Sąd nie może w niniejszej sprawie wziąć pod uwagę wszystkich wpisów sądowych od skarg jakie skarżące są zobowiązane uiścić w związku z zainicjowanymi przez nie postępowaniami sądowoadministracyjnymi. Okoliczność, że skarżące są inicjatorkami wielu postępowań sądowoadministracyjnych, które łącznie obligują je do ponoszenia wielu wpisów sądowych na łączną kwotę przewyższającą ich zdolności finansowe nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy bowiem Sąd oceniał wyłącznie prawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na jej nieopłacenie pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego na potrzeby tej konkretnej skargi. Skarżące skorzystały z instytucji prawa pomocy jednak ich wniosek w tym zakresie prawomocnie został rozpatrzony odmownie. Sąd nie ma kompetencji aby z uwagi na wielość skarg wniesionych przez te same osoby w odmiennych przedmiotowo sprawach połączyć postępowania i rozpatrywać odrębne skargi jako jedną skargę co miałoby ograniczyć koszty wpisów sądowych od skarg. Wyjaśnić należy, że każdy akt administracyjny (decyzja, postanowienie o odmiennych przedmiotach) wymaga wywiedzenia odrębnej skargi a zatem wniesienia wpisu od konkretnej skargi na konkretny akt. Skoro organ wydał szereg decyzji lub postanowień odnośnie obiektów na nieruchomościach, których skarżące są obecnie współwłaścicielami (bo nie doszło do wyodrębnienia własności w postepowaniu spadkowym), to składając skargę na każdy akt organu dotyczący poszczególnego obiektu na ich działkach, skarżące będą zobligowane do uiszczenia określonego wpisu sądowego. W tym stanie rzeczy skarżące solidarnie zobligowane były do opłacenia skargi a skoro tego nie zrobiły skargę należało odrzucić, tak jak prawidłowo uczynił to Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Kwestia wadliwości postępowania organu nie mogła stanowić oceny NSA bowiem miał on jedynie ocenić prawidłowość odrzucenia skargi a nie dokonać merytorycznej oceny zarzutów skargi, która została odrzucona. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Zażalenie wniesione zaś przez D.K1. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D.K1. na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi K. P. i D. K. jest niedopuszczalne, ponieważ nie był on podmiotem wnoszącym skargę. Były nim wyłącznie skarżące. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia D.K1. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.